Pobierz bezpłatny poradnik

 

Hydroizolacja fundamentów - materiały i wykonanie

POBIERZ BEZPŁATNY PORADNIK - po prostu ZALOGUJ SIĘ na swoim koncie

Jak naprawić uszkodzony tynk

Skąd się biorą rysy konstrukcyjne i jak z nimi walczyć?
Sposób naprawy zarysowanego tynku zawsze wynika z charakteru powstałych na nim rys (szerokości ich rozwarcia, zmiany szerokości rozwarcia itp.) oraz przyczyn ich powstania.
Sposób naprawy zarysowanego tynku zawsze wynika z charakteru powstałych na nim rys (szerokości ich rozwarcia, zmiany szerokości rozwarcia itp.) oraz przyczyn ich powstania.
Fot. Archiwum autora

Nie zawsze uszkodzenia dotyczą elementów konstrukcyjnych. Często zdarza się, że konieczna jest naprawa warstw ochronnych i dekoracyjnych, takich jak tynki czy wymalowania.

Zarysowania i spękania tynków mogą mieć zasadniczy wpływ na trwałość wyprawy i/lub pełnioną przez nią funkcję. Wówczas jest to ewidentna przesłanka do podjęcia działań naprawczych. Bezwzględnie świadczą o tym:

  • uszkodzenia samej ściany,
  • utrata ciepłochronności,
  • zawilgocenie części nośnej, przecieki do wewnątrz,
  • porażenie biologiczne części wewnętrznej (grzyby pleśniowe).

Za mankament optyczny przyjmuje się sytuację, gdy rysy widoczne są w ściśle określonej sytuacji (kąt patrzenia, odstęp, oświetlenie itp.). Za kryterium może służyć również szerokość rozwarcia rys: za mankament optyczny przyjmuje się rysy o szerokości do 0,1 mm, gdy uziarnienie nie przekracza 2 mm (tynk na drobnym kruszywie) lub 0,2 mm, gdy kruszywo jest grubsze [1].

Zabrudzenie rys powodujące, że są one cały czas dobrze widoczne, nie może być traktowane jedynie jako wada optyczna. Kryterium to nie może być jednak traktowane jako bezwarunkowe. Zawsze konieczna jest indywidualna ocena.

Czytaj też: Docieplanie ścian od wewnątrz - czy to możliwe? >>>

Koncentracja rys na niewielkim obszarze, nawet przy niewielkiej szerokości rozwarcia, może wskazywać na problemy z trwałością i funkcjonalnością wyprawy. Z drugiej strony szersze rysy, ale niewidoczne podczas normalnej eksploatacji i niewpływające negatywnie na trwałość nie muszą być bezwarunkową przesłanką do ­naprawy.

Skąd się biorą rysy?

Przykładowe rysy konstrukcyjne
Rys. 1-2. Przykładowe rysy, których przyczyna tkwi w zarysowaniu konstrukcji (rysy konstrukcyjne) (1), przekrój przez rysę konstrukcyjną (2); rys. materiały producentów

Klasyfikacja rys wynika z przyczyn ich powstawania. Można mówić o rysach konstrukcyjnych (rys. 1-2, fot. 1 i fot. 2), których przyczyną powstania może być:

  • nierównomierne osiadanie budynku,
  • przeciążenie/utrata nośności elementów konstrukcji,
  • dynamiczne obciążenia elementów,
  • obciążenia/przemieszczenia termiczne,
  • skurcz/pęcznienie materiału konstrukcyjnego ściany.

Występują także rysy, których przyczyna leży w samym wykonaniu tynku.

Przyczyna rys konstrukcyjnych jest zawsze związana z pracą elementu, dlatego wymaga to przeprowadzenia nierzadko szczegółowej diagnostyki i analizy wytężenia elementu (jak statyka, analiza warunków cieplno-wilgotnościowych, analiza właściwości materiałów).

Sposób naprawy zawsze wynika z charakteru rysy (szerokości rozwarcia, zmiany szerokości rozwarcia itp.) oraz przyczyny jej powstania, dlatego przed opracowaniem technologii naprawy (czy wręcz podjęciem decyzji o potrzebie naprawy) trzeba przede wszystkim odpowiedzieć na pytania, czy widoczny obraz zarysowań jest ostateczny, czy też należy się liczyć np. ze zwiększeniem się liczby i/lub szerokości rys oraz czy powstałe rysy mają wpływ na funkcję tynku lub budynku (może tak być np. w przypadku tynków ciepłochronnych czy zaporowych).

Niekiedy wymagana jest naprawa/wzmocnienie elementów konstrukcyjnych (nie musi to dotyczyć tylko ścian).

Przebieg tego typu rys jest zwykle ukierunkowany i mają one zazwyczaj jednorodną postać. Ustalenie, czy występuje zmiana szerokości, wymaga w niektórych sytuacjach przeprowadzenia dodatkowych obserwacji i badań (np. założenia specjalnych plomb lub zamocowania czujników).

Zwykle kilkumiesięczna obserwacja pozwala na stwierdzenie, czy mamy do czynienia z rysą ustabilizowanej czy zmiennej szerokości.

Rysy konstrukcyjne, które nie wymagają naprawy tynku Rysy konstrukcyjne, które nie wymagają naprawy tynku
Fot. 1-2. Rysy konstrukcyjne bezwzględnie wymagające podjęcia działań naprawczych w odniesieniu do konstrukcji, a nie tynku; fot. archiwum autora

Często zaobserwować można układ rys odzwierciedlający przebieg spoin w murach.

Rysy pionowe przebiegają wówczas zazwyczaj od jednej do drugiej spoiny wsporczej, w miejscu przebiegu spoiny pionowej (choć nie musi to być regułą). Takie rysy mają zazwyczaj szerokość nieprzekraczająca 0,15 mm, a przyczyna ich powstania może zależeć bezpośrednio od podłoża i sposobu obróbki zaprawy tynkarskiej.

Przyczyną może być m.in:

  • zbyt mała grubość tynku,
  • zbyt wysoka wytrzymałość zaprawy tynkarskiej,
  • skokowa zmiana grubości warstwy tynku związana np. z wadliwym murowaniem ściany.

Taką sytuację trzeba jednak odróżnić od innej, dużo poważniejszej.

Fot. 1 pokazuje ścianę frontową kamienicy z charakterystycznymi pionowymi rysami podzielającymi filarki podokienne od pozostałej części ściany. W budynkach z drewnianymi stropami sygnalizuje to problemy ze statecznością ściany.

  • Drewniane stropy pracują jak ściągi i zapewniają stateczność ścianie.
  • Zbutwienie końcówek drewnianych belek stropowych powoduje, że zmienia się układ statyczny filarka na całej wysokości ściany (nie tylko samej kondygnacji)

Taka rysa nie jest rysą w warstwie tynku lecz pęknięciem ściany (fot. 2) i wymaga podjęcia działań naprawczych w odniesieniu do konstrukcji, a nie tynku.

Rysa konstrukcyjna wymagająca naprawy podłoża pod wyprawę tynkarską Rysa konstrukcyjna wymagająca naprawy zaprawy tynkarskiej
Rys. 3-4. Przykładowe rysy, których przyczyna tkwi w podłożu pod wyprawę tynkarską (3), przekrój przez rysę (4); rys. materiały producentów Rys. 5-6. Przykładowe rysy, których przyczyna tkwi w samej zaprawie tynkarskiej (5), przekrój przez rysę (6); rys. materiały producentów


Z drugiej strony charakterystyczny układ rys może dawać informację o sposobie pracy otynkowanego elementu, co jest jednocześnie przyczyną powstawania zarysowań (fot. 3).

Przyczyną powstawania rys może być także bezpośrednie podłoże pod wyprawę tynkarską (rys. 3-4). Może do tego prowadzić:

  • zmiana materiału podłoża (otynkowanie materiałów o różnych własnościach i właściwościach wytrzymałościowych, termicznych, różnej chłonności itp. bez wykonania niezbędnych szczelin dylatacyjnych lub zbrojenia tynku),
  • pęcznienie/skurcz podłoża podczas zawilgacania/wysychania,
  • zmiany wymiarów podczas ogrzewania/schładzania,
  • złe przygotowanie podłoża (puste spoiny, ubytki) skutkujące skokową zmianą grubości wyprawy, niewłaściwa chłonność podłoża, brak wysezonowania, niewłaściwa wilgotność, brak obrzutki itp.
Otynkowany żelbetowy element. Taki układ rys (poziomy) może wynikać z pracy elementu.
Fot. 3. Otynkowany żelbetowy element. Taki układ rys (poziomy) może wynikać z pracy elementu; fot. archiwum autora
Rysy skurczowe na powierzchni tynku
Fot. 4. Rysy skurczowe na powierzchni tynku; fot. archiwum autora
Rysy skurczowe powodowane wilgocią
Fot. 5. Wilgoć wnika w rysy skurczowe powodując osłabienie i przyspieszoną degradację wyprawy tynkarskiej; fot. archiwum autora

Kolejne przyczyny mogą tkwić w przygotowaniu i/lub nakładaniu zaprawy tynkarskiej (rys. 5-6).

  • Przy nakładaniu zbyt grubej warstwy zaprawy w jednym przejściu, na skutek zbyt długiego lub silnego zacierania powierzchni tynku lub przy zbyt plastycznej konsystencji nakładanej zaprawy tynkarskiej mogą tworzyć się charakterystyczne, poziomo przebiegające rysy długości 10-20 cm i szerokości 2-3 mm.
  • W obszarach dolnej krawędzi rysy możliwe są niewielkie pustki. Występują tylko w wyprawie tynkarskiej. Mogą być ograniczone tylko do narzutu, jak również przebiegać przez całą grubość warstw tynku (można je zaliczyć do grupy rys stabilnych).
  • Przyczyną powstawania takich rys może być także zbyt mokre lub zbyt mało chłonne podłoże.

Inny charakter mają rysy skurczowe. Powstają one albo po 1-2 godz. od nałożenia tynku na podłoże, albo po kilkunastu do kilkudziesięciu dniach od momentu nałożenia tynku.

Te pierwsze powstają na skutek przesuszenia powierzchni tynku bezpośrednio po nałożeniu (brak siatek osłonowych, bezpośrednie oddziaływanie słońca itp.). Ich cechą charakterystyczną jest nieregularny przebieg - tworzą pajęczynę o oczkach 10–20 cm. Ich szerokość może wynosić nawet do 0,5 mm, w skrajnych przypadkach mogą sięgać podłoża. Ten typ rys jest charakterystyczny dla zapraw wapiennych.

Drugą przyczyną powstawania rys jest skurcz twardniejącego tynku (po zakończeniu procesu wiązania zaprawy) (fot. 4).

  • Mogą one mieć wygląd pajęczyny lub rozgałęziać się (kształt litery Y).
  • Może tu dojść do odspajania się tynku od podłoża w obszarach zarysowań (zależy to od przyczepności do podłoża).
  • Mogą znacznie obniżać trwałość wyprawy tynkarskiej (fot. 5).

Przyczyną ich powstawania jest:

  • zbyt duża różnica parametrów wytrzymałościowych zaprawy tynkarskiej i podłoża (lub poszczególnych warstw tynku), i/lub
  • zbyt duża grubość warstwy tynku,
  • pozostawienie na podłożu warstw pogarszających przyczepność,
  • zbyt szybkie nakładanie kolejnej warstwy tynku (skurcz poprzedniej jeszcze nie zakończył się) lub
  • zbyt szybkie wysychanie poszczególnych warstw tynku.

Rysy skurczowe może powodować także koncentracja spoiwa na skutek niewłaściwej aplikacji (zacierania). Problem ten często dotyczy np. tynków renowacyjnych.

Rysy skurczowe można także sklasyfikować jako rysy stabilne.

Ocena przyczyn powstania rys nie jest zadaniem łatwym. Rzadko występuje sytuacja, gdzie mamy do czynienia z pojedynczą przyczyną. Zwykle jest to nakładanie się kilku (zwykle dwóch, trzech) czynników. Jest to szczególnie widoczne przy pewnych charakterystycznych obrazach zarysowań, np. ukośne rysy wychodzące od naroży otworów okiennych i drzwiowych, gdzie przyczyną jest koncentracja naprężeń w narożniku. Gdy zaprawa tynkarska cechuje się dużym skurczem lub przy braku odpowiedniej pielęgnacji praca muru w narożu okiennym może być czynnikiem inicjującym pęknięcie tynku w tym miejscu.

Jeszcze inna sytuacja występuje w przypadku obecności wkładek/siatek zbrojących, profili dylatacyjnych itp. Nie musi to dotyczyć wyłącznie systemów ETICS, lecz także tradycyjnych tynków lub tynków cienkowarstwowych stosowanych poza systemami ociepleń.

Zbyt małe zakłady siatki zbrojącej, jej niewłaściwe umiejscowienie w przekroju, niekompatybilność materiałowa czy wręcz niewłaściwe wbudowanie to potencjalne przyczyny powstania rys lub wręcz spękań. Bezpośrednią przyczyną zarysowań może być także brak tego typu siatki, gdy jest ona bezwzględnie wymagana.

Czytaj dalej: Sama naprawa musi być adekwatna do przyczyn, które spowodowały powstanie zarysowań, przy możliwości zmiany szerokości rozwarcia rys niezbędna będzie zdolność do ich mostkowania, przy rysach stabilnych rozwiązaniem może być...

Zapisz się na bezpłatny NEWSLETTER. Co tydzień najświeższe informacje o budowie, remoncie i wykańczaniu wnętrz bezpośrednio na Twój e-mail.
Galeria artykułu  Ilość zdjęć:  16
Dodaj komentarz
Nie jesteś zalogowany - zaloguj się lub załóż konto. Dzięki temu uzysksz możliwość obserwowania swoich komentarzy oraz dostęp do treści i możliwości dostępnych tylko dla zarejestrowanych użytkowników naszego portalu... dowiedz się więcej »

Komentarze

1
Doryzac / 08-11-2017, 12:20
Czy przy robieniu warstwy zbrojnej docieplenia budynku mozna nakladac siatke bezposrednio na goly styropian?
   1 / 1   

Wybrane dla Ciebie

 


Wentylatory osiowe i promieniowe - poznaj różnice »

Różnorodność produktów dostępnych obecnie na rynku pozwala na realizację niemalże każdego projektu przy wykorzystaniu gotowych rozwiązań proponowanych przez producentów. czytaj dalej »


Pompy przeznaczone do przepompowni przydomowych » Eleganckie, energooszczędne i niezwykle trwałe okna »
Gdy wielkość zanieczyszczeń mechanicznych znajdujących się w ściekach jest większa niż 10 mm, lecz nie przekracza 35 mm średnicy do pompowania należy zastosować... czytaj dalej » Niewątpliwą zaletą drewna jest to, że można je wielokrotnie przemalowywać, dopasowując do aktualnego wystroju wnętrza. czytaj dalej »

 


Planujesz wymianę komina? Sprawdź »

Przymierzasz się do wymiany komina bądź planujesz zakup nowego? Nie wahaj się skorzystać z porady profesjonalistów. czytaj dalej »


Laminowane podłogi wytrzymałe na ścieranie i uderzenia » Tynk mozaikowy. Kiedy go stosować?

Mocna podstawa i struktura sprawiają, że podłoga doskonale rozprowadza ciepło przy zastosowaniu ogrzewania podłogowego. czytaj dalej » Tynk mozaikowy przeznaczony jest do wykonywania dekoracyjno-ochronnych cienkowarstwowych wypraw tynkarskich na wszelkich podłożach budowlanych na zewnątrz i wewnątrz budynków.czytaj dalej »

 


Na czym polega energooszczędność budynku?

Współcześni Inwestorzy chcą oszczędzać przede wszystkim na etapie budowy wymarzonego domu, zapominając często o oszczędnościach, jakie mogą osiągnąć podczas jego wieloletniej eksploatacji. czytaj dalej »

 


 

Malowanie elewacji. Jak to zrobić samodzielnie? Pleśń na ścianie. Jak ją zwalczać?
Radzimy, jak przygotować podłoże, jak dobrać farbę i w jaki sposób przeprowadzić malowanie elewacji krok po kroku. czytaj dalej » Wilgoć jest sprzymierzeńcem mikroorganizmów (grzybów i glonów), dlatego konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań biobójczych. czytaj dalej »

 


Szukasz pomysłu na łazienkę? Pobierz poradnik »

Przeczytaj nowy poradnik Pomysł na łazienkę, a dowiesz się, jak zaprojektować i urządzić łazienkę, by była funkcjonalna i bezpieczna w użytkowaniu. Jak najlepiej zaaranżować nasz prywatny mały salon kąpielowy? czytaj dalej »


 


Nie samą budową człowiek żyje:

przepisy kulinarne Gosi Kaźmierczyk Red Hot Chili Cooking - sprawdź nowe przepisy Gosi :)

Na gorąco

Umywalka wychodząca ze ściany

Antonio Lupi uwielbia wprowadzać do wnętrz luksus w nieoczywistym, wyrazistym wydaniu, od lat udowadniając, że nic tak naprawdę nie musi być oczywiste. To marka, która zaskakuje, odważnie...

Jak rozwiązać problem niedogrzanych budynków?

Aż ok 7% Polaków nie stać na ponoszenie kosztów wystarczającego ogrzania mieszkania. Gdy przychodzą mrozy trudniej utrzymać w domach optymalną temperaturę, czyli około 18-21ºC. Jednocześnie, jak...
Zapisz się na bezpłatny newsletter!
Najnowsze informacje na Twoją skrzynkę:

Aktualny numer

6/2017
Ekspert Budowlany 6/2017
W numerze m.in.:
  • - Jak skutecznie walczyć ze smogiem?
  • - Uwaga na czad!

Forum

Luxum  | 
14-01-2018, 23:02
 | 
1
Czescibodas  | 
11-01-2018, 15:30
 | 
1
handlowy1  | 
11-01-2018, 13:42
 | 
1
zafirynka  | 
05-06-2015, 09:52
 | 
123
pak  | 
27-11-2014, 10:27
 | 
118
DYSTANS  | 
04-12-2014, 13:21
 | 
115
M1gacz  | 
20-04-2015, 01:34
 | 
97
szpachelka  | 
06-09-2014, 16:15
 | 
89
nikonxx  | 
21-05-2014, 14:49
 | 
86
FLIR Systems
FLIR Systems
FLIR (Forward Looking InfraRed) jest światowym liderem w projektowaniu, produkcji i sprzedaży wysokiej klasy urządzeń do pracy w termografii....

Pobierz Eksperta Budowlanego

Ekspert Budowlany 2017
Ekspert Budowlany do pobrania w formacie PDF.
Ekspert Budowlany 2016
Ekspert Budowlany do pobrania w formacie PDF.
Dom Wydawniczy MEDIUM Rzetelna Firma
Copyright @ 2004-2012 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.Portal Budowlany - Ekspert Budowlany - www.ekspertbudowlany.pl
realizacja i CMS: omnia.pl