EkspertBudowlany.pl

Pompy ciepła podbijają polski rynek

| 2022-11-14
Dlaczego pompy ciepła są w Polsce tak popularne? fot. Adobe Stock

Dlaczego pompy ciepła są w Polsce tak popularne? fot. Adobe Stock

Jak pokazują dane z okresowego badania rynku przeprowadzonego przez Polską Organizację Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), I półrocze 2022 r. to kolejny okres intensywnego wzrostu sprzedaży pomp ciepła w Polsce.

Zobacz także

Joanna Ryńska Pompy ciepła w programie „Czyste Powietrze”

Pompy ciepła w programie „Czyste Powietrze” Pompy ciepła w programie „Czyste Powietrze”

Program „Moje Ciepło” pozwala uzyskać dofinansowanie do zakupu pomp ciepła – gruntowych, powietrze/woda i powietrze/powietrze – montowanych w nowych domach, pod warunkiem spełnienia przez budynek standardu...

Program „Moje Ciepło” pozwala uzyskać dofinansowanie do zakupu pomp ciepła – gruntowych, powietrze/woda i powietrze/powietrze – montowanych w nowych domach, pod warunkiem spełnienia przez budynek standardu energetycznego wyższego niż WT 2021. Program ten promuje budynki o niskich kosztach eksploatacyjnych i w standardzie bezemisyjnym, który za kilka lat będzie obowiązkowy dla wszystkich nowych obiektów. Urządzenia, które mogą być przedmiotem dotacji, muszą spełnić także określone wymagania techniczne.

Thermosilesia Pompy ciepła – co nowego na rynku?

Pompy ciepła – co nowego na rynku? Pompy ciepła – co nowego na rynku?

Bezobsługowe, oszczędne i ekologiczne źródło ciepła – te cechy sprawiają, że coraz więcej Polaków decyduje się na montaż pompy ciepła powietrze-woda. Ten sposób ogrzewania do 2050 r., zgodnie z założeniami...

Bezobsługowe, oszczędne i ekologiczne źródło ciepła – te cechy sprawiają, że coraz więcej Polaków decyduje się na montaż pompy ciepła powietrze-woda. Ten sposób ogrzewania do 2050 r., zgodnie z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu, ma stanowić aż 70 proc. zasobów mieszkalnych. Dowiedz się, jakie są możliwości finansowania i co nowego oferuje rynek.

dr inż. Marek Miara, Fraunhofer ISE, PORT PC Czy pompy ciepła będą w przyszłości jeszcze lepiej dopasowane do istniejących budynków?

Czy pompy ciepła będą w przyszłości jeszcze lepiej dopasowane do istniejących budynków? Czy pompy ciepła będą w przyszłości jeszcze lepiej dopasowane do istniejących budynków?

Czy warto czekać z instalacją pompy ciepła na dalszy rozwój technologiczny urządzeń i czy opłaca się łączyć pompę ciepła z kotłem na inne paliwa?

Czy warto czekać z instalacją pompy ciepła na dalszy rozwój technologiczny urządzeń i czy opłaca się łączyć pompę ciepła z kotłem na inne paliwa?

W porównaniu do danych rynkowych z pierwszego półrocza 2021 r., największe wzrosty – aż o 131%, osiągnięto w I połowie 2022 r. w segmencie pomp ciepła typu powietrze/woda. W analogicznym okresie liczba sprzedanych pomp ciepła do centralnego ogrzewania wodnego wzrosła o 96%, a cały rynek pomp ciepła wzrósł o 86%.

Boom na pompy ciepła

W 2021 r. sprzedano blisko 93 tys. pomp ciepła, włączając w to pompy ciepła typu powietrze/woda do ogrzewania oraz te do przygotowania ciepłej wody użytkowej, a także gruntowe pompy ciepła typu solanka/woda (rys. 1).

rys1 pompy
Rys. 1. Odnotowujemy bardzo intensywny wzrost rynku pomp ciepła w Polsce, zwłaszcza w ostatnich trzech latach – na podstawie zestawienia danych sprzedaży różnych typów pomp ciepła w Polsce w latach 2010-2021 oraz aktualnej prognozy sprzedaży na 2022 r.

Według najnowszych prognoz PORT PC, w 2022 r. sprzedaż pomp ciepła podwoi się i wyniesie około 180 tys. sztuk, w tym blisko 160 tys. będą stanowić pompy ciepła typu powietrze/woda do centralnego ogrzewania.

Prognozy uwzględniają występujące ograniczenia w dostawach pomp ciepła, głównie związane z olbrzymim zapotrzebowaniem na te urządzenia w całej Europie. Gdyby je całkowicie wyeliminować, sprzedaż pomp ciepła w Polsce w 2022 r. zapewne przekroczyłaby liczbę 240 tys., co zapewniłoby im blisko 1/3 udziału w ogólnej liczbie urządzeń grzewczych centralnego ogrzewania, które będą sprzedane w Polsce w 2022 r.

W badaniu rynku odnotowano również znaczny wzrost w segmencie gruntowych pomp ciepła. W przypadku pomp ciepła typu solanka/woda, w I półroczu 2022 r. nastąpił wzrost ich sprzedaży o 45% (w porównaniu do I półrocza 2021 r.).

Czytaj też: Nowe oblicze ogrzewania elektrycznego w domach jednorodzinnych

Jeśli chodzi o prognozę sprzedaży tych urządzeń na cały 2022 r., to przewiduje się, że będzie to około 7200 sztuk, podczas gdy w 2021 r. sprzedano 5650 sztuk. Natomiast w segmencie pomp ciepła typu powietrze/woda służących tylko do przygotowania c.w.u., w 2022 r. przewiduje się minimalny wzrost sprzedaży w porównaniu do 2021 r.: z 7700 do 7900 sztuk, czyli o około 2%.

Wysoka sprzedaż pomp ciepła

Analizy PORT PC wskazują, że już w 2021 r. liczba sprzedanych pomp ciepła do ogrzewania budynków w Polsce przypadająca na jednego mieszkańca była wyższa niż w Niemczech. Czy jednak naszą lepszą pozycję uda się utrzymać i w tym roku?

Kluczową informacją jest to, że rząd Niemiec już w grudniu 2021 r. postawił w swojej strategii energetycznej na szybki rozwój tej technologii i zakłada, że w 2024 r. liczba sprzedawanych pomp ciepła przekroczy 500 tys. sztuk rocznie (wzrost ponad 3–4-krotny w ciągu 3 lat). Do 2030 r. planowany jest montaż nawet 6 mln elektrycznych pomp ciepła! Jednocześnie od 2024 r. wszystkie systemy grzewcze w nowych lub istniejących budynkach mieszkalnych będą musiały spełniać wymóg co najmniej 65% udziału energii ze źródeł odnawialnych.

Niemiecki rząd zakłada również, że udział OZE w produkcji energii elektrycznej wzrośnie z obecnych 50% do 80% w 2030 r., a według planów w 2035 r. energia elektryczna w Niemczech będzie już całkowicie bezemisyjna. Przełoży się to na brak emisji pośredniej CO2 w trakcie użytkowania zarówno samochodów elektrycznych, jak i elektrycznych pomp ciepła. Będzie mieć też kluczowe przełożenie na transformację urządzeń grzewczych w całej Europie, gdyż niemieckie firmy produkują obecnie najwięcej urządzeń grzewczych w Europie. Jednak informacje rynkowe uzyskane po I półroczu wskazują, że wzrost sprzedaży pomp ciepła w Niemczech wyniósł +25%. Oznaczać to będzie, że liczba sprzedanych pomp ciepła przypadająca na mieszkańca Polski w 2022 r. może być wyższa niż na mieszkańca Niemiec i to dwukrotnie.

Dlaczego pompy ciepła są w Polsce tak popularne?

Ważnym czynnikiem wpływającym na tak istotne wzrosty sprzedaży pomp ciepła w Polsce jest rosnące zaufanie do tej technologii zarówno wśród użytkowników, jak i instalatorów. Jednocześnie liczy się atrakcyjność rozwiązań (funkcjonalność), relatywnie niskie koszty eksploatacji, w tym ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej, oraz systemowe wsparcie dla inwestycji. Na wyraźny wzrost zainteresowania pompami ciepła w 2022 r. niewątpliwie przełożyły się więc znaczne podwyżki cen nośników energii i paliw, które przekraczają w niektórych przypadkach nawet 150% (rok do roku), a także wysoka intensywność finansowego wsparcia dla efektywnych pomp ciepła w programie „Czyste Powietrze” i oddziaływanie ulgi termomodernizacyjnej.

Warto dodać do tego także rosnącą popularność bezemisyjnych systemów grzewczych, również z powodu komfortu obsługi i większej świadomości ekologicznej. Pompa ciepła zamontowana w budynku nie powoduje bowiem żadnej emisji zanieczyszczeń powietrza i pozwoli w przyszłości na pełną dekarbonizację ogrzewania budynków.

Od wybuchu wojny na Ukrainie, w lutym 2022 r., widać powszechne i szybkie odejście od stosowania paliw kopalnych w budynkach. Przejawia się to m.in. w działaniach Komisji Europejskiej, która zapowiedziała przyspieszenie w tym obszarze, opracowując plan RePowerEU (ogłoszony 18 maja 2022 r.), który jest europejską odpowiedzią na agresję Rosji oraz sytuację na rynku paliw.

Odejście od paliw kopalnych widać też w Polsce. Od lutego 2022 r. w programie „Czyste Powietrze” odnotowywano znaczący wzrost liczby wniosków o dofinansowanie do pomp ciepła w ramach wymiany źródeł ciepła w istniejących budynkach (rys. 2). W czerwcu 2022 r. stanowiły one już 60% ogólnej liczby wniosków na wymianę źródeł ciepła, podczas gdy w styczniu 2022 r. było to tylko 30%, a całym 2021 r. – około 20%.

rys2 pompy
Rys. 2. Gwałtownie rośnie zainteresowanie montażem pompy ciepła przy wymianie źródeł ciepła w istniejących budynkach – na podstawie zestawienia wniosków składanych w programie „Czyste Powietrze” w okresie styczeń–czerwiec 2022 r.; źródło: PORT PC, NFOŚiGW

W tym kontekście trzeba wspomnieć o ogromnym zainteresowaniu inwestorów produkcją energii elektrycznej na własne potrzeby w ramach dynamicznie rozwijającej się energetyki prosumenckiej. Montaż systemów fotowoltaicznych na dachach budynków mieszkalnych wspiera m.in. program „Czyste Powietrze” (około 30% wszystkich wniosków o dofinansowanie w czerwcu 2022 r.) oraz program „Mój Prąd”, który obecnie promuje rozwój prosumenckich instalacji PV w oparciu o nowy system rozliczeń, tzw. net-billing, niestety, mniej korzystny niż poprzedni system, ale ciągle bardziej opłacalny niż zakup całej ilości energii elektrycznej od sieciowych dostawców energii.

Kiedy odejdziemy od paliw kopalnych?

Opublikowany przez Komisję Europejską 18 maja 2022 r. plan REPowerEU opiera się na ambitnych celach, które wymagają istotnego wzrostu zastosowania pomp ciepła w Unii Europejskiej: instalacji około 20 mln pomp ciepła do 2026 r. i prawie 60 mln do 2030 r. Jest to niezbędne, aby zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne UE przy istotnym ograniczeniu importu paliw kopalnych z Rosji. Ma też kluczowe znaczenie dla zmniejszenia zużycia gazu ziemnego do ogrzewania i chłodzenia domów oraz ogólnie – w budynkach i przemyśle.

W planie REPowerEU wyznaczono cel podwojenia wskaźnika wdrożenia pomp ciepła, a także odniesiono się do zwiększenia produkcji tych urządzeń i ułatwienia dostępu do ich finansowania. W towarzyszącym REPowerEU komunikacie „EU Save Energy” Komisja proponuje szereg środków mających na celu przyspieszenie i zachęcenie do powszechnego wdrożenia pomp ciepła, takich jak wyższe wymagania w zakresie efektywności energetycznej budynków czy też zmiany w wymogach ekoprojektu, które powinny doprowadzić do zaprzestania stosowania „samodzielnych” kotłów na paliwa kopalne (np. gazowych, węglowych i olejowych) najpóźniej do 2029 r. Dopuszczalne będzie zastosowanie wysokoefektywnych rozwiązań hybrydowych, czyli pomp ciepła z kotłami gazowymi.

W dokumencie zapowiedziane jest też zaostrzenie wymagań dotyczących efektywności energetycznej nowych budynków. Komisja zawarła w planie REPowerEU szereg propozycji działań, które przyspieszą upowszechnienie technologii pomp ciepła.

Należą do nich m.in.:

  • stosowanie przez państwa członkowskie środków wspierających tę technologię w zakresie cen, aby zachęcić do przechodzenia na pompy ciepła (w tym obniżonego VAT-u zarówno na urządzenia, jak i na energię elektryczną);
  • zachęcenie europosłów do przyspieszenia terminu zakończenia udzielania dotacji publicznych na kotły wykorzystujące paliwa kopalne w budynkach: z 2027 r. na 2025 r.;
  • wprowadzenie zakazu stosowania w nowych budynkach „samodzielnych” urządzeń grzewczych korzystających z paliw kopalnych;
  • stworzenie nowego okna w Funduszu Innowacji – który jest finansowany z unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) – w celu wspierania innowacyjnej produkcji czystych technologii, w tym pomp ciepła;
  • zachęcanie państw członkowskich do przyspieszenia wdrażania i integracji pomp ciepła na dużą skalę w sposób efektywny kosztowo, np. poprzez wykorzystywanie ciepła przemysłowego;
  • utworzenie zakrojonego na szeroką skalę „partnerstwa na rzecz umiejętności”, które powinno pomóc w szkoleniu osób do pracy w branży pomp ciepła.

Szczególne znaczenie dla przyszłego rozwoju rynku pomp ciepła w Europie ma, opublikowana przez Międzynarodową Agencję Energetyczną (IEA) w dniu 18 maja 2021 r., mapa drogowa „Net Zero by 2050”. Raport ten wskazuje, że do 2045 r. elektryczne pompy ciepła mają zaspokajać połowę globalnego zapotrzebowania na ciepło, a w 2050 r. – blisko 2/3 ciepła w krajach rozwiniętych. Według tego założenia łączna liczba zainstalowanych pomp ciepła w UE powinna wzrosnąć ze 180 mln w 2020 r. do 600 mln w 2030 r., czyli ponad trzykrotnie, a do 2050 r. wzrosnąć aż dziesięciokrotnie, do liczby 1,8 mld.

Pompy ciepła zostały już wcześniej (w 2020 r.) uznane za kluczowe rozwiązania dekarbonizacyjne w ogrzewaniu budynków w głównych strategiach „Europejskiego Zielonego Ładu”, czyli w strategii dotyczącej integracji sektora energetycznego i sektorowej strategii budynkowej Komisji Europejskiej, tzw. Fali Renowacji. Obydwie strategie w spójny sposób przedstawiają, jaki będzie model transformacji energetycznej w Unii. Polega on na produkcji energii elektrycznej z OZE i łączeniu sektorów, czyli przede wszystkim elektryfi kacji transportu, a także ogrzewnictwa i ciepłownictwa systemowego. Zwiększoną produkcję energii elektrycznej mają zapewnić odnawialne źródła energii, których udział w miksie elektroenergetycznym w 2030 r. ma ulec podwojeniu, osiągając poziom 55–60%, natomiast w 2050 r. ma on wzrosnąć do 84%.

Unijny standard zeroemisyjnych budynków w programie „Moje Ciepło”

Warto wiedzieć, że projekt nowej europejskiej dyrektywy EPBD z grudnia 2021 r. jednoznacznie wspiera nowy unijny standard tzw. zeroemisyjnych budynków (tzw. ZEB – zero emision building), spełniających wyższe wymogi niż aktualnie wynikające z polskich warunków technicznych WT 2021 [EP < 65 kWh/(m2 · rok)] oraz takich, w których zamontowane są zeroemisyjne źródła ogrzewania i ciepłej wody, czyli nie powodują one bezpośredniej emisji dwutlenku węgla w miejscu zastosowania (w budynkach).

W standard budynków mieszkalnych ZEB doskonale wpisuje się wprowadzony w kwietniu 2022 r. przez NFOŚiGW program „Moje Ciepło”, który dofinansowuje budowę nowych domów jednorodzinnych z pompami ciepła oraz ułatwia uzyskanie korzystniejszych warunków kredytowych na cały budynek ze względu na spełnienie warunków taksonomii zrównoważonego finasowania budynków [EP < 65 kWh/(m2 · rok)].

Według najnowszych informacji z NFOŚiGW, od uruchomienia programu, czyli do połowy sierpnia
2022 r., złożono już 4,6 tys. wniosków na dofi nasowania pomp ciepła w „zielonym standardzie” nowych budynków jednorodzinnych; 26% z nich stanowią wnioski na gruntowe pompy ciepła.

Perspektywy rynku pomp ciepła w Polsce w II połowie 2022 r.

Według PORT PC, w II połowie 2022 r. należy się spodziewać dalszego istotnego wzrostu sprzedaży pomp ciepła typu powietrze/woda – na poziomie około 100% oraz wzrostu sprzedaży gruntowych pomp ciepła o ponad 45%. Dynamikę wzrostów mogą jednak osłabić duże braki w dostawach pomp ciepła.

Głównym czynnikiem dużego zainteresowania technologią będzie atrakcyjność kosztów ogrzewania za pomocą pomp ciepła w najbliższych latach. W nowych budynkach z instalacjami ogrzewania płaszczyznowego, koszty ogrzewania pompami ciepła są niższe od 40 do 75% niż koszty ogrzewania peletem drzewnym, gazem ziemnym czy olejem opałowym (rys. 3). Z kolei w istniejących budynkach jednorodzinnych oszczędność kosztów ogrzewania wynikająca z zastosowania pomp ciepła sięga nawet 40%!

rys3 pompy
Rys. 3. Zestawienie rocznych kosztów ogrzewania budynku przy zastosowaniu różnych źródeł ciepła – na podstawie wstępnej analizy kosztów III kw. 2022 r., opracowanej przez Porozumienie Branżowe na rzecz Efektywności Energetycznej; źródło: PORT PC/POBE

Warto przy tym wspomnieć, że od początku 2022 r. na stronie internetowej POBE (www.pobe.pl) co kwartał publikowane są raporty z analizą aktualnych kosztów ogrzewania budynków. Kolejny raport kwartalny POBE za III kwartał 2022 r. ukazał się w drugiej połowie sierpnia 2022.

Druga połowa 2022 r. jest kolejnym okresem wyzwań i szans na intensywny rozwój branży pomp ciepła. Dalsze wzrosty rynku, związane z rosnącym zainteresowaniem inwestorów pompami ciepła, mogą napotkać na istotną barierę wynikającą z ograniczeń w realizacji dostaw urządzeń. Oprócz braku wykwalifikowanych instalatorów montujących pompy ciepła, to dziś kolejna przeszkoda dla dalszego, szybkiego rozwoju polskiego rynku pomp ciepła.

Opracowano na podstawie informacji PORT PC

Chcesz być na bieżąco? Zapisz się do naszego newslettera!

Komentarze

Powiązane

dr inż. Jerzy Chodura Prawidłowy montaż kolektorów słonecznych

Prawidłowy montaż kolektorów słonecznych Prawidłowy montaż kolektorów słonecznych

Jednym z najważniejszych etapów montażu instalacji solarnej jest prawidłowe wykonanie posadowienia i przyłączy kolektorów słonecznych. Ważne jest przede wszystkim właściwe usytuowanie i zamocowanie kolektorów...

Jednym z najważniejszych etapów montażu instalacji solarnej jest prawidłowe wykonanie posadowienia i przyłączy kolektorów słonecznych. Ważne jest przede wszystkim właściwe usytuowanie i zamocowanie kolektorów na dachu lub w miejscu przewidzianym do ich umieszczenia i odpowiednie poprowadzenie przewodów. W artykule zamieszczono praktyczne porady dotyczące montażu kolektorów słonecznych, pozwalające uniknąć najczęściej popełnianych błędów.

Redakcja Pompy ciepła - zasady działania

Pompy ciepła - zasady działania Pompy ciepła - zasady działania

Pompy ciepła przetwarzają energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych, takich jak powietrze, grunt czy woda, na ciepło użytkowe. Dodatkowo mogą wykorzystać ciepło odpadowe z procesów przemysłowych (wykorzystując...

Pompy ciepła przetwarzają energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych, takich jak powietrze, grunt czy woda, na ciepło użytkowe. Dodatkowo mogą wykorzystać ciepło odpadowe z procesów przemysłowych (wykorzystując potencjał do efektywniejszego wykorzystania energii) oraz gospodarstw domowych (np. wentylacyjne powietrze wyrzutowe).

dr inż. Jerzy Chodura Kolektory słoneczne w istniejącym budynku - możliwości instalacji

Kolektory słoneczne w istniejącym budynku - możliwości instalacji Kolektory słoneczne w istniejącym budynku - możliwości instalacji

Artykuł przybliża temat instalacji do przygotowywania ciepłej  wody użytkowej (c.w.u.) oraz instalacji, które wraz z przygotowywaniem c.w.u. wspomagają ogrzewanie. Przedstawiono kilka wariantów rozwiązań...

Artykuł przybliża temat instalacji do przygotowywania ciepłej  wody użytkowej (c.w.u.) oraz instalacji, które wraz z przygotowywaniem c.w.u. wspomagają ogrzewanie. Przedstawiono kilka wariantów rozwiązań technicznych ubogaconych o rysunki poglądowe.

mgr inż. Katarzyna Rybka Jak energooszczędnie ogrzewać ciepłą wodę użytkową

Jak energooszczędnie ogrzewać ciepłą wodę użytkową Jak energooszczędnie ogrzewać ciepłą wodę użytkową

Ogrzewanie budynku to nie tylko grzejniki, czyli instalacja c.o. To także podgrzewanie ciepłej wody użytkowej, które należy uwzględnić w bilansie energetycznym domu. W przypadku c.w.u. poprawny dobór urządzenia...

Ogrzewanie budynku to nie tylko grzejniki, czyli instalacja c.o. To także podgrzewanie ciepłej wody użytkowej, które należy uwzględnić w bilansie energetycznym domu. W przypadku c.w.u. poprawny dobór urządzenia grzewczego ma realny wpływ na jego późniejszą eksploatację. Dlatego najważniejsze jest, aby wziąć pod uwagę realne możliwości i wymagania użytkowników, by uniknąć potem problemów.

Daikin Europe NV Ogrzewanie ekonomiczne czy wygodne? Sprawdzone czy nowoczesne?

Ogrzewanie ekonomiczne czy wygodne? Sprawdzone czy nowoczesne? Ogrzewanie ekonomiczne czy wygodne? Sprawdzone czy nowoczesne?

Wybór pompy ciepła to decyzja na długie lata, od której zależy nie tylko to, czy dom będzie przyjazny i ciepły, czy woda w kranie będzie miała odpowiednią temperaturę, ale również takie kwestie, jak: odpowiednia...

Wybór pompy ciepła to decyzja na długie lata, od której zależy nie tylko to, czy dom będzie przyjazny i ciepły, czy woda w kranie będzie miała odpowiednią temperaturę, ale również takie kwestie, jak: odpowiednia ilość miejsca na urządzenie, wysokość rachunków za energię, żywotność urządzenia, konieczność jego serwisowania, bezpieczeństwo domowników i gwarancja komfortu.

Joanna Ryńska Powietrzne pompy ciepła - nowoczesne ogrzewanie domów

Powietrzne pompy ciepła - nowoczesne ogrzewanie domów Powietrzne pompy ciepła - nowoczesne ogrzewanie domów

Rozważając ogrzewanie budynku, szczególnie jednorodzinnego, inwestorzy coraz częściej decydują się na pompy ciepła, pobierające darmową energię z otoczenia. Coraz ważniejsze miejsce wśród wybieranych urządzeń...

Rozważając ogrzewanie budynku, szczególnie jednorodzinnego, inwestorzy coraz częściej decydują się na pompy ciepła, pobierające darmową energię z otoczenia. Coraz ważniejsze miejsce wśród wybieranych urządzeń zajmują pompy ciepła wykorzystujące ciepło z powietrza zewnętrznego - proste i stosunkowo tanie, choć wymagające dobrego zaplanowania ich roli w systemie grzewczym.

Daikin Airconditioning Polska Sp. z o.o. Ogrzewanie pompą ciepła a tradycyjne źródła ciepła

Ogrzewanie pompą ciepła a tradycyjne źródła ciepła Ogrzewanie pompą ciepła a tradycyjne źródła ciepła

Pompy ciepła to ekonomiczne i ekologiczne rozwiązania, które pozwolą obniżyć koszty eksploatacji budynku.

Pompy ciepła to ekonomiczne i ekologiczne rozwiązania, które pozwolą obniżyć koszty eksploatacji budynku.

Stilo Energy Montaż paneli fotowoltaicznych - schemat krok po kroku

Montaż paneli fotowoltaicznych - schemat krok po kroku Montaż paneli fotowoltaicznych - schemat krok po kroku

Jak zamontować panele fotowoltaiczne krok po kroku?

Jak zamontować panele fotowoltaiczne krok po kroku?

Stilo Energy Odnawialne źródła energii - jakiego rodzaju OZE znamy

Odnawialne źródła energii - jakiego rodzaju OZE znamy Odnawialne źródła energii - jakiego rodzaju OZE znamy

Z odnawialnych źródeł energii da się korzystać bez nadmiernego eksploatowania naszej planety. Korzyścią jest pozytywny wpływ na środowisko naturalne.

Z odnawialnych źródeł energii da się korzystać bez nadmiernego eksploatowania naszej planety. Korzyścią jest pozytywny wpływ na środowisko naturalne.

Stilo Energy Jak wybudować samowystarczalny dom?

Jak wybudować samowystarczalny dom? Jak wybudować samowystarczalny dom?

Co oznacza pojęcie "dom samowystarczalny" i jak go zbudować?

Co oznacza pojęcie "dom samowystarczalny" i jak go zbudować?

Stilo Energy Energia odnawialna - co to jest i jakie są jej rodzaje?

Energia odnawialna - co to jest i jakie są jej rodzaje? Energia odnawialna - co to jest i jakie są jej rodzaje?

W odróżnieniu do tradycyjnych źródeł energii, takich jak: ropa naftowa, gaz ziemny, węgiel i inne paliwa kopalne, odnawialne źródła energii to takie, które nigdy się nie kończą. A jeśli nawet w jakiś sposób...

W odróżnieniu do tradycyjnych źródeł energii, takich jak: ropa naftowa, gaz ziemny, węgiel i inne paliwa kopalne, odnawialne źródła energii to takie, które nigdy się nie kończą. A jeśli nawet w jakiś sposób zanikają, to i tak stanowią niewyczerpany zapas i porównaniu z XX-wiecznymi standardami i odnawiają się w sposób zauważalny. Oto najważniejsze i najczęściej wykorzystywane rodzaje OZE.

Stilo Energy Dlaczego energia odnawialna powinna odgrywać coraz większą rolę?

Dlaczego energia odnawialna powinna odgrywać coraz większą rolę? Dlaczego energia odnawialna powinna odgrywać coraz większą rolę?

To, co jeszcze sto lat temu było wynalazkiem przyszłości, dziś już staje się przebrzmiałym i przestarzałym schematem wczorajszych dni. Zmienia się również nasze podejście względem eksploatowania naszej...

To, co jeszcze sto lat temu było wynalazkiem przyszłości, dziś już staje się przebrzmiałym i przestarzałym schematem wczorajszych dni. Zmienia się również nasze podejście względem eksploatowania naszej planety i tego, czym napędzamy system. Dlaczego tak się dzieje? Są trzy zasadnicze powody, dla których energia odnawialna powinna zyskiwać na znaczeniu. Po pierwsze ekologia, po drugie ergonomia, a po trzecie ekonomia. Czasy się zmieniają i powinniśmy iść do przodu nie tylko w kontekście posiadania...

Daikin Europe NV Czy ogrzewanie domu pompą ciepła się opłaca?

Czy ogrzewanie domu pompą ciepła się opłaca? Czy ogrzewanie domu pompą ciepła się opłaca?

Porównując ceny nośników źródeł energii oraz możliwości jej pozyskiwania, można śmiało stwierdzić, że najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem zarówno dla domów jedno-, jak i wielorodzinnych są pompy ciepła....

Porównując ceny nośników źródeł energii oraz możliwości jej pozyskiwania, można śmiało stwierdzić, że najbardziej ekonomicznym rozwiązaniem zarówno dla domów jedno-, jak i wielorodzinnych są pompy ciepła. Gwarantują one bowiem najniższe koszty eksploatacji budynku ze wszystkich dostępnych źródeł ciepła, przy czym można też zamontować fotowoltaiczny system solarny i zapewnić sobie niezależność energetyczną.

Stilo Energy Ustawa o odnawialnych źródłach energii - co mówi o fotowoltaice?

Ustawa o odnawialnych źródłach energii - co mówi o fotowoltaice? Ustawa o odnawialnych źródłach energii - co mówi o fotowoltaice?

W 2019 r. wejdzie w życie kolejna nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii. Ustawa ta stanowi odpowiedź na rosnące potrzeby zastąpienia nieodnawialnych źródeł energii ekologicznymi, znacznie...

W 2019 r. wejdzie w życie kolejna nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii. Ustawa ta stanowi odpowiedź na rosnące potrzeby zastąpienia nieodnawialnych źródeł energii ekologicznymi, znacznie zdrowszymi dla środowiska i nas samych rozwiązaniami.

Wilo Polska Sp. z o.o. Oszczędzanie energii - czy to możliwe?

Oszczędzanie energii - czy to możliwe? Oszczędzanie energii - czy to możliwe?

Na początek kilka pytań: Mieszkasz w domu lub masz działkę? Zwracasz uwagę na energooszczędność urządzeń? Nie chcesz przepłacać za energię elektryczną? Troszczysz się o środowisko? Jeśli choć na jedno...

Na początek kilka pytań: Mieszkasz w domu lub masz działkę? Zwracasz uwagę na energooszczędność urządzeń? Nie chcesz przepłacać za energię elektryczną? Troszczysz się o środowisko? Jeśli choć na jedno z pytań odpowiedziałeś twierdząco, to dalsza część artykułu jest właśnie dla Ciebie.

mgr inż. Damian Czernik Domowa elektrownia - wytyczne dla inwestora

Domowa elektrownia - wytyczne dla inwestora Domowa elektrownia - wytyczne dla inwestora

W publikacji jej autor zamieszcza najważniejsze kwestie technologiczne, które powinny być brane pod uwagę przez inwestorów chcących korzystać z energii odnawialnej pochodzącej z energii słonecznej (instalacji...

W publikacji jej autor zamieszcza najważniejsze kwestie technologiczne, które powinny być brane pod uwagę przez inwestorów chcących korzystać z energii odnawialnej pochodzącej z energii słonecznej (instalacji fotowoltaicznych).

Joanna Ryńska Energooszczędne ogrzewanie domów

Energooszczędne ogrzewanie domów Energooszczędne ogrzewanie domów

W instalacjach z pompą ciepła, czyli niskotemperaturowych, bardzo dobrze sprawdza się ogrzewanie płaszczyznowe. Nie jest to jednak jedyne rozwiązanie. Przy zachowaniu odpowiednich zasad projektowania,...

W instalacjach z pompą ciepła, czyli niskotemperaturowych, bardzo dobrze sprawdza się ogrzewanie płaszczyznowe. Nie jest to jednak jedyne rozwiązanie. Przy zachowaniu odpowiednich zasad projektowania, doboru, wykonawstwa i użytkowania instalacja może być bowiem oparta także na grzejnikach niskotemperaturowych. W instalacjach grzewczych niskotemperaturowych coraz ważniejsze miejsce zajmują również klimakonwektory.

Lindab Bezpieczny, solidny i energooszczędny dach od Lindab

Bezpieczny, solidny i energooszczędny dach od Lindab Bezpieczny, solidny i energooszczędny dach od Lindab

Lindab to międzynarodowa grupa, która wytwarza i dystrybuuje produkty oraz rozwiązania systemowe dla wentylacji i klimatyzacji oraz budownictwa. Kierując się hasłem „we simplify construction” oferujemy...

Lindab to międzynarodowa grupa, która wytwarza i dystrybuuje produkty oraz rozwiązania systemowe dla wentylacji i klimatyzacji oraz budownictwa. Kierując się hasłem „we simplify construction” oferujemy produkty, które upraszczają rozwiązania konstrukcyjne, wyróżniają się najwyższą jakością surowców oraz stylowym designem, a także łatwością montażu i zastosowaniem zaawansowanych technologii.

BDR Thermea Poland Sp. z o.o. Czy można połączyć fotowoltaikę z innym systemem grzewczym?

Czy można połączyć fotowoltaikę z innym systemem grzewczym? Czy można połączyć fotowoltaikę z innym systemem grzewczym?

Obecnie łączenie dwóch źródeł energii odnawialnej to świetne rozwiązanie zarówno ze względów finansowych, ale także ekologicznych. Współpraca paneli fotowoltaicznych oraz pompy ciepła sprawdzi się zarówno...

Obecnie łączenie dwóch źródeł energii odnawialnej to świetne rozwiązanie zarówno ze względów finansowych, ale także ekologicznych. Współpraca paneli fotowoltaicznych oraz pompy ciepła sprawdzi się zarówno w nowym budynku, jak i modernizowanym. Prąd potrzebny do pracy pompy ciepła można pozyskać z instalacji fotowoltaicznej, dzięki czemu znacznie ograniczy się wysokość rachunków ponoszonych na energię elektryczną.

BDR Thermea Poland Sp. z o.o. Czym zastąpić kocioł starego typu?

Czym zastąpić kocioł starego typu? Czym zastąpić kocioł starego typu?

Do niedawna węgiel był w Polsce najpopularniejszym paliwem. Jednak ze względu na emisję szkodliwych substancji podczas spalania oraz zmiany w ustawodawstwie zaczęło się to powoli zmieniać. Coraz częściej...

Do niedawna węgiel był w Polsce najpopularniejszym paliwem. Jednak ze względu na emisję szkodliwych substancji podczas spalania oraz zmiany w ustawodawstwie zaczęło się to powoli zmieniać. Coraz częściej rozglądamy się za alternatywnymi sposobami ogrzewania domu, które opierają się na odnawialnych źródłach energii. Marka De Dietrich radzi, na co można zamienić kocioł starego typu.

BDR Thermea Poland Sp. z o.o. Czy pompa ciepła sprawdzi się o każdej porze roku?

Czy pompa ciepła sprawdzi się o każdej porze roku? Czy pompa ciepła sprawdzi się o każdej porze roku?

Planując inwestycję w nowoczesne źródła energii warto wybrać takie rozwiązanie, które zapewni komfort w każdych warunkach. Lato dopiero się rozpoczęło, a doskwierający upał potrafi każdego wyprowadzić...

Planując inwestycję w nowoczesne źródła energii warto wybrać takie rozwiązanie, które zapewni komfort w każdych warunkach. Lato dopiero się rozpoczęło, a doskwierający upał potrafi każdego wyprowadzić z równowagi, dlatego wydajne chłodzenie to świetne rozwiązanie dla każdego typu budynku. Teraz, aby cieszyć się przyjemnym, chłodnym powietrzem w słoneczne dni nie trzeba kupować dodatkowego urządzenia, ponieważ pompa ciepła poradzi sobie z tym wyzwaniem.

Czego szukasz na portalu Ekspert Budowlany? szczegółowa ankieta

Czego szukasz na portalu Ekspert Budowlany? szczegółowa ankieta

mgr inż. Damian Czernik Powietrzna pompa ciepła split czy monoblok – którą wybrać?

Powietrzna pompa ciepła split czy monoblok – którą wybrać? Powietrzna pompa ciepła split czy monoblok – którą wybrać?

Wśród powietrznych pomp ciepła można wyróżnić urządzenia dzielące się na typoszereg split oraz monoblok. Różnią się one między sobą rozwiązaniami konstrukcyjnymi, gabarytami, a także ceną. Dlatego w poniższym...

Wśród powietrznych pomp ciepła można wyróżnić urządzenia dzielące się na typoszereg split oraz monoblok. Różnią się one między sobą rozwiązaniami konstrukcyjnymi, gabarytami, a także ceną. Dlatego w poniższym artykule omawiam te różnice oraz podpowiadam, jakimi kryteriami się kierować przy wyborze powietrznej pompy ciepła do budynku jednorodzinnego.

Iglotech Sp. z o. o. Pompa ciepła – korzyści dla domu przez cały rok

Pompa ciepła – korzyści dla domu przez cały rok Pompa ciepła – korzyści dla domu przez cały rok

Pompy ciepła to coraz bardziej popularny system ogrzewania w naszym kraju. Dzieje się tak dzięki lepszej dostępności urządzeń, niskim kosztom eksploatacyjnym i możliwości dofinansowania inwestycji. Instalacja...

Pompy ciepła to coraz bardziej popularny system ogrzewania w naszym kraju. Dzieje się tak dzięki lepszej dostępności urządzeń, niskim kosztom eksploatacyjnym i możliwości dofinansowania inwestycji. Instalacja tego urządzenia grzewczego przeznaczona jest zarówno do nowych budynków, jak i tych wieloletnich. Wybór wydajności pompy będzie zależny głównie od powierzchni budynku i jego ocieplenia.

Najnowsze produkty i technologie

Mariusz Piasny, MPI s.c. Jakość wody deszczowej i sposoby jej oczyszczania

Jakość wody deszczowej i sposoby jej oczyszczania Jakość wody deszczowej i sposoby jej oczyszczania

Według obiegowych opinii magazynowana w zbiornikach woda deszczowa może z czasem zagniwać i tym samym być niezdatna do dalszego wykorzystania. Opinii tych w żadnym wypadku nie można stosować do sytuacji,...

Według obiegowych opinii magazynowana w zbiornikach woda deszczowa może z czasem zagniwać i tym samym być niezdatna do dalszego wykorzystania. Opinii tych w żadnym wypadku nie można stosować do sytuacji, gdy deszczówka gromadzona jest w zbiornikach podziemnych i gdy wcześniej jest ona filtrowana.

Mariusz Piasny, MPI s.c. Zbiorniki do gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej

Zbiorniki do gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej Zbiorniki do gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej

Systemy gromadzenia deszczówki, ze względu na lokalizację zbiornika magazynującego, dzielą się na naziemne i podziemne. Zbiorniki naziemne mogą być umiejscowione zarówno na zewnątrz budynków, jak i w ich...

Systemy gromadzenia deszczówki, ze względu na lokalizację zbiornika magazynującego, dzielą się na naziemne i podziemne. Zbiorniki naziemne mogą być umiejscowione zarówno na zewnątrz budynków, jak i w ich wnętrzach, np. w piwnicach.

Thermosilesia ABC wyboru pompy ciepła

ABC wyboru pompy ciepła ABC wyboru pompy ciepła

Wraz z rosnącym popytem na pompy ciepła producenci rozwijają ofertę urządzeń. Gruntowe, powietrzne pompy ciepła, urządzenia typu split, monoblock, czy all in one – mnogość proponowanych rozwiązań wywołuje...

Wraz z rosnącym popytem na pompy ciepła producenci rozwijają ofertę urządzeń. Gruntowe, powietrzne pompy ciepła, urządzenia typu split, monoblock, czy all in one – mnogość proponowanych rozwiązań wywołuje konsternację wśród klientów. Wyjaśniamy różnice pomiędzy typami urządzeń oraz podpowiadamy, czym się kierować wybierając pompę ciepła do konkretnych warunków.

neonet.pl Wyposażenie i remont domu – gdzie szukać najlepszych urządzeń i jak zaoszczędzić nieco środków?

Wyposażenie i remont domu – gdzie szukać najlepszych urządzeń i jak zaoszczędzić nieco środków? Wyposażenie i remont domu – gdzie szukać najlepszych urządzeń i jak zaoszczędzić nieco środków?

Zastanawiasz się, gdzie kupić najlepsze na rynku produkty AGD i RTV do finalnego wyposażenia domu? Jeśli zakończyłeś już prace wykończeniowe i potrzebujesz tylko lodówki, pralki lub suszarki, koniecznie...

Zastanawiasz się, gdzie kupić najlepsze na rynku produkty AGD i RTV do finalnego wyposażenia domu? Jeśli zakończyłeś już prace wykończeniowe i potrzebujesz tylko lodówki, pralki lub suszarki, koniecznie sprawdź najnowsze promocje w sklepach internetowych. Zbliżający się Czarny Piątek to świetna okazja, aby zaoszczędzić sporo pieniędzy i kupić topowe produkty w najatrakcyjniejszych cenach!

mdm®NT Sp. z o.o. O czym pamiętać przy termoizolacji?

O czym pamiętać przy termoizolacji? O czym pamiętać przy termoizolacji?

Woda to wróg budynku. Dlatego bronimy przed nią swoje domy coraz szczelniejszymi pokryciami dachowymi i coraz bardziej hydrofobowymi tynkami oraz zaprawami. Niestety uszczelnianie budynków niesie ze sobą...

Woda to wróg budynku. Dlatego bronimy przed nią swoje domy coraz szczelniejszymi pokryciami dachowymi i coraz bardziej hydrofobowymi tynkami oraz zaprawami. Niestety uszczelnianie budynków niesie ze sobą istotne ryzyko – uwięzienia wody wewnątrz budynku. Wody, która, jeśli nie zostanie odprowadzona na zewnątrz, może znacząco obniżyć standard życia mieszkańców, a w ekstremalnych przypadkach zagrozić samemu budynkowi.

Bricoman Rozliczanie fotowoltaiki 2022 – system net-billingu

Rozliczanie fotowoltaiki 2022 – system net-billingu Rozliczanie fotowoltaiki 2022 – system net-billingu

Od kilku lat rynek fotowoltaiki dynamicznie się rozwija. Instalacje fotowoltaiczne są nie tylko ekologicznym źródłem energii elektrycznej, ale stanowią również sposób na ograniczenie rachunków za prąd....

Od kilku lat rynek fotowoltaiki dynamicznie się rozwija. Instalacje fotowoltaiczne są nie tylko ekologicznym źródłem energii elektrycznej, ale stanowią również sposób na ograniczenie rachunków za prąd. Rosnące ceny energii elektrycznej stanowią jeden z powodów, dla których inwestycja w tego typu technologie staje się coraz bardziej atrakcyjna. Nowy system rozliczeń instalacji fotowoltaicznych stwarza kolejne możliwości. W jaki sposób właściciel instalacji rozlicza się z nadwyżki produkcji? Czym jest...

Sto Sp.z o.o. Inteligentne farby dopasowane do indywidualnych wymagań

Inteligentne farby dopasowane do indywidualnych wymagań Inteligentne farby dopasowane do indywidualnych wymagań

Zaawansowane technologie spowodowały, że farba to obecnie coś więcej niż tylko kolor. To także wiele cennych właściwości i funkcjonalności. Nowa generacja farb elewacyjnych Sto IQ – Inteligent Technology...

Zaawansowane technologie spowodowały, że farba to obecnie coś więcej niż tylko kolor. To także wiele cennych właściwości i funkcjonalności. Nowa generacja farb elewacyjnych Sto IQ – Inteligent Technology wyróżnia się maksymalnym zakresem ochrony powierzchni, wytrzymałością, stabilnością koloru i trwałością. Nadają również dodatkowe właściwości pokrywanym powierzchniom, co jest niewątpliwą wartością dodaną tych produktów. Kolor nie jest już najważniejszym kryterium wyboru farby. Inteligentne farby...

GASPOL S.A. Ogrzewanie gazem płynnym

Ogrzewanie gazem płynnym Ogrzewanie gazem płynnym

Od prawie roku mierzymy się z historyczną niestabilnością na rynku energetycznym. Przejawia się ona w dwóch obszarach – ograniczonej dostępności niektórych źródeł energii oraz rosnących cenach. W wielu...

Od prawie roku mierzymy się z historyczną niestabilnością na rynku energetycznym. Przejawia się ona w dwóch obszarach – ograniczonej dostępności niektórych źródeł energii oraz rosnących cenach. W wielu przypadkach inwestorzy nie mogą skorzystać z gazu ziemnego, ponieważ nie mają dostępu do sieci albo ich zapotrzebowanie na energię przewyższa możliwości przesyłowe istniejącej sieci. Dodatkowo, część inwestorów nie chce korzystać z gazu ziemnego z sieci z uwagi na jego cenę i brak przejrzystości w...

AS ENERGY Fotowoltaika opłacalna nawet na kredyt

Fotowoltaika opłacalna nawet na kredyt Fotowoltaika opłacalna nawet na kredyt

Przez lata przyzwyczailiśmy się, że jako źródło ogrzewania najtańszy jest węgiel, potem gaz, a najdroższy jest prąd. Pojawienie się fotowoltaiki i kryzys energetyczny odwróciły tę zasadę. Dziś to prąd...

Przez lata przyzwyczailiśmy się, że jako źródło ogrzewania najtańszy jest węgiel, potem gaz, a najdroższy jest prąd. Pojawienie się fotowoltaiki i kryzys energetyczny odwróciły tę zasadę. Dziś to prąd z fotowoltaiki jest najtańszy, a ceny węgla kamiennego biją rekordy.

Partnerzy

CIEKAWE STRONY

Ekspert Budowlany - zlecenia

Rekuperacja

Strefa Instalatora

Budowa domu na Fixly.pl

Ciekawa Architektura

Pompy ciepła

Instalacje

Ocieplam dom i walczę ze smogiem

Poradnik instalatora

Literatura fachowa

Pompa ciepła

O nas

Portal www.ekspertbudowlany.pl to portal o tematyce budowlanej i wnętrzarskiej.

Interesujące publikacje znajdą tu przede wszystkim inwestorzy indywidualni. Są to i artykuły merytoryczne i zestawienia konkretnych produktów, pomocne przy podejmowaniu decyzji zakupowych. Za naszym pośrednictwem uzyskają też Państwo szybką odpowiedź na pytanie, zwracając się do jednego z wielu ekspertów, z którymi współpracujemy.

Regulamin

Regulamin określa zasady korzystania z portalu www.ekspertbudowlany.pl.

Korzystanie z portalu jest równoznaczne z zaakceptowaniem warunków ustanowionych przez Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655, NIP 1132860378, REGON 146393437 (zwana dalej Grupa MEDIUM) w postaci Regulaminu.
Przeczytaj regulamin

Prywatność

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz informacją o cookies

Nasze serwisy

Copyright © 2004-2019 Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa, nr KRS: 0000537655. Wszelkie prawa, w tym Autora, Wydawcy i Producenta bazy danych zastrzeżone. Jakiekolwiek dalsze rozpowszechnianie artykułów zabronione. Korzystanie z serwisu i zamieszczonych w nim utworów i danych wyłącznie na zasadach określonych w Zasadach korzystania z serwisu.
Portal Budowlany - Ekspertbudowlany.pl



Facebook     Instagram     Twitter     YouTube

Ta witryna wykorzystuje pliki cookies do przechowywania informacji na Twoim komputerze. Pliki cookies stosujemy w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. W każdym momencie możesz dokonać zmiany ustawień przeglądarki dotyczących cookies. Nim Państwo zaczną korzystać z naszego serwisu prosimy o zapoznanie się z naszą polityką prywatności oraz Informacją o Cookies. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności oraz Informacji o Cookies. Administratorem Państwa danych osobowych jest Grupa MEDIUM Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sp.K., nr KRS: 0000537655, z siedzibą w 04-112 Warszawa, ul. Karczewska 18, tel. +48 22 810-21-24, właściciel strony www.ekspertbudowlany.pl. Twoje Dane Osobowe będą chronione zgodnie z wytycznymi polityki prywatności www.ekspertbudowlany.pl oraz zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r i z Ustawą o ochronie danych osobowych Dz.U. 2018 poz. 1000 z dnia 10 maja 2018r.