Kupujesz okna? Sprawdź, co jest ważne przy ich wyborze

Gdy myślimy o remoncie mieszkania, rzadko bierzemy pod uwagę wymianę okien, ponieważ ich zużycie nie jest widoczne na pierwszy rzut oka. Okazuje się jednak, że sam wygląd okna nie świadczy o stopniu jego zużycia. Natomiast utrata właściwości izolacyjnych i funkcjonalnych stolarki otworowej bywa trudna do zauważenia. Aby rozstrzygnąć, czy nasze okna osiągnęły już kres eksploatacji, trzeba więc ocenić ich szczelność, wytrzymałość i funkcjonalność.

Szczelność i izolacyjność termiczna

Jeżeli w pokojach jest ciągle zimno mimo wysokich rachunków za ogrzewanie, może to oznaczać, że okna są nieszczelne i ciepło ucieka na zewnątrz. Dla pewności warto przeprowadzić prosty test za pomocą kartki, którą należy wsunąć pomiędzy ramy okienne. Jeśli czynność się powiedzie, okna utraciły swoje właściwości izolacyjne. Choć ich wymiana może wydawać się z pozoru kosztowną inwestycją, szybko się jednak zwróci, ponieważ lepsza izolacyjność oraz przejrzystość oznaczają niższe opłaty zarówno za ogrzewanie, jak i za prąd.

Jedną z najistotniejszych cech okna jest izolacyjność termiczna - energooszczędne okna to gwarancja obniżonych rachunków za ogrzewanie. O termoizolacji okna mówi współczynnik U_w, który informuje nas, jakich strat ciepła możemy się spodziewać po zamontowaniu okna w budynku. Im jest niższy, tym więcej ciepła zachowamy wewnątrz.

W przypadku starych, drewnianych okien współczynnik U_w może wynosić nawet 3 W/(m²·K). Tymczasem jego dopuszczalna wysokość to zgodnie z obowiązującymi obecnie przepisami 1,1 W/(m²·K) dla okien fasadowych i drzwi oraz 1,3 W/(m²·K) dla okien dachowych. W budynkach energooszczędnych i pasywnych montuje się okna o jeszcze niższym współczynniku Uw. W domach energooszczędnych wynosi on zwykle 0,9 W/(m²·K), natomiast w domach pasywnych musi mieć wartość 0,8 W/(m²·K) i poniżej. Jednak od 1 stycznia 2021 roku współczynnik ten dla okien pionowych ma wynosić 0,9 W/(m²·K), zaś dla połaciowych 1,1 W(/m²·K). Renomowani producenci okien już teraz oferują produkty spełniające te zaostrzone wymagania.

Duże znaczenie dla ochrony przed utratą ciepła mają również szyby zespolone, czyli tzw. pakiety szybowe. Składają się one z dwóch lub więcej tafli szkła o różnej grubości, pomiędzy którymi znajduje się hermetycznie zamknięta komora wypełniona gazem szlachetnym: argonem, ksenonem lub kryptonem. Gazy te bardzo słabo przewodzą ciepło, które zostaje we wnętrzu. Mają lepsze właściwości termoizolacyjne niż powietrze stosowane w zwykłych oknach. Odległości między poszczególnymi taflami wyznacza ramka dystansowa, wypełniona absorbentem pary wodnej. W oknach energooszczędnych są to tzw. ciepłe ramki wykonane z tworzywa sztucznego lub połączenia stali szlachetnej i tworzywa sztucznego, a nie z aluminium, tak jak ma to miejsce w przypadku zwykłych pakietów szybowych. Tego typu ramki mają niską przewodność cieplną. Dzięki temu redukowane są mostki termiczne, przez które ucieka ciepło. Zmniejsza się też możliwość kondensacji pary wodnej na szybach wewnątrz budynku przy słabej wentylacji pomieszczenia.

Dodatkowo po wewnętrznej i zewnętrznej stronie pakietu szybowego umieszcza się szybę niskoemisyjną. Jej powierzchnia pokryta jest niewidoczną warstwą tlenków metali szlachetnych, które odbijają ciepło z powrotem do wnętrza domu. W ten sposób jest ono zatrzymywane w budynku. Jednocześnie szyby przepuszczają energię słoneczną, umożliwiając dogrzanie pomieszczeń bez dodatkowych kosztów.

Izolacyjność akustyczna

Podstawowym parametrem, który należy wziąć pod uwagę przy doborze stolarki okiennej, jest izolacyjność akustyczna. Starsze okna są mniej odporne na dźwięki, które dochodzą z otoczenia. Dźwiękoszczelność określa współczynnik R_w. Im wyższą ma wartość, tym silniejszą ochronę akustyczną otrzymamy. Jeśli nasz dom lub mieszkanie położone są przy ruchliwej ulicy, powinniśmy zadbać, aby współczynnik R_w okien nie był niższy niż 35 dB.

Polskie normy określają, że hałas w terenie zabudowanym nie powinien przekraczać 60 dB w dzień i 50 dB w nocy, a w mieszkaniu odpowiednio - 40 i 30 dB. W rzeczywistości łatwo przekroczyć podane granice - już szczekanie psa niesie ze sobą równowartość około 80 dB, a nie jest to zwykle jedyny hałas, z którym mieszkańcy domu muszą się zmierzyć. Standardowe okna mają współczynnik R_w na poziomie 30 dB, dlatego nie chronią one przed bodźcami dźwiękowymi jak okna dźwiękoszczelne. Co ważne, parametry akustyczne określane są na podstawie skali logarytmicznej, a to z kolei oznacza, że gdy zmniejszymy hałas o 10 dB, to realnie niwelujemy go nawet o 50%.

Warto pamiętać, że liczy się tu nie tylko jakość okna, lecz także fachowo przeprowadzony montaż. Jeśli okno zostanie nieumiejętnie zamontowane, jego skuteczność w ochronie przed hałasem będzie mniejsza, dlatego instalację stolarki okiennej warto powierzyć profesjonalistom.

Funkcjonalność

Dobrej jakości okna zarówno drewniane, jak i z PVC są bardzo wytrzymałe i powinny służyć przez długie lata. Podczas wyboru okien powinniśmy przede wszystkim skupić się na ich funkcjonalności. Te stare, drewniane, mają czasami niepowtarzalny urok, ale znika on nieodwracalnie, gdy musimy je umyć. Pierwszy problem, z którym należy się wówczas zmierzyć, to liczba szyb do wyczyszczenia. Rozkręcanie i skręcanie poszczególnych elementów takiego okna potrafi być bardzo czasochłonne.

Kolejnym symptomem zwiastującym starzenie się okien jest ich stałe zabrudzenie. Jeżeli mimo starannego mycia szyba nie jest dość przejrzysta, oznacza to, że utraciła właściwości i nie spełnia już swojej funkcji.

Dodatkową korzyścią wymiany okien na nowocześniejsze jest większa powierzchnia przeszkleń w ramach obecnych standardów rynkowych. Stare okna dostarczą do pomieszczeń zdecydowanie mniej światła, co wpływa na samopoczucie mieszkańców, a także na wysokość rachunków za prąd.

Bezpieczeństwo

Znaczącą przewagą najnowocześniejszych modeli okien jest również ich wytrzymałość. O ile starsze szyby często rozpryskiwały się pod wpływem uderzenia piłki czy kamienia, o tyle innowacyjne technologie stosowane w nowych oknach chronią domowników przed większością wypadków. Jeżeli nawet taka wytrzymała powierzchnia przeszklenia zostanie przy użyciu dużej siły wybita, odłamki przykleją się do folii, w którą wyposażone są produkty spełniające najwyższe standardy bezpieczeństwa. Dzięki temu unikniemy ryzyka okaleczenia, zniszczenia mieszkania, a nawet włamania. Z tego ostatniego powodu dodatkowa folia jest nieodłącznym elementem konstrukcji dobrych okien antywłamaniowych. Statystyki wskazują, że włamywacze najczęściej próbują dostać się do wnętrza domu czy mieszkania przez okna i drzwi balkonowe.

Właśnie dlatego bezpieczeństwo jest bardzo ważnym aspektem, który powinniśmy brać pod uwagę, decydując się na kupno konkretnego modelu okien. Warto więc zainwestować w rozwiązania antywłamaniowe, takie jak np. wzmacniane szyby, zaczepy antywłamaniowe czy klamka z kluczykiem. Miernikiem antywłamaniowości są klasy RC1, RC2 i RC2 z atestem. Większy stopień zabezpieczenia antywłamaniowego oznaczony jest wyższym numerem certyfikatu. RC2 będzie zatem doskonałym rozwiązaniem w przypadku mieszkań znajdujących się na parterze, a także w budynkach ulokowanych w niebezpiecznej okolicy. Jeżeli osiedle nie naraża nas w szczególny sposób na niebezpieczeństwo związane ze szkodami wyrządzonymi przez chuliganów lub włamaniem, zabezpieczenia oznakowane symbolem RC1 powinny być wystarczające, aby zażegnać ryzyko działań dewastacyjnych.

Osłony zewnętrzne

Przed nadmiarem ciepła skutecznie chronią osłony zewnętrze, takie jak żaluzje fasadowe, rolety zewnętrzne czy markizy. Zatrzymują one większość promieniowania słonecznego już przed szybą, nie wpuszczając go do wnętrza domu. W ten sposób pomagają w utrzymaniu komfortowej temperatury w pomieszczeniach. Żaluzje fasadowe i markizy mają tę zaletę, że nie zasłaniają całkowicie widoku na zewnątrz. Z kolei rolety zewnętrzne nie tylko zacieniają pomieszczenia, ale również tłumią hałas i utrudniają sforsowanie okna. Dodatkowo opuszczane na noc w chłodne miesiące pozwalają ograniczyć straty ciepła. Decyzję o wyborze osłon zewnętrznych warto podjąć już na etapie projektowania domu. Pozwala to na zaplanowanie odpowiednich wymiarów otworów okiennych, ułatwia późniejszą instalację i właściwe doszczelnienie.

Montaż

Najszczelniejszy i najbardziej efektywny jest tzw. ciepły montaż. Pozwala on na ograniczenie mostków termicznych i strat ciepła, jakie powstają na styku ramy z murem. Polega on na osadzeniu okna poza murem, w warstwie ocieplenia, przy wykorzystaniu odpowiednich systemów montażowych.

Inna metoda to tzw. montaż warstwowy, czasem mylnie nazywany ciepłym. Opiera się on na zastosowaniu trzech warstw o określonych właściwościach. Od wewnątrz stosuje się taśmę paroszczelną, która zapobiega przenikaniu pary wodnej z pomieszczenia do warstwy izolacji, jak również blokuje jej migrację do wnętrza budynku. Pośrodku umieszcza się piankę montażową, pełniącą funkcję izolatora termicznego. Zewnętrzna warstwa to taśma paroprzepuszczalna, która zabezpiecza miejsce styku okna z murem. Nie dopuszcza ona do wnikania wody opadowej do warstwy ocieplenia, a jednocześnie pozwala na swobodne odprowadzenie pary wodnej na zewnątrz. Inną metodą jest stosowanie do uszczelnienia wielofunkcyjnych taśm rozprężnych, które zapewniają wszystkie powyższe parametry.

Design

Wybór okien to jednak nie tylko sztuka doboru optymalnych parametrów technicznych. Choć na co dzień myślimy o oknach jako o neutralnym elemencie wnętrza domu, producenci coraz częściej decydują się na projektowanie produktów inspirowanych sztuką użytkową. Okno może być więc harmonijną częścią wystroju mieszkania, dostosowaną stylistycznie do wyglądu pomieszczeń, dzięki czemu każdy fragment przestrzeni nabiera charakteru, a wybór odpowiedniego modelu staje się również przyjemnością czysto ­wizualną.