Klimatyzacja w domu przydatna o każdej porze roku

Ogrzewanie za pomocą klimatyzatora

Coraz większą popularność na rynku zyskują klimatyzatory z funkcją grzania, czyli pompy ciepła powietrze/powietrze. Układ chłodniczy tak rozumianej pompy ciepła składa się ze sprężarki i dwóch wymienników ciepła (w pomieszczeniu i na zewnątrz), które zmieniają swoją funkcję zależnie od pory roku – przejście między trybami grzania i chłodzenia (zmiana kierunku przepływu czynnika chłodniczego) realizowane jest przez zawór rewersyjny. O efektywności grzania decyduje m.in. precyzyjne sterowanie realizowane we współpracy z elektronicznym zaworem rozprężnym, zmienna prędkość obrotowa wentylatorów nadmuchowych oraz zastosowanie czynnika chłodniczego R32 (urządzenie nie musi mieć wysokiego napełnienia czynnikiem chłodniczym).

Czytaj też o: Nowoczesnych klimatyzatorach

Klimatyzator z funkcją grzania traktowany jest jako pompa ciepła powietrze/powietrze także z punktu widzenia programów dotacyjnych: „Czyste Powietrze”, „Moje Ciepło” i „Ciepłe Mieszkanie”.

Czystość powietrza w klimatyzowanym pomieszczeniu

Osoby zainteresowane klimatyzacją zwracają także coraz większą uwagę na zachowanie odpowiedniego klimatu wewnątrz pomieszczeń – chodzi nie tylko o temperaturę i wilgotność, ale też o jakość (skład) powietrza.

W urządzeniach klimatyzacyjnych, oprócz typowych filtrów przeciwpyłowych, można znaleźć też filtry usuwające związki organiczne (wśród nich dym papierosowy, formaldehyd czy ksylen, emitowane przez niektóre wykładziny lub powłoki malarskie czy benzo(a)piren – jeden z najgroźniejszych składników smogu) – filtry z węglem aktywnym (nawet 90% skuteczności), filtry katalityczne (najbardziej znane są filtry fotokatalityczne z dwutlenkiem tytanu).

Z punktu widzenia ochrony zdrowia i zapobiegania alergii i astmie, ważne jest także usuwanie zanieczyszczeń mikrobiologicznych (zarodników grzybów, wirusów, bakterii, roztoczy, ale także pyłków i sierści zwierzęcej) poprzez wysoko skuteczne filtry absolutne HEPA lub generatory zimnej plazmy. Jeden z producentów dysponuje testami swojego generatora plazmy – redukuje on nawet 99% wirusów, bakterii (np. gronkowiec złocisty czy pałeczka zapalenia płuc), grzybów i pleśni (np. kropidlaki) oraz roztoczy. Własności danego filtra można dodatkowo wzmocnić przez nasycenie jego włókien substancją bakteriostatyczną, najczęściej jonami srebra czy katechiną. Rolę utleniaczy mogą pełnić także substancje opatentowane przez producenta. Ważne dla zachowania higieny i czystości, tym razem samego urządzenia klimatyzacyjnego, które nie powinno być źródłem wtórnych zanieczyszczeń, jest funkcja automatycznego czyszczenia. Cenną funkcją jest też tzw. inteligentna diagnostyka filtrów. Jeśli na powierzchni filtra odłoży się zbyt wiele zanieczyszczeń, mogą być one wtórnie nawiewane do pomieszczenia na skutek przebicia bariery filtracyjnej. Niektóre klimatyzatory mają wskaźnik zanieczyszczenia filtrów zatrzymujących zanieczyszczenia pyłowe (w tym drobne pyły zawieszone, tzw. PM) – dla określonej wartości zanieczyszczeń klimatyzator przypomina o konieczności czyszczenia/wymiany filtra.

Klimatyzatory z funkcją Fresh

Nowy trend instalacyjny, który rozpoczął się pod koniec 2020 r. i wzmocnił się rok temu, to klimatyzatory typu split z funkcją wentylacji, zwaną także funkcją świeżego powietrza (Fresh, Fresh Air). Klasyczne klimatyzatory split pracują wyłącznie na powietrzu obiegowym, już obecnym w pomieszczeniu (pomieszczenie wymaga więc odrębnej wentylacji).

Dostawcy klimatyzatorów split zaczynają wprowadzać do swojej oferty klimatyzatory z funkcją doprowadzenia powietrza zewnętrznego, zintegrowaną z urządzeniem. Przepływ powietrza świeżego może wynosić nawet do 60 m³/godz. (dane dla wersji Premium jednego z producentów). Wymaga to dodatkowych podzespołów klimatyzatora, takich jak przewód powietrza świeżego, filtr powietrza świeżego, wentylator odśrodkowy z regulacją prędkości obrotowej oraz rozwiązania zapewniające łagodny, niepowodujący przeciągów nawiew strumienia świeżego powietrza.

Powietrze zewnętrzne do jednostki wewnętrznej doprowadzane jest przez przewód powietrza świeżego o małej średnicy, przystosowany do przejścia przez ścianę i wyprowadzenia na zewnątrz – przez ten sam przepust co przewody chłodnicze i odprowadzanie skroplin, albo przez niewielki otwór przepustowy przeznaczony specjalnie dla tego przewodu.

Nawiew powietrza świeżego zwykle nie pracuje w trybie ciągłym. Może zostać uruchomiony ręcznie przez użytkownika, np. na podstawie wskazań czujnika zawartości dwutlenku węgla w pomieszczeniu.

W niektórych rozwiązaniach urządzeń dostępne jest też automatyczne uruchomienie nawiewu świeżego powietrza, regulowane przez sygnał z czujnika obecności osób w pomieszczeniu lub z czujnika zawartości dwutlenku węgla w pomieszczeniu. Przy zastosowaniu klimatyzatora z taką funkcją niezbędne jest zapewnienie prawidłowej naturalnej wentylacji wywiewnej z obsługiwanych pomieszczeń.

Wygoda i nowoczesność, czyli sterowanie klimatyzacją domową

Sterowanie klimatyzacją daje możliwość regulowania jego pracy przez użytkownika – zmianę temperatury, wybór trybu pracy (chłodzenie, grzanie, osuszanie, wentylacja) czy programowanie czasowe (np. definiowanie tygodniowych planów pracy z wyjątkami w skali roku).

Wiele możliwości oferują sterowniki (np. naścienne przewodowe), można np. ustawić funkcję sleep (cichsza praca, wyłączenie wyświetlacza, wyłączenie klimatyzatora po określonym czasie), ustawienie czujnika temperatury (klimatyzator reaguje na temperaturę z konkretnego miejsca, np. położenia pilota) czy reagowanie na sygnały z czujnika ruchu (przykładowo w trybie grzania podczas nieobecności osób w pomieszczeniu klimatyzator utrzymuje temperaturę minimalną, a w trybie chłodzenia, podczas nieobecności użytkowników, urządzenie przechodzi w tryb czuwania).

Wielu producentów oferuje także rozbudowane aplikacje mobilne, za pomocą których można sterować z dowolnego miejsca na świecie urządzeniem wyposażonym w fabrycznie wbudowany (lub dodany) moduł Wi-Fi.

Wśród nowinek technicznych w zakresie sterowania pojawiają się rozwiązania związane ze sztuczną inteligencją (AI – Artificial Intelligence) oraz internetem rzeczy (IoT – Internet of Things). Analizując bieżące warunki, AI automatycznie ustawia pracę urządzenia, nie tylko niezauważalnie zapewniając komfort, ale też optymalizując zużycie energii.

Jednym z trendów jest sterowanie za pomocą asystentów głosowych, takich jak Siri (Apple), Google Assistant (Google), Alexa (Amazon) czy Bixby (Samsung). Użytkownik łączy się ze sterownikiem przez Internet, np. przez komputer, aplikację albo tzw. inteligentny głośnik, i może wydawać mu proste komendy głosowe, np. dotyczące temperatury w różnych strefach domu.

Na rynku pojawiają się inteligentne sterowniki klimatyzacji, które pozwalają nie tyle ustawiać temperaturę, ile powiedzieć urządzeniu, że jest za gorąco, za zimno lub za mało komfortowo. Sztuczna inteligencja uczy się, jak różne czynniki wpływają na komfort użytkownika.

Czynniki chłodnicze – prawo UE i możliwe zmiany

Rynek klimatyzatorów rozwija się bardzo dynamicznie, przynosząc coraz to nowe wzornictwo, pułapy energooszczędności, ciekawe funkcje czy zaawansowaną inteligencję.

Od strony technicznej największy wpływ na rozwój rynku mają, niewidoczne dla użytkowników, czynniki chłodnicze (czyli płyny robocze odpowiadające za przemiany cieplne w urządzeniach chłodniczych). Ich zastosowanie, także w klimatyzatorach, regulowane jest przez legislację Unii Europejskiej, rozporządzenie nr 517/2014. Zgodnie z jej zapisami, od początku 2025 r. zabronione będzie stosowanie w urządzeniach wprowadzanych na rynek UE (produkowanych lub importowanych spoza UE) czynników chłodniczych o potencjale efektu cieplarnianego GWP >750. Najpowszechniejszy obecnie czynnik chłodniczy, R32, spełnia ten warunek – jego wartość GWP = 675. Jednocześnie UE pracuje nad dalszym zaostrzeniem tych przepisów.

Jeszcze nieobowiązujący nowy zapis mówi, że od 1 stycznia 2027 r. mają pojawić się kolejne ograniczenia. GWP czynnika chłodniczego w przypadku mniejszych klimatyzatorów (do 12 kW mocy chłodniczej) nie będzie mógł być wyższy niż 150. Do większych urządzeń (od 12 kW mocy chłodniczej) będzie można stosować czynnik chłodniczy o GWP nie wyższym niż 750. Choć losy tego zapisu nadal się ważą (dyskutowany jest m.in. termin wejścia w życie tego wymogu), na rynku można spodziewać się stopniowego pojawiania się urządzeń na dwa czynniki chłodnicze: R290 o GWP = 3 (propan, obecnie używany w monoblokowych pompach ciepła) oraz R454C o GWP = 146 (obecnie stosowany przez jednego producenta pomp ciepła i testowany przez pierwszych producentów klimatyzatorów).

Oba te rozwiązania mają swoje ograniczenia, ale ze względu na ich niski wskaźnik GWP niewykluczone, że w kolejnych latach prace nad takimi urządzeniami podejmą inni producenci. Ważne jest natomiast to, że nawet jeśli powyższy przepis wejdzie w życie, nie będzie zakazu ani posiadania, ani serwisowania już istniejących i zamontowanych urządzeń na czynnik R32! Takie urządzenia będą mogły funkcjonować w miejscu swojego zamontowania aż do tzw. technicznej śmierci.

Według raportu niemieckiej agencji GIZ przejście na wysokoefektywne klimatyzatory oparte na propanie w skali 50% udziału w rynku, do 2050 r. pozwoliłoby na ograniczenie całkowitej emisji gazów cieplarnianych o 25%! Jednocześnie problemem związanym z propanem jest palność tego czynnika (jeśli uwolni się z urządzenia), co będzie wymagało odpowiednich rozwiązań konstrukcyjnych i technicznych.