Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej - zagrożenia dla zdrowia

Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej - zagrożenia dla zdrowia
Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej - zagrożenia dla zdrowia
Fot. KAN

O wpływie niklu na zdrowie człowieka mówi się zwykle przy okazji, zapominając o samym źródle problemu. A to temat istotny, choć często pomijany, zwłaszcza w technice sanitarnej. Niklowanie złączek mosiężnych, stosowanych w instalacjach wody pitnej, może nieść ze sobą szereg skutków ubocznych. Warto je poznać. 

Znaczenie niklu dla organizmu

Nikiel dla organizmu jest człowieka pierwiastkiem śladowym, niezbędnym w niewielkiej ilości - głównie do zaopatrywania komórek w tlen, w przemianach składników odżywczych i tworzeniu hormonów. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek dla osób dorosłych wynosi około 0,3 mg i pokrywane jest głównie przez produkty żywnościowe (zboża, czekoladę, ryby, margarynę oraz niektóre warzywa, np. kapustę i cebulę). Ponadto nikiel może przedostawać się do organizmu drogą oddechową (powietrze zanieczyszczone gazami i pyłami przemysłowymi) oraz z wodą pitną, jeśli w instalacji wodociągowej na powierzchniach stykających się z wodą zastosowano elementy niklowane - łączniki instalacyjne czy armaturę wodociągową.

Nadmiar czy niedobór?

Niekorzystny dla organizmu jest niedobór niklu (raczej wykluczony przy stosowaniu urozmaiconej diety), ale znacznie groźniejszy w skutkach jest jego nadmiar. Chodzi głównie o alergie. Ocenia się, że w Polsce na nikiel uczulonych jest 17% dorosłych i 8% dzieci. Wśród rodzajów alergii na nikiel rozróżniamy:

  • alergię kontaktową (wysypka w miejscu kontaktu skóry z niklowanym przedmiotem);
  • alergię pokarmową (objawia się katarem, zapaleniem spojówek, może prowadzić do astmy a nawet wstrząsu anafilaktycznego).

Wysypka - kontakt skóry z niklowanym prezdmiotem

Nie jest znana żadna metoda leczenia alergii na nikiel, jedynym zaleceniem jest unikanie produktów zawierających ten pierwiastek. Inne skutki nadmiaru niklu w organizmie to uszkodzenie błon śluzowych oraz zmiany w chromosomach i szpiku kostnym. Nikiel może przyczyniać się także do rozwoju komórek nowotworowych. Zdarza się, że alergia na nikiel skutkuje odrzuceniem implantów stomatologicznych i ortopedycznych oraz niekorzystnie wpływa na proporcje innych pierwiastków w organizmie - obniża poziom magnezu i cynku w organach miąższowych.

Stężenie niklu

A jakie jest najwyższe dopuszczalne stężenie niklu w wodzie pitnej? Określa je Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13.11.2015 r. (DzU poz. 1989), będące wdrożeniem dyrektywy unijnej 98/83/WE z dnia 3.11.1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Najwyższe dopuszczalne stężenie niklu wynosi 20 µg/, co sytuuje go w grupie najbardziej toksycznych metali. Dla porównania, stężenie jednoznacznie kojarzących się z zagrożeniem dla zdrowia ołowiu i arsenu może wynosić 10 µg/l, nieco mniej toksyczny jest chrom (50 µg/l). Warto dodać, że dopuszczalne stężenie miedzi to 2 mg/l. Jest to wartość stukrotnie wyższa niż dopuszczalna w przypadku niklu.

KAN - woda pitna

Systemy instalacyjne ze złączkami niklowanymi

Jak w praktyce wygląda zagadnienie niklowania złączek w instalacjach wodociągowych w Polsce? Problem dotyczy zwłaszcza części systemów rur wielowarstwowych (złączki zaprasowywane i skręcane) oraz polipropylenowych (złączki z gwintami). Złączki w tych systemach posiadają Atesty Higieniczne dopuszczające do montażu w instalacjach wody pitnej. W atestach możemy przeczytać, że produkt zawiera jedynie mosiądz, brakuje niestety informacji, że jest to mosiądz pokryty powłoką niklową.

Informacja o niklu pojawia się co prawda w materiałach technicznych tych systemów - w katalogach, instrukcjach i ulotkach - nie wspomniano jednak, że jest to powłoka obecna również na powierzchniach mających styczność z wodą. Nawiasem mówiąc, w niektórych Atestach Higienicznych systemów rur z PP nie ma nawet informacji, że produkt zawiera mosiądz - czy należy przez to rozumieć, że złączki z gwintami nie podlegają atestom? Wydaje się to wątpliwe.

Dlaczego nikluje się złączki mosiężne? Można przypuszczać, że chodzi o poprawę estetyki złączki, ale nie jest to główny powód - niklowanie pozwala bowiem na dodatkowe zabezpieczenie niższej jakości mosiądzu podatnego na odcynkowanie (czyli procesy korozyjne) oraz o dużej zawartości metali ciężkich, np. ołowiu. W kształtkach z polipropylenu z "wtopkami" mosiężnymi dochodzi jeszcze inny czynnik - tańszy granulat polipropylenowy jest wrażliwy na działanie jonów miedzi, wydzielających się z mosiądzu. Aby tego uniknąć, należy stosować polipropylen wzbogacony o odpowiednie inhibitory.

Działania firmy KAN w sprawie niklowania złączek

Firma KAN stosuje w swoich systemach instalacyjnych KAN-therm Push, Press i PP złączki z tworzywa PPSU (całkowicie neutralnego dla wody pitnej) oraz z mosiądzu odpornego na odcynkowanie, bez dodatkowych powłok (w tym niklowych), który również może być bezpiecznie stosowany w instalacjach wodociągowych.

Aby wyjaśnić sprawę niklowania złączek, skontaktowaliśmy się z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładem Higieny, który wydaje Atesty Higieniczne, tym samym dopuszczając systemy instalacyjne do montażu instalacji wodociągowych, centralnego ogrzewania, sprężonego powietrza i innych.

W piśmie z dnia 16.04.2015 r. PZH jednoznacznie stwierdza, że zapatruje się negatywnie na stosowanie kształtek pokrytych powłoką niklową w instalacjach służących do przesyłania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Kształtki te stanowią źródło przenikania do wody dużej ilości niklu, w wyniku czego stężenia tego metalu w wodzie znacznie przekraczają wartości dopuszczalne. Takie złączki mogą być stosowane w instalacjach grzewczych, ale w katalogach producentów najczęściej te same złączki polecane są zarówno do instalacji wodociągowych, jak i grzewczych.

Skontaktuj się z naszymi specjalistami >>

Zalecenia PZH odnośnie stosowania niklu

W piśmie z dnia 16.01.2017 r. PZH podaje konkretne dane dotyczące skutków niklowania złączek oraz wskazuje na planowane działania, które podejmie w celu wyeliminowania podobnych praktyk. PZH stwierdza, że:

  • we wszelkich urządzeniach mających kontakt z wodą pitną powłoki niklowe i niklowo-chromowe mogą być stosowane wyłącznie na powierzchniach zewnętrznych, które nie wchodzą w bezpośrednią styczność z wodą;
  • kontakt powłok niklowych z wodą powoduje, że nikiel osiąga w wodzie bardzo wysokie stężenie, testy migracji niklu wykazały, że stężenie to osiąga od 200 do 350 µg/l, co 10-15 razy przekracza normatyw (20 µg/l);
  • dotychczasowe Atesty Higieniczne nie zawierały zastrzeżenia, że powłoka niklowa może być stosowana wyłącznie na zewnątrz, gdyż uważano to za oczywiste i nie brano pod uwagę możliwości stosowania w praktyce wyrobów z wewnętrzną powłoką niklową (uwaga ta dotyczy głównie takich produktów, jak baterie i zawory - nagminne jest, że producenci łączników do rur nie informują o zawartości mosiądzu niklowanego w swoich wyrobach);
  • PZH deklaruje, że stosowny w Atestach Higienicznych zapis będzie brzmiał: "mosiądz z zewnętrzną powłoką niklową" lub "mosiądz, zewnętrzna powłoka niklowa". Czy wyeliminuje to zastosowanie w instalacjach wodociągowych łączników producentów, którzy formalnie nie deklarują niklowania, a je stosują - czas pokaże.

Atesty i certyfikaty

Podobnie jak w ostatnim czasie zaczęto zdawać sobie sprawę ze szkodliwości smogu, tak w omawianym problemie istotne znaczenie ma wzrost świadomości zagrożeń płynących ze stosowania niklowanych elementów instalacji wodnych. Inwestorzy powinni wiedzieć, że formalne potwierdzenie w postaci Atestu Higienicznego, dotyczące możliwości stosowania określonego produktu, nie musi oznaczać, że zostało ono wydane na podstawie pełnych danych i zgodnie z intencjami Ustawodawcy.

Na zakończenie warto wyjaśnić wątpliwości pojawiające się na spotkaniach z inwestorami i wykonawcami. "Staracie się wykazać zagrożenie płynące ze stosowania niklowanych łączników, a sami posiadacie w ofercie system KAN-therm INOX, wykonany ze stali nierdzewnej?" - padają pytania.

W systemie KAN-therm INOX rzeczywiście wykorzystuje się rury i złączki ze stali chromowo-niklowo-molibdenowej lub chromowo-niklowo-tytanowej, o zawartości niklu 10 do 13%. Przeprowadzone badania migracji niklu wykazały jednak, że w przypadku stali nierdzewnej ten proces jest wielokrotnie mniejszy, niż w przypadku powłok niklowych, a co za tym idzie stężenie metalu w wodzie nie przekracza dopuszczalnych wartości. Potwierdzają to m.in. certyfikaty DVGW, poświadczające, że stosowanie w instalacjach wody pitnej systemu KAN-therm INOX jest całkowicie bezpieczne

kontakt

KAN Sp. z o.o.
16-001 Białystok-Kleosin
ul. Zdrojowa 51
tel.: 85 74 99 200

www.kan-therm.com

Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  3
Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Komentarze

3
Tomasz / 29-09-2017, 11:16

Woda, którą przyszło nam pić w dzisiejszych czasach kryje w sobie o wiele więcej niebezpieczeństw - nikiel przy tym to pryszcz

Robert96 / 09-10-2017, 21:37
Oczywiście nie pijam takiej wody. Tak samo trzeba uważać na pasty do zębów (patrz fluor!!!)
Sophia96 / 24-10-2017, 12:01
Zaskakujące informacje. Z pewnością już nie będę pił takiej wody!
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

 


Szybkie i precyzyjne wykrycie mostków cieplnych? To możliwe »

Kamera pozwala też na na szybkie wykrycie przegrzań instalacji elektrycznych i wycieków z ogrzewań podłogowych. Jest niezastąpionym narzędziem przy diagnostyce w węzłach ciepłowniczych, lokalizacji położeń rurociągów sieciowych i ocenie stanu instalacji elektrycznych. czytaj dalej »


Jak dobrać najlepsze zadaszenie na taras? Czym uszczelnić oczko wodne?
Przy elementach małej architektury idealnym rozwiązaniem będzie wykorzystanie płyt z poliwęglanu komorowego, płyt PVC czy poliestru falistego w rolce. czytaj dalej » Po całkowitym wyschnięciu i stwardnieniu betonu wewnętrzną powierzchnię powinniśmy dodatkowo zabezpieczyć preparatem przeciwwodnym czytaj dalej »

 


Szukasz pomysłu na łazienkę? Pobierz poradnik »

Przeczytaj nowy poradnik Pomysł na łazienkę, a dowiesz się, jak zaprojektować i urządzić łazienkę, by była funkcjonalna i bezpieczna w użytkowaniu. Jak najlepiej zaaranżować nasz prywatny mały salon kąpielowy? czytaj dalej »


Jak zabezpieczyć powierzchnie przed korozją? Renowacja zasolonych i zawilgoconych murów – jak się to robi?
Metalowy element pokryty rdzą BASF tynki renowacyjne
Temperatura powietrza i podłoża podczas malowania i wysychania powinna wynosić +5 stopni. Niska temperatura, zawyżona wilgotność powietrza wydłużają czas schnięcia powłoki   czytaj dalej » W tynkach renowacyjnych, w przeciwieństwie do tynków wapiennych i cementowych, strefa odparowania wody jest usytuowana wewnątrz warstwy tynku.czytaj dalej »

 


Stwórz przytulne, ciepłe i modne wnętrze!

Jesienią i zimą więcej czasu spędzamy w naszych domach. Sprawmy więc, aby były jak najbardziej przytulne i takie, jak nam się podobają. czytaj dalej »

 


 

Dlaczego warto montować kurtyny powietrzne? Oto dlaczego płyty warstwowe są tak popularne »
Rosenberg - kurtyny powietrzne
Kurtyny powietrzne to idealne rozwiązanie dla zachowania komfortowego klimatu w pomieszczeniach handlowych i budynkach użyteczności publicznej. Jednak urządzenie musi nie tylko zapewniać właściwe parametry eksploatacyjne czytaj dalej » Płyty warstwowe jako elementy ścian i dachów przeznaczone są również do wykonywania dociepleń ścian i dachów obiektów przemysłowych. czytaj dalej »

 


Nie samą budową człowiek żyje:

przepisy kulinarne Gosi Kaźmierczyk Red Hot Chili Cooking - sprawdź nowe przepisy Gosi :)

Zapisz się na bezpłatny newsletter!
Najnowsze informacje na Twoją skrzynkę:

Forum

sebanmedyk  | 
17-11-2017, 15:01
 | 
1
kaajt  | 
16-11-2017, 22:36
 | 
1
samuso  | 
14-11-2017, 08:38
 | 
1
zafirynka  | 
05-06-2015, 09:52
 | 
123
pak  | 
27-11-2014, 10:27
 | 
118
DYSTANS  | 
04-12-2014, 13:21
 | 
107
szpachelka  | 
06-09-2014, 16:15
 | 
89
M1gacz  | 
20-04-2015, 01:34
 | 
88
nikonxx  | 
21-05-2014, 14:49
 | 
86
FLIR Systems
FLIR Systems
FLIR (Forward Looking InfraRed) jest światowym liderem w projektowaniu, produkcji i sprzedaży wysokiej klasy urządzeń do pracy w termografii....

Pobierz Eksperta Budowlanego

Ekspert Budowlany 2017
Ekspert Budowlany do pobrania w formacie PDF.
Ekspert Budowlany 2016
Ekspert Budowlany do pobrania w formacie PDF.
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.Portal Budowlany - Ekspert Budowlany - www.ekspertbudowlany.pl
realizacja i CMS: omnia.pl