Po czym poznać dobre wiertło

Najważniejsza zasada, o której każdy powinien pamiętać, brzmi: wiertło należy dobierać zawsze stosownie do zadania. Poszczególne typy wierteł różnią się bowiem od siebie kształtem, sposobem wykonania, użytymi do ich produkcji materiałami, a także wymiarami czy uchwytami, nie sposób omówić wszystkich w jednym artykule. Poniżej opisujemy tylko te służące do wiercenia w metalach.

Jak zbudowane jest wiertło

Wiertła do metalu, jak sama nazwa wskazuje, przeznaczone są do pracy z różnymi typami stali, żeliwem, metalami nieżelaznymi oraz - o czym nie każdy wie - utwardzanymi tworzywami sztucznymi. Można je wykorzystywać do wykonywania otworów przelotowych o określonej głębokości, pod rozwiercanie, pogłębianie lub gwinty.

Gładki, walcowy fragment narzędzia nazywa się chwytem, zaś spiralny to korpus będący częścią roboczą wiertła. Znajdują się na nim dwa ostrza tnące (krawędzie skrawające) i dwa rowki służące do odprowadzania wiórów. Za prawidłowe prowadzenie narzędzia w wykonywanym otworze odpowiadają dwie łysinki umieszczone na pomocniczych krawędziach skrawających.

Sposób wykonania wiertła

Obecnie wiertła do metalu wykonuje się z szybkotnącej stali narzędziowej, jedną z trzech podstawowych metod: frezowania, walcowania lub szlifowania. W pierwszej z nich żłobienia wykonuje frezarka, z kolei w tych wykonanych metodą skośnego walcowania segmentowego część robocza kształtowana jest na gorąco w jednym przepuście, między czterema segmentami.

Bardziej zawansowane modele produkuje się techniką pełnego szlifowania. Przy jej zastosowaniu rowki i uzębienia obrabia się w procesie głębokiego szlifowania surowego materiału. Wiertła wykonane tym sposobem mają znacznie dłuższą żywotność. Charakteryzuje je wysoka gładkość powierzchni rowków. Dzięki temu ułatwione jest wydobywanie wiórów z otworu. Ma to znaczenie zwłaszcza przy narzędziach przeznaczonych do głębokiego wiercenia, gdyż minimalizuje m.in. ryzyko przedwczesnego łamania sprzętu.

Kolejnym istotnym elementem, jakim mogą różnić się wiertła do metalu, jest ich kąt wierzchołkowy. Określa on geometrię ostrza oraz wpływa na sposób pracy narzędziem. Spotykane są wiertła o kącie 118° oraz 135°. Wiertła te różnią się również sposobem szlifowania krawędzi.

W przypadku wersji o kącie 118° jest ono zwykle stożkowe, a w tych o wierzchołku 135° dwuścinowe, nazywane również krzyżowym. Drugi sposób wykonania zmniejsza ryzyko ześlizgiwania wiertła, eliminując w zasadzie konieczność trasowania czy nawiercania wstępnego.

Które wiertło do czego

Majsterkowiczom do domowych prac wystarczają często zwykłe walcowane wiertła. Inwestycja w osprzęt wykonany metodą pełnego szlifowania ma jednak szereg zalet. Przede wszystkim gwarantuje on wysoką dokładność i prostoliniowość wiercenia.

W przypadku wykonywania otworów o średnicy do 10 mm, samocentrujące, szlifowane krzyżowo ostrza o kącie wierzchołkowym 135° eliminują konieczność punktowania lub wstępnego nawiercania. Wiertła te w porównaniu ze standardowymi modelami ze stali szybkotnącej z ostrzem szlifowanym stożkowo umożliwiają o 30% szybszą pracę przy użyciu nawet o 40% mniejszej siły wymuszania posuwu. Sprawdzają się w niemal wszystkich pracach warsztatowych z takimi materiałami, jak stal węglowa, żeliwo i żeliwo szare, metale nieżelazne czy utwardzane tworzywa sztuczne.

Wiertła dla profesjonalistów

Profesjonaliści i zaawansowani majsterkowicze powinni mieć wiertła z dodatkiem kobaltu (HSS Co) lub pokryte powłoką z tlenku azotu (HSS TiN). Te pierwsze przeznaczone są do wiercenia w stalach stopowych i węglowych o wytrzymałości na rozciąganie wynoszącej nawet do 1000 N/mm², stali nierdzewnej, żeliwie szarym, spiekach żelaza oraz stalach kwaso- i żaroodpornych.

Są to modele niezwykle precyzyjne i o dużej odporności na wysokie temperatury obróbki, dzięki czemu można nimi wiercić znacznie szybciej. Charakteryzuje je wysoka wydajność i żywotność.

W przypadku modeli pokrytych tlenkiem azotu, dzięki zastosowanej powłoce uzyskuje się niższy współczynnik tarcia. Skutecznie redukuje to zjawisko przywierania wiórów do wiertła. Użycie takiego sprzętu pozwala stosować większe szybkości wiercenia, pracować z trudno obrabialnymi materiałami, uzyskując jednocześnie wyższą jakość końcowej powierzchni.

Wiertła HSS TiN przeznaczone są do wiercenia w stali stopowej i węglowej o wytrzymałości na rozciąganie do 900 N/mm², żeliwie ciągliwym, spiekach żelaza, miedzi, brązie oraz utwardzonych tworzywach sztucznych.

Inwestycja w dobre narzędzia i profesjonalny osprzęt, jak wysokiej jakości wiertła, zawsze się opłaca. Kupując produkty firmowane przez renomowanych producentów oraz używając ich zgodnie z przeznaczeniem, zyskamy pewność, że nas nie zawiodą, gdy najbardziej ich potrzebujemy, a efekt wykonanych prac będzie bardziej niż zadowalający.