Pellet kontra pompa ciepła. Przy jakiej cenie paliwo może konkurować z prądem?

Ile musiałby kosztować pellet, aby konkurować z pompą ciepła?

W analizie porównujemy koszt dostarczenia do budynku takiej samej ilości użytecznego ciepła za pomocą dwóch urządzeń: pompy ciepła i kotła na pellet drzewny.

Punktem odniesienia jest średnia cena pelletu wynosząca 2260 zł/t, przyjęta w zestawieniu kosztów ogrzewania POBE za III kwartał 2026 r. oraz średnia cena energii elektrycznej na poziomie około 0,89 zł/kWh brutto, z dystrybucją w taryfie G12w.

Według monitoringu PelletAlert mediana ofert hurtowych pelletu w tygodniu kończącym się 4 października 2026 r. wynosiła 2410 zł/t, bez kosztów dostawy. To ponad 2,5 raza więcej niż graniczna cena 943 zł/t, przy której pellet mógłby konkurować z pompą ciepła o SCOP = 4 pod względem samego kosztu energii potrzebnej do ogrzewania.

Zobacz też: Jak najtaniej ogrzać dom?

Graniczna cena pelletu zależy od efektywności pompy ciepła

Im wyższy sezonowy współczynnik efektywności SCOP pompy ciepła, tym mniej energii elektrycznej urządzenie potrzebuje do dostarczenia tej samej ilości ciepła. W konsekwencji, aby kocioł na pellet mógł konkurować z pompą pod względem kosztów energii, cena paliwa musiałaby być odpowiednio niższa.

Przy przyjętych założeniach graniczne ceny pelletu wynoszą:

• SCOP = 3: około 1257 zł/t;
• SCOP = 4: około 943 zł/t;
• SCOP = 5: około 754 zł/t;
• SCOP = 6: około 629 zł/t.

Dopiero przy cenach niższych od wskazanych wartości koszt paliwa w kotle na pellet byłby niższy niż koszt energii elektrycznej zużywanej przez pompę ciepła. Porównanie dotyczy wyłącznie kosztów energii i paliwa, bez pozostałych wydatków związanych z eksploatacją urządzeń (rys. 1).

Ile kosztuje ogrzewanie domu w praktyce?

Przyjmijmy, że budynek potrzebuje rocznie około 17 000 kWh użytecznego ciepła. Przy założonej sprawności kotła na pellet oznacza to zużycie około 4 ton paliwa.

Przy cenie 2260 zł/t roczny koszt pelletu wyniesie 9040 zł. Tymczasem koszt energii elektrycznej potrzebnej do dostarczenia tej samej ilości ciepła przez pompę ciepła będzie znacznie niższy:

• przy SCOP = 3: około 5043 zł rocznie;
• przy SCOP = 4: około 3783 zł rocznie;
• przy SCOP = 5: około 3026 zł rocznie.

Nawet gdyby cena pelletu spadła do 1500 zł/t, sam koszt paliwa wyniósłby 6000 zł rocznie. Byłby więc nadal wyższy niż koszt energii elektrycznej w każdym z analizowanych wariantów pracy pompy ciepła.

SCOP, czyli dlaczego pompa ciepła potrzebuje mniej energii

SCOP to sezonowy współczynnik efektywności pompy ciepła. Określa stosunek ilości ciepła dostarczonego przez urządzenie do ilości zużytej przez nie energii elektrycznej w całym referencyjnym sezonie grzewczym.

Nie należy mylić go z COP, czyli współczynnikiem efektywności wyznaczanym dla określonych warunków pracy urządzenia i konkretnego punktu pomiarowego.

SCOP = 4 oznacza, że w ciągu sezonu pompa ciepła dostarcza średnio 4 kWh ciepła na każdą zużytą 1 kWh energii elektrycznej. Pozostała energia cieplna jest pobierana z otoczenia: powietrza, gruntu lub wody. Dzięki temu pompa może dostarczyć kilka jednostek ciepła, zużywając jedną jednostkę energii elektrycznej.

Kocioł na pellet działa inaczej. Wytwarza ciepło przez spalanie paliwa, a ilość użytecznej energii zależy m.in. od jego wartości opałowej i sprawności kotła.

Co oznaczają klasy energetyczne A++ i A+++?

Wartości SCOP są powiązane z parametrami urządzenia i jego klasą efektywności energetycznej. Progi klas różnią się w zależności od rodzaju pompy ciepła i temperatury zastosowania.

Dla pomp powietrze–woda, pracujących w zastosowaniu niskotemperaturowym przy temperaturze 35°C, typowej dla ogrzewania podłogowego, orientacyjne wartości wynoszą:

• A++: SCOP od około 3,83 do 4,44;
• A+++: SCOP od około 4,45.

W zastosowaniu średniotemperaturowym przy 55°C, spotykanym m.in. w instalacjach grzejnikowych, progi są niższe:

• A++: SCOP od około 3,20 do 3,82;
• A+++: SCOP od około 3,83.

Oznacza to, że również wśród pomp ciepła przeznaczonych do współpracy z tradycyjnymi grzejnikami można znaleźć urządzenia o deklarowanym SCOP wynoszącym około 4 lub więcej. Progi klas dla pomp gruntowych typu solanka–woda oraz urządzeń powietrze–powietrze są inne, co przedstawiono na rys. 2.

Trzeba jednak pamiętać, że sama klasa energetyczna nie gwarantuje identycznej efektywności w każdym budynku. Rzeczywiste wyniki zależą m.in. od warunków klimatycznych, temperatury zasilania instalacji, doboru urządzenia, jakości projektu i montażu, regulacji systemu oraz sposobu jego użytkowania.

Klasa A+++ nie wyznacza górnej granicy efektywności. W przypadku niektórych gruntowych pomp ciepła pracujących w instalacjach niskotemperaturowych deklarowany SCOP może wynosić 6 lub więcej. Dlatego SCOP = 6 należy traktować jako jeden z wariantów analizy, a nie wartość typową dla każdej pompy ciepła.

Jak efektywne są pompy ciepła w rzeczywistych budynkach?

W warunkach eksploatacyjnych efektywność pompy ciepła opisuje m.in. współczynnik SPF. W odróżnieniu od deklarowanego SCOP odnosi się on do zmierzonej pracy urządzenia w konkretnym budynku i instalacji, zwykle w skali roku.

Wyniki wieloletnich badań monitoringowych prowadzonych w Europie wskazują, że pompy ciepła mogą osiągać wysoką efektywność także w starszych budynkach. W badaniu Fraunhofer ISE obejmującym 77 instalacji średni SPF wynosił 3,4 dla pomp powietrze–woda i 4,3 dla pomp gruntowych.

Co istotne, w analizowanej próbie nie stwierdzono zależności między rokiem budowy budynku a efektywnością pompy ciepła. Wysokie wyniki uzyskiwano również w starszych obiektach.

Przykładem jest budynek z 1875 r., w którym pompa powietrze–woda współpracująca z instalacją grzejnikową osiągnęła SPF na poziomie 4, mimo ograniczonego zakresu modernizacji i pewnych niedoskonałości wykonania instalacji hydraulicznej. Znaczenie miały m.in. jakość urządzenia i duża powierzchnia grzejników.

W innym obiekcie, pochodzącym z 1826 r. i zmodernizowanym do przeciętnego standardu energetycznego, gruntowa pompa ciepła osiągnęła SPF = 5,1. System grzewczy łączył grzejniki z ogrzewaniem podłogowym.

Przykłady te pokazują, że wysoka efektywność pompy ciepła jest możliwa także w starszych budynkach. Nie oznacza to jednak, że każdy taki obiekt uzyska podobne wyniki. Kluczowe znaczenie mają prawidłowy dobór i montaż urządzenia, parametry instalacji grzewczej oraz jakość jej regulacji. Sam wiek budynku nie przesądza o opłacalności zastosowania pompy ciepła.

Nie liczy się cena energii, lecz koszt uzyskania ciepła

W analizie przyjęto wartość opałową pelletu na poziomie 5 kWh/kg oraz sezonową sprawność kotła wynoszącą 85 proc. Z jednej tony paliwa można zatem uzyskać około 4250 kWh użytecznego ciepła.

To właśnie dlatego porównywanie samej ceny tony pelletu z ceną 1 kWh energii elektrycznej może prowadzić do błędnych wniosków. Aby rzetelnie ocenić koszty ogrzewania, trzeba uwzględnić zarówno cenę nośnika energii, jak i sprawność urządzenia, a następnie porównać koszt dostarczenia tej samej ilości ciepła do budynku.

„W ogrzewaniu nie wystarczy patrzeć na cenę jednej kilowatogodziny prądu albo jednej tony pelletu. Liczy się to, ile energii trzeba kupić, żeby dostarczyć do budynku tę samą ilość ciepła. Pompa ciepła dzięki wysokiej sezonowej efektywności znaczną część energii pobiera z otoczenia. Im wyższy SCOP, tym niższa musiałaby być cena pelletu, żeby mógł z nią konkurować samym kosztem energii" – podkreśla Paweł Lachman, prezes PORT PC.

Co uwzględnia analiza, a czego nie?

Przedstawione wyliczenia nie są prognozą przyszłych cen pelletu ani energii elektrycznej. Pokazują wyłącznie koszty energii potrzebnej do dostarczenia tej samej ilości użytecznego ciepła.

Analiza nie obejmuje kosztu zakupu urządzeń, ich serwisu ani dodatkowych wydatków związanych z eksploatacją kotła na pellet. Pominięto również dodatkowe zużycie energii elektrycznej przez kocioł, kontrolę i czyszczenie komina, zakup i transport paliwa, jego magazynowanie oraz czas potrzebny na obsługę urządzenia.

W praktyce całkowity koszt użytkowania kotła na pellet może być zatem wyższy niż wynikałoby to z samego kosztu paliwa. Z drugiej strony rzeczywiste koszty ogrzewania pompą ciepła również zależą od parametrów konkretnej instalacji, taryfy energetycznej i warunków jej eksploatacji.

Wniosek jest prosty: o opłacalności ogrzewania nie decyduje wyłącznie cena nośnika energii. Najważniejszy jest koszt uzyskania tej samej ilości użytecznego ciepła. Przy przyjętych założeniach pellet musiałby kosztować około 943 zł/t, aby konkurować z pompą ciepła o SCOP = 4, i około 754 zł/t w przypadku SCOP = 5. Przy cenach pelletu obserwowanych na początku października 2026 r. różnica pozostaje znacząca.

Źródła: analiza PORT PC na podstawie zestawienia kosztów ogrzewania POBE za III kwartał 2026 r., kalkulatora kosztów ogrzewania POBE, unijnego systemu etykietowania i klas efektywności pomp ciepła oraz raportu PelletAlert.pl dotyczącego cen pelletu (raport 40/2026 z 4 października 2026 r.).

Źródło: PORT PC