Łazienka dla osób niepełnosprawnych

Podstawowy problem, który trzeba rozwiązać w takiej łazience to wygospodarowanie wolnej przestrzeni manewrowej, umożliwiającej pełny obrót wózka (koło średnicy ok. 1,5 m). Z tego też powodu rzut łazienki powinien być zbliżony do kwadratu, a długość jego boków wynosić co najmniej 2,0 m. Jeśli to możliwe, warto jednak przeznaczyć na nią jeszcze więcej miejsca, bo łatwiej będzie ją urządzić, a osobie poruszającej się na wózku inwalidzkim zapewni wygodę ruchu, bezpieczeństwo i komfort.

Drzwi łazienkowe powinny mieć szerokość minimum 90 cm, przy czym przesuwne będą wygodniejsze w użyciu niż rozwierane. Wjazdu do łazienki nie może utrudniać próg – najlepiej, aby wcale go nie było, a jeśli już jest, trzeba zbudować pochylnię, układając na nim pas sklejki pokrytej rowkowaną gumą lub wytłaczanej blachy. Maksymalne nachylenie takiego podjazdu nie może przekraczać 6°.

Bardzo ważne jest też wykończenie podłogi. Najwygodniejsze są płytki ceramiczne, ale nie mogą być śliskie. Dlatego też trzeba koniecznie wybrać płytki antypoślizgowe, zmniejszające ryzyko poślizgnięcia się na zachlapanej wodą podsadzce. Na podłodze nie należy kłaść żadnych dywaników czy mat, które mogą utrudniać przejazd wózkiem.

Wszystkie elementy wyposażenia łazienki powinny mieć łagodnie zaokrąglone krawędzie. Należy też zapewnić osobie siedzącej na wózku łatwy dostęp do szafek, wieszając je na odpowiedniej wysokości.

Szczególnej staranności wymaga dobór i rozmieszczenie urządzeń sanitarnych. Umywalka powinna być bardziej płaska i nieco szersza od zwykłej, a frontowa jej krawędź odsunięta od ściany o ok. 60 cm. Górna zaś krawędź umywalki powinna się znajdować na wysokości ok. 80 cm. Odpływ wody musi być wykonany tak, aby można było bez przeszkód podjechać pod umywalkę wózkiem – nie może więc opierać się postumencie czy półpustumencie. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie systemu instalacji podtynkowej.

Niektórzy producenci oferują specjalne modele umywalek, dostosowane do potrzeb osób niesprawnych ruchowo. Mają one wyprofilowane miejsca na oparcie łokci i wklęsłe podcięcia od frontu. Są też takie, których kąt nachylenia można regulować. Syfony zaś chowa się w ścianie lub umieszcza z boku umywalki.

Jeśli w łazience jest mało miejsca, można zainstalować wąską umywalkę, zostawiając z boku wolną przestrzeń na ustawienie wózka. W takiej umywalce można jednak umyć tylko ręce.

Siedziska muszli klozetowych i bidetów powinny znajdować się na takiej samej wysokości jak siedzisko wózka inwalidzkiego (ok. 48 cm nad podłogą). Standardowe te urządzenia są niższe, ale można je podwyższyć za pomocą specjalnych plastikowych nakładek na deskę lub montując na cokole. Wózek zaś można ustawiać z przodu lub z boku – w zależności od przyzwyczajeń osoby korzystającej z tych urządzeń i oczywiście możliwości wygospodarowania wolnego miejsca.

Dużym ułatwieniem dla osoby niepełnosprawnej ruchowo będzie spłuczka umieszczona z boku sedesu, a nie z tyłu. Uniknie się w ten sposób konieczności skręcania tułowia, aby nacisnąć przycisk zamontowany na spłuczce.

Kabina prysznicowa przeznaczona dla osoby niepełnosprawnej nie powinna mieć brodzika wystającego ponad poziom podłogi w łazience – najlepiej, gdy posadzka jest odpowiednio ukształtowana i ma wpuszczoną kratką ściekową, odprowadzającą wodę. Drzwi do kabiny powinny rozsuwać się szeroko, aby umożliwić wjazd do niej wózkiem. Pod panelem prysznicem trzeba zamontować specjalne składane krzesełko, umożliwiające korzystanie z natrysku w pozycji siedzącej. Wąż prysznica zaś powinien być na tyle długi, aby można było swobodnie nim operować.

Aby ułatwić osobie niepełnosprawnej ruchowo przesiadanie się z wózka na sedes, bidet lub krzesełko pod prysznicem z obu stron tych urządzeń mocuje się do ściany, lub podłogi uchwyty, na których można się wesprzeć. Najczęściej wykonane są one ze stalowych lub aluminiowych rur średnicy 2-3 cm (grubsze są wygodniejsze), malowanych proszkowo, niklowanych lub powlekanych warstwą tworzywa sztucznego. Kształty zaś i wymiary mogą być różne. Bardzo praktyczne są uchwyty składane, które – gdy nie są potrzebne – można odkładać na ścianę.

Najwięcej problemów stwarza przystosowanie wanny do korzystania z niej przez osoby z uszkodzonym narządem ruchu. Wprawdzie można kupić wanny z otwieranymi z boku drzwiczkami lub podnoszoną ścianką i podwyższonym dnem, ale są one bardzo drogie.

Jeśli jednak chcemy zachować zwykłą standardową wannę, umieśćmy u jej wezgłowia (z boku lub lepiej w jej szczycie) stabilny podest, który umożliwi osobie niesprawnej ruchowo samodzielne wchodzenie i wychodzenie z niej. Ważne jest jednak, aby górna krawędź wanny i podest znajdowały się na tej samej wysokości jak siedzisko wózka. Przydatna może też być drabinka nad wanną, umocowana do stropu. Najlepszym jednak rozwiązaniem jest specjalny podnośnik, bezpiecznie transportujący niepełnosprawną osobę z wózka do wanny. Sprawdza się on także w kabinie prysznicowej.

Korzystanie z wanny ułatwia specjalna ławeczka zainstalowana na wysokości górnej krawędzi wanny tak, aby osoba niepełnosprawna mogła bez problemów przesiąść na nią z wózka.

Dla osób z uszkodzonym narządem ruchu najbezpieczniejsze są baterie bezdotykowe (woda zaczyna płynąć, gdy pod kran podstawi się rękę) i jednouchwytowe z termostatem zapobiegającym poparzeniu wrzątkiem podczas mycia. Przy umywalce natomiast warto zamontować baterię z wyciąganą wylewką.

Lustro zawieszone nad umywalką powinno umożliwiać osobie siedzącej na wózku inwalidzkim wykonywanie wszystkich zabiegów higienicznych. Najwygodniejsze jest z nastawianym kątem pochylenia, który można regulować w zależności od potrzeby. Także półki i szafki nad umywalką powinny znajdować się w zasięgu ręki i wzroku osoby siedzącej, a więc na wysokości do 130 cm od podłogi.