Jak zgromadzić i wykorzystać wodę deszczową w domu i ogrodzie?

Według informacji podawanych przez PIG-PIB, w Polsce około 74% wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i dystrybuowanej sieciami wodociągowymi pochodzi z wód podziemnych. Racjonalne gospodarowanie tymi zasobami ma więc szczególne znaczenie.

Woda dostarczana do polskich domów musi spełniać określone wymagania odnośnie do jakości. Ta, której używamy do picia, wykorzystywana jest powszechnie również do innych celów gospodarczych, takich jak podlewanie ogrodów, mycie samochodów, pranie czy spłukiwanie toalet, gdzie tak wysoka jakość wody nie jest konieczna.

W sytuacjach, w których nie jest wymagana jakość wody przeznaczonej do spożycia, rozsądne wydaje się więc wykorzystanie wody deszczowej, którą można zebrać z powierzchni dachów i tarasów, a następnie magazynować ją w zbiornikach podziemnych lub naziemnych w celu późniejszego jej wykorzystania. Przed lub w zbiorniku należy też zapewnić odpowiedni system podczyszczania deszczówki.

Deficyt zasobów wodnych i rosnące koszty wody wodociągowej z jednej strony, a z drugiej wdrażanie programów takich jak „Mikroretencja”, wpływają na coraz większe zainteresowanie możliwościami wykorzystania wód opadowych. Obniżenie kosztów zaopatrzenia w wodę pojedynczych odbiorców nie jest jedyną korzyścią wynikającą z wykorzystania wód opadowych. Systemy zagospodarowania deszczówki pozwalają ograniczyć ilość wód opadowych i roztopowych odprowadzanych poza nieruchomość poprzez ich okresową retencję w instalacjach indywidualnych, co z kolei może ograniczać potrzebę rozbudowy systemów kanalizacyjnych oraz ilość wód opadowych odprowadzanych bezpośrednio do odbiorników. Dowiedz się więcej >>

Korzyści wynikające z używania wody deszczowej:

• zużywając mniej wody wodociągowej, oszczędzamy pieniądze, jesteśmy bardziej niezależni od dostawców wody i ograniczamy wpływ wzrostu cen wody na koszty gospodarstwa domowego;
• pranie odzieży w miękkiej wodzie deszczowej jest bardziej efektywne i pozwala zmniejszyć ilość używanych detergentów;
• deszczówka z reguły charakteryzuje się niewielką twardością, dzięki czemu ogranicza powstawanie osadów wapiennych w instalacji oraz urządzeniach; 
• używając wody deszczowej, aktywnie przyczyniamy się do ochrony środowiska i oszczędzamy cenne zapasy wody przeznaczonej do spożycia;
• w określonych przypadkach retencjonowanie deszczówki może również ograniczyć opłaty związane z gospodarowaniem wodami opadowymi;
• dzięki gromadzeniu deszczówki w miejscu powstania opadu i jej ponownemu wykorzystaniu, mniej obciążony jest system kanalizacyjny; deszczówka nie jest odprowadzana bezpośrednio do kanalizacji, co odciąża sieć i pomaga zmniejszyć ryzyko lokalnych podtopień.

Wielkość opadów w Polsce

Na większości terytorium Polski średnia roczna suma opadów kształtuje się na poziomie około 500–750 mm. Na terenach wyżynnych, podgórskich i górskich sumy opadów są wyższe, a w górach miejscami przekraczają 1000 mm rocznie.

O czym mówi się coraz głośniej, Polska należy do państw szczególnie zagrożonych deficytem wodnym i charakteryzuje się relatywnie niewielkimi zasobami wodnymi przypadającymi na jednego mieszkańca. Z tego względu zwiększanie retencji i ograniczanie zużycia wody wodociągowej mają coraz większe znaczenie. Dalszy wzrost cen wody z sieci może dodatkowo zwiększać znaczenie ekonomiczne rozwiązań pozwalających ograniczyć jej zużycie, w tym systemów wykorzystujących deszczówkę.

Możliwości wykorzystania deszczówki

W gospodarstwach domowych znaczna część zużywanej wody jest wykorzystywana do celów niewymagających jakości wody przeznaczonej do spożycia. W takich zastosowaniach można wykorzystywać odpowiednio zgromadzoną i przygotowaną wodę deszczową. 

Rodzaje systemów gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej

Poprawnie zaprojektowany i wykonany z odpowiednich elementów system gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej będzie bezproblemowo funkcjonował przez wiele lat. Dostarczy on wodę o jakości odpowiedniej do większości zastosowań domowych. Jej jakoś przewyższać będzie określoną w normach jakość wód w jeziorach.

Ze względu na przeznaczenie wody, systemy gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej można podzielić na dwa główne rodzaje:

• Systemy ogrodowe – deszczówka może być wykorzystywana do podlewania zieleni w ogrodzie, zmywania powierzchni zewnętrznych, np. tarasów lub podjazdów do garaży, a także do mycia samochodów. Coraz bardziej popularnym kierunkiem zastosowania tych systemów jest połączenie ich z automatycznym systemem nawadniającym, wykorzystującym np. zraszacze wynurzalne.
• Systemy domowe (lub domowo-ogrodowe) – służą do gromadzenia i wykorzystania wody deszczowej do zasilania spłuczek, pisuarów, a także pralek w budynkach. W wielu przypadkach systemy te obsługują również podlewanie trawników (w powiązaniu z automatycznymi systemami nawadniającymi) i prac na zewnątrz budynku. Systemy nazywane domowymi mogą być również stosowane w budynkach hotelowych, przemysłowych i biurowych. gdyż na rynku dostępne są elementy systemowe (filtry, centrale deszczowe) umożliwiające obsługę również takich obiektów. Zasada działania systemów domowych stosowanych w obiektach większych jest identyczna, jak tych stosowanych w domach jednorodzinnych.

Systemy ogrodowe

W ramach systemów ogrodowych można wyróżnić kilka rodzajów. Jako kryterium podziału można stosować: 

• materiał, kształt i wielkość zbiornika,
• zastosowany rodzaj filtracji,
• lokalizację filtra (wewnątrz lub na zewnątrz zbiornika),
• kierunek odprowadzenia nadmiaru deszczówki, 
• lokalizację i rodzaj pompy, 
• sposób dystrybucji wody.

Ze względu na lokalizację pompy można rozróżnić dwa podstawowe rodzaje zestawów: system wyposażony w pompę powierzchniową zamontowaną poza zbiornikiem oraz system wyposażony w pompę zatapialną zainstalowaną w zbiorniku.

Systemy domowe

W ramach systemów domowych można wyróżnić kilka ich rodzajów. Jako kryterium podziału można stosować: 

• materiał, kształt i wielkość zbiornika, 
• zastosowany rodzaj filtracji,
• lokalizację filtra, 
• kierunek odprowadzenia nadmiaru deszczówki, 
• rodzaj i lokalizację systemu pompowego, 
• rodzaj zastosowanego systemu uzupełniania systemu wodą wodociągową w okresach braku opadów.

Rozpatrując kryterium lokalizacji systemu pompowego oraz elementów uzupełniania wodą wodociągową, można rozróżnić dwa główne systemy: 

• zawierające centralę deszczową ze zintegrowanym układem awaryjnego zasilania wodą wodociągową, wyposażonym w odpowiednie zabezpieczenie instalacji wody przeznaczonej do spożycia przed przepływem zwrotnym, dobrane zgodnie z wymaganiami PN-EN 1717:2026-01,
• zawierające pompę zatapialną umieszczoną w zbiorniku oraz system sterowania i uzupełniania wody umieszczony w budynku, z odpowiednim zabezpieczeniem instalacji wody przeznaczonej do spożycia przed przepływem zwrotnym. 

Instalacja wykorzystująca wodę deszczową powinna być odpowiednio oddzielona od instalacji wody przeznaczonej do spożycia, a układ uzupełniania wodą wodociągową musi być wykonany w sposób zabezpieczający ją przed zanieczyszczeniem wskutek przepływu zwrotnego.