O recyklingu z okazji Międzynarodowego Dnia bez Toreb Foliowych

Ilość plastiku, który nas otacza, stale rośnie. Co ciekawe, twórca popularnych „reklamówek”, Sten Gustaf Thulin wierzył, że jego wynalazek pozwoli chronić środowisko, stanowiąc alternatywę dla papierowych toreb, których produkcja przyczynia się do wyrębu drzew. Niestety, aż 40% produkowanych „foliówek” używanych jest tylko raz. Z tej okazji powołano Międzynarodowy Dzień bez Toreb Foliowych obchodzony 3 lipca. 

Niestety, torby foliowe to zaledwie wierzchołek tworzonej przez nas góry śmieci, która negatywnie wpływa nie tylko na nasze życie, ale również na całe ekosystemy i życie przyszłych pokoleń.

Odpady są nie tylko niebezpieczne dla środowiska, ale powodują również ogromne straty gospodarcze. Niewykorzystywanie „pozostałości” oznacza marnowanie pracy czy energii, potrzebnych do wydobycia surowców, produkcji, dystrybucji i konsumpcji. 

„To, czy odpady nadal będą stanowić wyzwanie dla społeczeństwa, zależy nie tylko od tego, ile będziemy ich wytwarzać, ale przede wszystkim od tego, w jaki sposób będziemy nimi gospodarować” – uważa dr inż. Krystian Szczepański, dyrektor IOŚ-PIB.

Jak ograniczyć zużycie foliówek?

Do niedawna statystyczny mieszkaniec Polski zużywał ok. 300 sztuk toreb foliowych rocznie. Aby ograniczyć ich zużycie, w 2018 r. wprowadzono opłatę recyklingową, której efektem było zmniejszenie ilości torebek ponad 30-krotnie. Roczny poziom zużycia wynosi więc 25% poziomu wymaganego przepisami unijnymi w roku 2025 (40 sztuk/osobę) .

Co niezwykle istotne, w celu zapanowania nad zużyciem torebek foliowych, przedsiębiorca, który pobiera opłatę recyklingową, ma obowiązek uzyskać wpis do rejestru o nazwie „Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami” (BDO) jako „prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, w której są oferowane torby na zakupy z tworzywa sztucznego, objęte opłatą recyklingową”. Obowiązek sprawozdawczości w BDO w zakresie nabytych i wydanych „foliówek” umożliwia kompleksowe gromadzenie i zarządzanie informacjami dotyczącymi przedmiotowych reklamówek.

Jako klienci sklepów zauważamy zwiększające się ilości oferowanych toreb papierowych czy toreb wielokrotnego użytku. Pamiętajmy, że to my sami dokonujemy świadomego wyboru, a zużycie torebek foliowych zależy od nas.

Obecne współczynniki recyklingu lekkich plastikowych toreb na zakupy są bardzo niskie i, z uwagi na różne trudności praktyczne i gospodarcze, w najbliższej przyszłości raczej nie osiągną znaczącego poziomu. Ale musimy jednak pamiętać, że szczelna gospodarka odpadami to możliwość wykorzystania zasobów, które są już w obiegu. Odpady z „foliówek” mogą zostać przekształcone termicznie z odzyskiem energii. Energię wytworzoną w procesie spalania można wykorzystać do produkcji ciepła lub energii elektrycznej, zastępując tym samym energię produkowaną z paliw kopalnych. W taki sposób odzysk energii z odpadów przyczynia się do redukcji emisji gazów cieplarnianych, które wpływają na zmiany klimatu. 

Śmieci a zmiany klimatu

Odpady nie tylko zanieczyszczają glebę, wody gruntowe i powietrze, ale powodują także emisję dwutlenku węgla i metanu do atmosfery, przyczyniając się tym samym do zmian klimatu. 

Jak podaje Komisja Europejska, ilość wytwarzanych odpadów w UE stale rośnie i wynosi aktualnie około 30 mld ton rocznie. Niestety tylko 40% odpadów pochodzących z gospodarstw domowych jest poddawanych recyklingowi lub ponownie wykorzystywanych. Poddanie recyklingowi 1 kg papieru, zamiast wyrzucenia go do śmieci, pozwala uniknąć prawie 1 kg emisji dwutlenku węgla i metanu.

Im szerzej zakrojony recykling i przeróbka odpadów, tym niższy „ślad węglowy” i negatywny wpływ na środowisko oraz globalne ocieplenie.

Rozsądna konsumpcja

W obliczu rosnących potrzeb społeczeństwa i kurczących się zasobów naturalnych na świecie, głównym wyzwaniem staje się odpowiedzialna produkcja, pozwalająca „wytwarzać więcej, równocześnie zużywając mniej”. Aby temu sprostać, musimy zmienić zarówno sposób produkcji i konsumpcji towarów, jak również nasze podejście do odpadów. Cały łańcuch wartości (ang. value chain), od etapu projektowania produktu i opakowania po wybór materiałów, musi zostać zaplanowany od nowa, z myślą o zapobieganiu powstawaniu odpadów. Natomiast pozostałości z jednego procesu powinny zostać wykorzystane jako nakłady w innym. Wymaga to jednak wspólnego wysiłku i zaangażowania wszystkich interesariuszy: konsumentów, producentów, polityków, władz lokalnych, zakładów przetwarzania odpadów itd. Odpady to nie tylko problem, któremu należy przeciwdziałać, ale też cenne zasoby, które należy jak najefektywniej wykorzystywać.

Bardzo ważnym elementem tego procesu jest edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju (EZR), która dostarcza wiedzy na temat wpływu codziennych wyborów na przyszłość naszej planety. Decyzje, takie jak: zakupy artykułów spożywczych, ubrań, wybór środka transportu, sposób korzystania z wody i prądu, ograniczenie ilości produkowanych odpadów czy ich właściwa segregacja, to kluczowe elementy zrównoważonego rozwoju. Poprzez zmianę nawyków i sposobu myślenia wpływamy nie tylko na nasze otoczenie, ale także na klimat oraz przyszłość naszą i następnych pokoleń. 

Źródło: IOŚ-PIB