Dachy zielone – żwirowe opaski zabezpieczające

Funkcja opasek żwirowych

Opaski żwirowe są stosowane wokół obrzeży dachu, przy wszystkich ścianach, attykach, kominach, wentylatorach, szybach windowych, świetlikach, wyłazach i wpustach dachowych. Zastosowanie opasek żwirowych pozwala zapewnić dobrą komunikację i dostęp do urządzeń technicznych zamontowanych na dachu. Brak opasek żwirowych, czyli niewłaściwe zaprojektowanie i wykonanie zielonego dachu, może skutkować złym funkcjonowaniem, a nawet zniszczeniem dachu przez wiatr, tzw. erozję wietrzną dachu.

Zgodnie z wymaganiami „Wytycznych dla dachów zielonych. Wytycznych do projektowania, wykonywania i utrzymywania dachów zielonych” niemieckiego stowarzyszenia FLL (wydanie polskie – Stowarzyszenie DAFA) na dachach zielonych należy wykonać opaski zabezpieczające rozumiane jako pas bez roślinności, czyli odstęp pomiędzy powierzchnią z roślinnością a innymi elementami dachu (np. krawędzie dachowe, fasady, attyki, wyłazy dachowe, wpusty, świetliki i okna dachowe, wentylatory, elementy wystające i przechodzące przez połać dachu).

Według wytycznych opaski zabezpieczające mogą być wykonywane ze żwiru, tłucznia lub płytek. W warunkach polskich wykonywane są one najczęściej ze żwiru płukanego rzecznego i dlatego przyjęła się nazwa „opaski żwirowe”. Jak podają wytyczne, nie jest dopuszczalne stosowanie w opaskach zabezpieczających materiałów sypkich zawierających wapń, takich jak np. kruszywo recyklowane (miały betonowe) lub żwir wapienny, które mogłyby prowadzić do powstawania osadów na urządzeniach odwadniających.

Opaski zabezpieczające a odwodnienie dachu

W wytycznych znajdziemy zastrzeżenie, że wpusty dachowe i przelewy awaryjne nie mogą być przykryte zielenią ani zasypane na przykład żwirem. Należy je zamontować w taki sposób, aby w każdej chwili możliwy był do nich dostęp.

Jeśli wpusty dachowe są zamontowane w powierzchniach pokrytych roślinnością, to dla ochrony przed zanieczyszczeniami i wrastaniem roślin oraz w celu umożliwienia kontroli należy nad wpustami zamontować skrzynki kontrolne. Można je też zabezpieczyć, a zarazem zaznaczyć miejsce, gdzie są zamontowane za pomocą opasek żwirowych lub opasek z płytek. Oddzielenie opaską żwirową wpustu i nadstawki nad wpustem od części dachu pokrytej roślinnością zapobiega wrastaniu roślin w ściany nadstawki, co mogłoby ograniczyć funkcjonowanie wpustu. Wpusty dachowe, poza powierzchniami pokrytymi roślinnością, są z reguły umieszczone oddzielnie, w opasce żwirowej.

W celu zabezpieczenia przed zanieczyszczeniami można je wyposażyć w kratę filtracyjną – rodzaj sita, którego otwory są dostosowane do granulacji otaczającego je żwiru lub można nad nimi zamontować skrzynki kontrolne.

W przypadku połączeń przy fasadach i elementach wystających opaska żwirowa służy jako zabezpieczenie przed wodą bryzgową (zapobiega zabrudzeniu elewacji w czasie deszczu). Zapobiega również pogorszeniu warunków rozwoju roślin na skutek działania wody spływającej po fasadzie.

Rola opasek zabezpieczających w profilaktyce przeciwpożarowej

W wytycznych niemieckiego FLL znajdziemy również informacje dotyczące roli opasek żwirowych w profilaktyce przeciwpożarowej na dachach zielonych. Dachy zielone są w nich traktowane jako wystarczająco odporne na rozprzestrzenianie się ognia i promieniowania cieplnego, jeśli spełniają opisane poniżej wymagania.

Jak podają wytyczne FLL dachy obsadzane zielenią intensywną, które mają grubą warstwę substratu, jeśli są regularnie nawadniane i na których pielęgnuje się zieleń, są uważane jako nierozprzestrzeniające ognia. Natomiast dachy obsadzane zielenią ekstensywną są kwalifikowane jako wystarczająco odporne na rozprzestrzenianie się ognia i promieniowania cieplnego, jeśli zostaną spełnione określone warunki. Warstwa substratu powinna się składać głównie z komponentów mineralnych i powinna mieć grubość co najmniej 3 cm. Stosowane formy roślinności stanowią niewielkie zagrożenie pożarowe (wymagania takie spełniają rozchodniki).

Opaska dystansowa z litych płytek lub ze żwiru gruboziarnistego musi mieć szerokość nie mniejszą niż 50 cm wokół otworów w dachu lub wznoszących się ścian z oknami (jeśli ich mur podokienny znajduje się co najmniej 80 cm ponad powierzchnią warstwy wegetacyjnej). Każdy pas 40 m zazielenienia dachu powinien być oddzielony 30 cm barierą z niepalnego materiału lub 1 m ścieżką wykonaną ze żwiru lub płytek (jeśli ścian przeciwpożarowych nie trzeba wyprowadzać ponad dach).

W zakresie profilaktyki przeciwpożarowej na dachach zielonych wytyczne FLL podają jedynie bardzo ogólne informacje i znajduje się w nich zastrzeżenie, że należy stosować przepisy właściwe dla danego kraju. Zagadnienie to jest dużo bardziej skomplikowane, a w niniejszym artykule odnosimy się wyłącznie do roli opasek żwirowych.

Co decyduje o tym, że dach jest odporny na wiatr? »

Oddzielenie opasek żwirowych od części dachu z roślinnością

Rodzaj separatorów zastosowanych do oddzielenia opasek zabezpieczających od części dachu z roślinnością zależy od budżetu przewidzianego na realizację dachu i oczekiwań estetycznych dla danej inwestycji czy projektu architektonicznego. Można takie oddzielenie wykonać poprzez wywinięcie w pionie włókniny filtracyjnej.

Bardziej estetyczny i trwały efekt uzyskuje się jednak, stosując specjalistyczne obrzeża z perforowanych profili (kątowniki, listwy perforowane do separacji żwiru od substratu) wykonanych z tworzywa sztucznego lub aluminium. Takie profile perforowane produkowane są w różnej wysokości, dostosowanej do wysokości warstwy substratu na dachu zielonym.

Często w inwestycjach o dużych walorach estetycznych profile perforowane są przewidziane już w projekcie architektonicznym. Błędem jest stosowanie popularnych w ogrodnictwie ekobordów, ponieważ nie mają perforacji i odpływ wody jest utrudniony, są mało trwałe i ze względu na ich kształt trudno ułożyć je w sposób stabilny i w linii prostej, a przede wszystkim wymagają kołkowania, co jest niebezpieczne na dachu ze względu na ryzyko przebicia izolacji wodochronnej. Nie jest to również uzasadnione ekonomicznie, ponieważ najtańsze profile perforowane do dachów zielonych, czyli te z tworzywa sztucznego, są nieznacznie droższe od ekobordów.

Jeżeli nie zastosujemy pionowego wywinięcia włókniny filtracyjnej lub obrzeża z perforowanych profili, to substrat będzie się przedostawał do żwiru, a roślinność będzie w dużo większym stopniu rozprzestrzeniać się na opaskę żwirową, przez co opaska przestanie spełniać swoją funkcję. To błąd wykonawczy w realizacji dachów zielonych.

Opaski żwirowe a prace pielęgnacyjne

Prace pielęgnacyjne na dachu zielonym powinny obejmować również opaski żwirowe i strefy bezpieczeństwa. Należy je oczyszczać, usuwając śmieci (naniesione przez wiatr i ptaki czy pozostawione przez ludzi), a także liście i roślinność (samosiejki, rośliny, które przerastają na żwir z części z substratem). Takie zanieczyszczenia wpływają negatywnie na estetykę dachu i funkcjonowanie opasek czy stref bezpieczeństwa.

Posiadasz dach zielony? Napisz nam jak o niego dbasz!