Cokoły - co warto o nich wiedzieć?

Najczęściej spotykane, najlepiej sprawdzające się w praktyce, są cokoły wysokości od 30 do 60 cm. Wyższe występują z reguły w domach podpiwniczonych, w których piwnica jest częściowo zagłębiona w gruncie. Są także cokoły wystające poza lico muru (głównie w starych budynkach). Współcześnie wznoszone domy mają cokoły cofnięte o 2–3 cm w głąb lica elewacji. Cofnięcie cokołu sprawia, że utworzony nad nim kapinos umożliwia odrywanie się kropelek wody od elewacji i nie powoduje zawilgocenia ściany.

Popularną metodą jest obecnie wymurowanie cokołu z bloczków betonowych, zabezpieczenie go preparatem hydroizolacyjnym, a następnie przyklejenie na całej ścianie fundamentowej, wraz z cokołem, twardych płyt z polistyrenu ekstrudowanego (XPS). Warstwę polistyrenu pokrywa się następnie podwójną warstwą zbrojenia, zatapiając siatkę zbrojącą w zaprawie klejącej. Tak przygotowany cokół można wykończyć na różne sposoby, m.in. materiałami na bazie kamienia naturalnego, okładziną ceramiczną, powierzchnię cokołu można też otynkować. Materiały powinny być jednak dobrane w taki sposób, aby zapewnić strefie cokołowej odpowiednią trwałość i możliwość mycia.

W przypadku, gdy na cokole planujemy ułożenie płytek ceramicznych, klinkierowych lub kamiennych, musimy pamiętać o dodatkowym wzmocnieniu połączenia za pomocą łączników mechanicznych (kołków), mocowanych poprzez warstwę zbrojoną siatką.

Kamień
Do wykańczania cokołów stosuje się najczęściej otoczaki, kamienie łupane lub płyty kamienne o różnych wymiarach i wykończeniu. Do wmurowania kamieni nadaje się tradycyjna zaprawa murarska. Wykonanie takiego cokołu jest pracochłonne, wymaga dobrania poszczególnych elementów tak, aby uzyskać możliwie jednakowe spoiny. Do przyklejenia płytek wykonanych z marmurów naturalnych i syntetycznych lub innych kamieni naturalnych, warto użyć specjalistycznej zaprawy klejącej, produkowanej na bazie białego cementu (przyklejone nią płytki, nawet pomimo naturalnej dużej nasiąkliwości, nie ulegają przebarwieniu).

BIBLIOTEKA EKSPERTA
Jak zbudować dom. Praktyczny poradnik w pytaniach i odpowiedziach

Płytki ceramiczne i klinkierowe
Płytki cokołowe muszą być przede wszystkim mrozoodporne. Elewacyjne płytki ceramiczne należy przyklejać odkształcalną zaprawąklejącą o zwiększonej przyczepności. Po rozprowadzeniu zaprawy pacą zębatą napodłożu, klej nanosi się również na płytkę i dokładnie dociska do podłoża, lekko ją przesuwając. Czas korygowania położenia płytki wynosi około 10 min. Ważne jest, aby zlikwidować puste miejsca pomiędzy płytką a podłożem. Klej musi dokładnie wypełniać całą przestrzeń, w przeciwnym razie zimą może się pod płytkę dostać woda, która po zamarznięciu będzie stopniowo osłabiać połączenie klejowe, co może doprowadzić do rozwarstwienia i odspojenia okładziny. Po upływie 2–3 dni od przyklejenia płytek, w zależności od warunków pogodowych, można przystąpić do wypełnienia pustych spoin szybkowiążącą i wysokoelastyczną zaprawą do fugowania w odpowiednio dobranym kolorze. Do fugowania płytek klinkierowych można też użyć zaprawy murarskiej z trasem do klinkieru. Zawarty w niej tras – materiał pochodzenia wulkanicznego – ogranicza możliwość wystąpienia wykwitów na cokole.

Tynk mozaikowy
Bardzo popularnym i efektownym sposobem wykończenia cokołu jest pokrycie go dekoracyjnym tynkiem mozaikowym. Wykonany na bazie żywicy akrylowej i wysokiej jakości barwionego kruszywa kwarcowego, jest trwały, odporny na zmywanie, ścieranie oraz uszkodzenia. Są także tynki, w których zawarte jest łamane kruszywo dolomitowe, dzięki czemu wyprawa tynkarska zbliżona jest wyglądem do naturalnego kamienia.