Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej - zagrożenia dla zdrowia

Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej - zagrożenia dla zdrowia
Niklowane złączki w instalacjach wody pitnej - zagrożenia dla zdrowia
Fot. KAN

O wpływie niklu na zdrowie człowieka mówi się zwykle przy okazji, zapominając o samym źródle problemu. A to temat istotny, choć często pomijany, zwłaszcza w technice sanitarnej. Niklowanie złączek mosiężnych, stosowanych w instalacjach wody pitnej, może nieść ze sobą szereg skutków ubocznych. Warto je poznać. 

Znaczenie niklu dla organizmu

Nikiel dla organizmu jest człowieka pierwiastkiem śladowym, niezbędnym w niewielkiej ilości - głównie do zaopatrywania komórek w tlen, w przemianach składników odżywczych i tworzeniu hormonów. Dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek dla osób dorosłych wynosi około 0,3 mg i pokrywane jest głównie przez produkty żywnościowe (zboża, czekoladę, ryby, margarynę oraz niektóre warzywa, np. kapustę i cebulę). Ponadto nikiel może przedostawać się do organizmu drogą oddechową (powietrze zanieczyszczone gazami i pyłami przemysłowymi) oraz z wodą pitną, jeśli w instalacji wodociągowej na powierzchniach stykających się z wodą zastosowano elementy niklowane - łączniki instalacyjne czy armaturę wodociągową.

Nadmiar czy niedobór?

Niekorzystny dla organizmu jest niedobór niklu (raczej wykluczony przy stosowaniu urozmaiconej diety), ale znacznie groźniejszy w skutkach jest jego nadmiar. Chodzi głównie o alergie. Ocenia się, że w Polsce na nikiel uczulonych jest 17% dorosłych i 8% dzieci. Wśród rodzajów alergii na nikiel rozróżniamy:

  • alergię kontaktową (wysypka w miejscu kontaktu skóry z niklowanym przedmiotem);
  • alergię pokarmową (objawia się katarem, zapaleniem spojówek, może prowadzić do astmy a nawet wstrząsu anafilaktycznego).

Wysypka - kontakt skóry z niklowanym prezdmiotem

Nie jest znana żadna metoda leczenia alergii na nikiel, jedynym zaleceniem jest unikanie produktów zawierających ten pierwiastek. Inne skutki nadmiaru niklu w organizmie to uszkodzenie błon śluzowych oraz zmiany w chromosomach i szpiku kostnym. Nikiel może przyczyniać się także do rozwoju komórek nowotworowych. Zdarza się, że alergia na nikiel skutkuje odrzuceniem implantów stomatologicznych i ortopedycznych oraz niekorzystnie wpływa na proporcje innych pierwiastków w organizmie - obniża poziom magnezu i cynku w organach miąższowych.

Stężenie niklu

A jakie jest najwyższe dopuszczalne stężenie niklu w wodzie pitnej? Określa je Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13.11.2015 r. (DzU poz. 1989), będące wdrożeniem dyrektywy unijnej 98/83/WE z dnia 3.11.1998 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Najwyższe dopuszczalne stężenie niklu wynosi 20 µg/, co sytuuje go w grupie najbardziej toksycznych metali. Dla porównania, stężenie jednoznacznie kojarzących się z zagrożeniem dla zdrowia ołowiu i arsenu może wynosić 10 µg/l, nieco mniej toksyczny jest chrom (50 µg/l). Warto dodać, że dopuszczalne stężenie miedzi to 2 mg/l. Jest to wartość stukrotnie wyższa niż dopuszczalna w przypadku niklu.

KAN - woda pitna

Systemy instalacyjne ze złączkami niklowanymi

Jak w praktyce wygląda zagadnienie niklowania złączek w instalacjach wodociągowych w Polsce? Problem dotyczy zwłaszcza części systemów rur wielowarstwowych (złączki zaprasowywane i skręcane) oraz polipropylenowych (złączki z gwintami). Złączki w tych systemach posiadają Atesty Higieniczne dopuszczające do montażu w instalacjach wody pitnej. W atestach możemy przeczytać, że produkt zawiera jedynie mosiądz, brakuje niestety informacji, że jest to mosiądz pokryty powłoką niklową.

Informacja o niklu pojawia się co prawda w materiałach technicznych tych systemów - w katalogach, instrukcjach i ulotkach - nie wspomniano jednak, że jest to powłoka obecna również na powierzchniach mających styczność z wodą. Nawiasem mówiąc, w niektórych Atestach Higienicznych systemów rur z PP nie ma nawet informacji, że produkt zawiera mosiądz - czy należy przez to rozumieć, że złączki z gwintami nie podlegają atestom? Wydaje się to wątpliwe.

Dlaczego nikluje się złączki mosiężne? Można przypuszczać, że chodzi o poprawę estetyki złączki, ale nie jest to główny powód - niklowanie pozwala bowiem na dodatkowe zabezpieczenie niższej jakości mosiądzu podatnego na odcynkowanie (czyli procesy korozyjne) oraz o dużej zawartości metali ciężkich, np. ołowiu. W kształtkach z polipropylenu z "wtopkami" mosiężnymi dochodzi jeszcze inny czynnik - tańszy granulat polipropylenowy jest wrażliwy na działanie jonów miedzi, wydzielających się z mosiądzu. Aby tego uniknąć, należy stosować polipropylen wzbogacony o odpowiednie inhibitory.

Działania firmy KAN w sprawie niklowania złączek

Firma KAN stosuje w swoich systemach instalacyjnych KAN-therm Push, Press i PP złączki z tworzywa PPSU (całkowicie neutralnego dla wody pitnej) oraz z mosiądzu odpornego na odcynkowanie, bez dodatkowych powłok (w tym niklowych), który również może być bezpiecznie stosowany w instalacjach wodociągowych.

Aby wyjaśnić sprawę niklowania złączek, skontaktowaliśmy się z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego - Państwowym Zakładem Higieny, który wydaje Atesty Higieniczne, tym samym dopuszczając systemy instalacyjne do montażu instalacji wodociągowych, centralnego ogrzewania, sprężonego powietrza i innych.

W piśmie z dnia 16.04.2015 r. PZH jednoznacznie stwierdza, że zapatruje się negatywnie na stosowanie kształtek pokrytych powłoką niklową w instalacjach służących do przesyłania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Kształtki te stanowią źródło przenikania do wody dużej ilości niklu, w wyniku czego stężenia tego metalu w wodzie znacznie przekraczają wartości dopuszczalne. Takie złączki mogą być stosowane w instalacjach grzewczych, ale w katalogach producentów najczęściej te same złączki polecane są zarówno do instalacji wodociągowych, jak i grzewczych.

Skontaktuj się z naszymi specjalistami >>

Zalecenia PZH odnośnie stosowania niklu

W piśmie z dnia 16.01.2017 r. PZH podaje konkretne dane dotyczące skutków niklowania złączek oraz wskazuje na planowane działania, które podejmie w celu wyeliminowania podobnych praktyk. PZH stwierdza, że:

  • we wszelkich urządzeniach mających kontakt z wodą pitną powłoki niklowe i niklowo-chromowe mogą być stosowane wyłącznie na powierzchniach zewnętrznych, które nie wchodzą w bezpośrednią styczność z wodą;
  • kontakt powłok niklowych z wodą powoduje, że nikiel osiąga w wodzie bardzo wysokie stężenie, testy migracji niklu wykazały, że stężenie to osiąga od 200 do 350 µg/l, co 10-15 razy przekracza normatyw (20 µg/l);
  • dotychczasowe Atesty Higieniczne nie zawierały zastrzeżenia, że powłoka niklowa może być stosowana wyłącznie na zewnątrz, gdyż uważano to za oczywiste i nie brano pod uwagę możliwości stosowania w praktyce wyrobów z wewnętrzną powłoką niklową (uwaga ta dotyczy głównie takich produktów, jak baterie i zawory - nagminne jest, że producenci łączników do rur nie informują o zawartości mosiądzu niklowanego w swoich wyrobach);
  • PZH deklaruje, że stosowny w Atestach Higienicznych zapis będzie brzmiał: "mosiądz z zewnętrzną powłoką niklową" lub "mosiądz, zewnętrzna powłoka niklowa". Czy wyeliminuje to zastosowanie w instalacjach wodociągowych łączników producentów, którzy formalnie nie deklarują niklowania, a je stosują - czas pokaże.

Atesty i certyfikaty

Podobnie jak w ostatnim czasie zaczęto zdawać sobie sprawę ze szkodliwości smogu, tak w omawianym problemie istotne znaczenie ma wzrost świadomości zagrożeń płynących ze stosowania niklowanych elementów instalacji wodnych. Inwestorzy powinni wiedzieć, że formalne potwierdzenie w postaci Atestu Higienicznego, dotyczące możliwości stosowania określonego produktu, nie musi oznaczać, że zostało ono wydane na podstawie pełnych danych i zgodnie z intencjami Ustawodawcy.

Na zakończenie warto wyjaśnić wątpliwości pojawiające się na spotkaniach z inwestorami i wykonawcami. "Staracie się wykazać zagrożenie płynące ze stosowania niklowanych łączników, a sami posiadacie w ofercie system KAN-therm INOX, wykonany ze stali nierdzewnej?" - padają pytania.

W systemie KAN-therm INOX rzeczywiście wykorzystuje się rury i złączki ze stali chromowo-niklowo-molibdenowej lub chromowo-niklowo-tytanowej, o zawartości niklu 10 do 13%. Przeprowadzone badania migracji niklu wykazały jednak, że w przypadku stali nierdzewnej ten proces jest wielokrotnie mniejszy, niż w przypadku powłok niklowych, a co za tym idzie stężenie metalu w wodzie nie przekracza dopuszczalnych wartości. Potwierdzają to m.in. certyfikaty DVGW, poświadczające, że stosowanie w instalacjach wody pitnej systemu KAN-therm INOX jest całkowicie bezpieczne

kontakt

KAN Sp. z o.o.
16-001 Białystok-Kleosin
ul. Zdrojowa 51
tel.: 85 74 99 200

www.kan-therm.com

Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  3
Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Komentarze

0

Wybrane dla Ciebie

 


Czym zabezpieczyć drewniany dach?

Drewniany dach

Dla zachowania pełnej ochrony przeciwogniowej należy sprawdzać co 12 miesięcy stan techniczny powłoki i w przypadku uszkodzenia uzupełniać ubytki. czytaj dalej »


Dobry nawyk czy obowiązek? Co o izolowaniu podłóg mówi prawo budowlane »

Velux - okna z wentylacją

Temat izolacji od dźwięków powietrznych był wielokrotnie podnoszony, jednak izolacyjność od dźwięków uderzeniowych jest w dalszym ciągu problematyczna i pomijana przez projektantów oraz inwestorów. (...) czytaj dalej »


Jakiej farby użyć do pomalowania grzejnika? Czy znasz nowe standardy w zakresie hydroizolacji dachów?
Malowanie kaloryfera Elementy dachu - Creaton
Powierzchnie oraz rurki miedziane należy przed pomalowaniem starannie przeszlifować drobno ziarnistym papierem ściernym do odsłonięcia właściwej powierzchni, a spawy i zadziory wygładzić stalowymi szczotkami.   czytaj dalej » Lekkie dachy przemysłowe i hale przeważnie kryje się foliami z tworzyw sztucznych. Podobnie jak w przypadku hydroizolacji bitumicznych kluczową rolę odgrywa tu jakość zastosowanego systemu.czytaj dalej »

 


Jak energooszczędnie ogrzewać dom?

Pompy powietrzne Glen Dimplex

Rynek powietrznych pomp ciepła rośnie w bardzo dynamicznym tempie, ponieważ to one będą wkrótce dominować jako urządzenia zarówno do energooszczędnego ogrzewania domu, jak i podgrzewania ciepłej wody użytkowej. czytaj dalej »

 


 

Jak zapewnić skuteczną izolację dachu płaskiego? Znajdź bezpieczne i wygodne miejsce do mieszkania »
Bauder_hydroizolacja Duda_osiedle
Dla każdej istniejącej lub planowanej konstrukcji dachowej oraz każdego rodzaju użytkowania istnieją odpowiednie komponenty systemowe, które można dowolnie ze sobą zestawiać: konwencjonalne papy zgrzewalne z oszczędzającymi czas pracy(...) czytaj dalej » (...)W najbliższym otoczeniu znajduje się również basen, boisko sportowe, centrum handlowe czy szkoła. Ale to nie wszystko. Parter budynku przystosowany jest pod małe punkty usługowe typu gabinet lekarski, szkoła językowa czy kwiaciarnia. czytaj dalej »

 


 

Wszystko, co powinieneś wiedzieć o ogrzewaniu podłogowym » Ekonomiczne czy wygodne? Jakie ogrzewanie wybrać »
Elektra_system-grzejny Daikin - ogrzewanie domu
Elektryczne ogrzewanie podłogowe jest jednym z najbardziej ekonomicznych systemów ogrzewania w domach niskoenergetycznych. Dzieje się tak dlatego, że ciepło jest wytwarzane w ściśle określonej ilości w pomieszczeniach, które chcemy ogrzewać. czytaj dalej » Czy lepiej zainwestować w piece na paliwo, pelet, eko groszek itp., czy skorzystać z wygodnych bezobsługowych systemów grzewczych? czytaj dalej »

 


Nie samą budową człowiek żyje:

przepisy kulinarne Gosi Kaźmierczyk Red Hot Chili Cooking - sprawdź nowe przepisy Gosi :)

Na gorąco

Koronkowe dekory w nowej kolekcji płytek

Tapety w ozdobne wzory, choć nadal popularne, coraz częściej są wypierane przez dekory ścienne. Uzupełniają one płytki ceramiczne o stonowanych barwach i mogą być umieszczane także w strefach...

Kolorowe kolekcje Leroy Merlin na jesień i zimę 2017/2018

W najbliższym sezonie dom będzie ciepły, wygodny, zdrowy i kolorowy, zgodny z nowymi trendami i naszymi indywidualnymi potrzebami. W nowej kolekcji Leroy Merlin znajdują się produkty i rozwiązania,...
Zapisz się na bezpłatny newsletter!
Najnowsze informacje na Twoją skrzynkę:

Forum

hernald44  | 
19-09-2017, 15:54
 | 
1
krzysztof309  | 
19-09-2017, 13:07
 | 
1
blondynaaaa  | 
18-09-2017, 11:37
 | 
1
zafirynka  | 
05-06-2015, 09:52
 | 
120
pak  | 
27-11-2014, 10:27
 | 
118
DYSTANS  | 
04-12-2014, 13:21
 | 
104
szpachelka  | 
06-09-2014, 16:15
 | 
89
M1gacz  | 
20-04-2015, 01:34
 | 
87
nikonxx  | 
21-05-2014, 14:49
 | 
86
Gerard Roofing Systems
Gerard Roofing Systems
ŚWIATOWY LIDER W PRODUKCJI DACHÓWEK METALOWYCH Od ponad 50 lat Gerard AHI Roofing jest innowatorem w zakresie...

Pobierz Eksperta Budowlanego

Ekspert Budowlany 2017
Ekspert Budowlany do pobrania w formacie PDF.
Ekspert Budowlany 2016
Ekspert Budowlany do pobrania w formacie PDF.
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.Portal Budowlany - Ekspert Budowlany - www.ekspertbudowlany.pl
realizacja i CMS: omnia.pl