Dach na lata

Dach powinien być odporny na trudne warunki atmosferyczne, ciepły, a do tego przez lata pozostawać estetyczny. To do niedawna trudno osiągalne szczęście umożliwiają coraz lepsze materiały i odpowiedzialne wykonawstwo.

Solidna konstrukcja

Tylko zdrowe, wysezonowane i zaimpregnowane drewno gwarantuje stabilność więźby dachowej. Najbardziej efektywna jest impregnacja ciśnieniowa. Polega ona na wtłoczeniu w drewno środka ochronnego pod ciśnieniem. Proces ten musi się odbywać w specjalnych komorach (autoklawach).

W warunkach bardziej polowych w wielu tartakach można skorzystać z opcji impregnacji zanurzeniowej. Polega ona na zanurzaniu palet z belkami czy deskami w wannie wypełnionej roztworem impregnacyjnym. Długość kąpieli zależy od grubości elementów.

Sposobem wykorzystywanym najczęściej, bo najprostszym i najtańszym, jest ręczne malowanie więźby. Należy to zrobić dwukrotnie, pędzlem lub pistoletem natryskowym.

Impregnaty do drewna najczęściej mają jednocześnie właściwości ogniochronne, więc nie potrzeba dodatkowych zabiegów konserwujących.

W celu łatwiejszego rozpoznania, czy właściwie naniesiono środek na powierzchnię drewna, można do roztworów dodawać barwnik, ale jeżeli drewno ma być odsłonięte i pełnić funkcję dekoracyjną, lepiej pozostawić impregnat bezbarwny.

Ocieplenie poddasza - czym jest skuteczna izolacja >>

Poszycie

Jego zadaniem jest ochrona ocieplenia połaci przed zawilgoceniem wodą wciskającą się pod pokrycie. Ma też chronić dach przed przewiewaniem.

Na terenach silnie wietrznych oraz na dachach o bardzo małym nachyleniu, a także zawsze pod pokrycia z gontów bitumicznych i blachy płaskiej (poza systemami arkuszy montowanych na łatach) poszycie powinno być sztywne - z desek lub płyt drewnopochodnych. Przybija się je do krokwi, zachowując mijankowy układ krawędzi. Z wierzchu należy je osłonić papą albo odpowiednią folią dachową.

Jeśli dach nie wymaga sztywnego poszycia, to jego funkcję z powodzeniem pełni sama membrana dachowa, czyli folia o wysokiej paroprzepuszczalności (powyżej 1300 g/m²/24 h). Przybija się ją do krokwi zszywkami, zaczynając od okapu.

Kolejne pasma układa się zachowując wymagane zakłady 10-25 cm, najczęściej oznaczone nadrukowaną na folii linią. Zakłady zaleca się sklejać taśmą.

Membrany różnią się parametrami. Najmocniejsze są folie z warstwą aluminium i zbrojone siatką. Najbardziej odporne na destrukcyjny wpływ promieniowania ultrafioletowego są natomiast te, które mają najgrubszy film funkcyjny. Może on być wykonany z polipropylenu, polietylenu lub poliuretanu - ten ostatni zapewnia folii najdłuższą żywotność.

Ołatowanie

Ruszt z kontrłat i łat stanowi bezpośrednie podparcie dla pokrycia dachowego. Zapewnia też odpowiedni dystans, niezbędny dla prawidłowej wentylacji przestrzeni między poszyciem a pokryciem.

Szerokość szczeliny dystansowej zależy od rodzaju pokrycia i nachylenia dachu - im jest mniejsze, tym kontrłaty powinny być grubsze. Najczęściej używa się kontrłat o przekroju 4×5 lub 5×6 cm, ale zdarza się, że potrzeba nawet elementów grubości 6 cm lub większej.

Kontrłaty mocuje się wzdłuż krokwi na warstwie folii dachowej. Ich rozstaw odpowiada więc rozstawowi krokwi - zazwyczaj od 80 do 100 cm. Łaty przybija się do kontrłat równolegle do linii okapu. Pierwsza, najniższa łata powinna być nieco wyższa niż pozostałe, żeby unieść dolną krawędź pokrycia.

Rozmierzanie łat należy rozpocząć właśnie od tej pierwszej - i od ostatniej, odsuniętej 5-10 cm od kalenicy. Rozstaw pozostałych łat zależy od rodzaju pokrycia dachowego i standardowo mieści się w zakresie 30-35 cm.

Izolacja termiczna

Zawsze należy układać ją w dwóch warstwach - jedną szczelnie między krokwiami, a drugą pod lub nad nimi, żeby osłonić liniowe mostki termiczne występujące wzdłuż krokwi. Bez tego nie byłoby możliwe osiągnięcie wymaganego współczynnika przenikania ciepła U dla połaci, który według nowej normy nie może przekraczać 0,18 W/(m2·K).

Łączną grubość ocieplenia dobiera się na podstawie jego przewodności cieplnej. W przypadku tych najcieplejszych wystarczy 15-20 cm, ale standardowo układa się izolację grubości nawet 30-40 cm.

Do ocieplenia skosów poddasza najczęściej wykorzystuje się wełnę mineralną o gęstości od 20 do 45 kg/m3.

Wełna mineralna, szklana i skalna, jako jedyna spośród materiałów izolacyjnych, łączy w sobie cechy izolacji termicznej, akustycznej i przeciwpożarowej, co jest szczególnie istotne w przypadku izolacji dachu. Jest przy tym sprężysta, miękka, łatwo wcisnąć ją w przestrzenie między krokwiami czy wokół murłaty. Ma bardzo dobre parametry cieplne: λ = 0,030-0,043 W/(m·K).

Wełna mineralna może być wykonana z włókien skalnych lub szklanych. Oba rodzaje są dostępne w formie płyt i mat różnych grubości. Maty mają mniejszą gęstość, a przez to luźniejszą strukturę i przy rozstawach krokwi powyżej 80 cm wymagają podparcia sznurkowaniem.

Wełna szklana jest też dostępna w formie wzmocnionych drewnianymi belkami i osłoniętych membraną płyt przeznaczonych do izolacji nakrokwiowej.

Polistyren, ze względu na dość znaczną w porównaniu z wełną sztywność, do wypełniania przestrzeni międzykrokwiowych wykorzystuje się raczej rzadko, choć jego parametry cieplne w niczym nie ustępują wełnie: λ = 0,032–0,033 W/(m · K). Najlepiej nadaje się do tego grafitowy styropian rozprężny, który jest specjalnie nacinany, co ułatwia jego szczelny docisk do drewna.

Zdecydowanie częściej jednak polistyren wykorzystuje się w izolacjach nakrokwiowych. Dostępne są tu płyty proste, zazwyczaj wykonane z polistyrenu grafitowego i powleczone wiatroizolacją, oraz płyty wyprofilowane pod konkretne pokrycie z dachówek.

Pianka poliuretanowa ma rekordowo niską przewodność cieplną: λ od 0,023 W/(m · K). Jest dostępna zarówno w formie płyt, jak i natryskowej, oferowanej między innymi przez firmę Tech-Spray.

Płyty są sztywne, więc po umieszczeniu między krokwiami pozostałe przy nich szczeliny trzeba dodatkowo wypełnić niskorozprężną pianką z kartusza.

Poliuretan wiedzie prym w izolacjach nakrokwiowych. Ten nienasiąkliwy i bardzo ciepły materiał stanowi mocne, szczelne i lekkie podłoże dla pokrycia dachowego.

Płyty wykonane z pianki typu PIR cechują się wysoką odpornością na działanie ognia, co w przypadku dachu jest bardzo ważne.

Pokrycie

Rynek oferuje obecnie bardzo szeroki wachlarz materiałów pokryciowych - najpopularniejsze dachówki, blachodachówki i gonty bitumiczne czy płytki cementowo-włóknowe. Poza estetyką, różnią się one trwałością, sposobem montażu i cechami użytkowymi.

Dachówki ceramiczne wypala się z gliny, stąd ich naturalny czerwony kolor. W celu zwiększenia odporności na brudzenie większość dachówek powleka się glazurą lub angobą, które stanowią jednocześnie warstwę koloryzującą. Dachówki są dostępne w rozmaitych kształtach, od tradycyjnej karpiówki czy mnicha-mniszki, przez zakładkowe esówki i marsylki, po nowoczesne formy płaskie.

Producenci oferują też bogaty asortyment elementów systemowych i akcesoriów - dachówki połówkowe, szczytowe, okapowe i kalenicowe, wentylacyjne, ozdobne gąsiory do zwieńczenia kalenicy i naroży dachu oraz ozdobne kogutki czy wiatraczki. Dachówki ceramiczne standardowo nadają się na dachy o minimalnym nachyleniu 16°, tylko niektóre modele zakładkowe dopuszcza się na połaciach o mniejszym spadku, są natomiast i takie (karpiówki czy mnich-mniszka), które wymagają nachylenia powyżej 30, a nawet 35°.

Dachówki betonowe z wyglądu do złudzenia przypominają ceramiczne. Mają podobne kolory, kształty i rozmiary. Dzięki nowoczesnym technologiom produkcji są gładkie i bardzo stabilne wymiarowo. Ich wysokowytrzymałościowy rdzeń najczęściej pokrywa się z wierzchu drobnoziarnistą warstwą koloryzującą, a następnie trwałą powłoką zewnętrzną. Większość dachówek jest przeznaczona na dachy o nachyleniu od 16°.

Blachodachówka profilowana cięta jest wytwarzana z blachy grubości 0,5-0,6 mm. Stalowy rdzeń jest zabezpieczony obustronnie warstwą cynku bądź alucynku i powłokami ochronnymi, które jednocześnie stanowią o kolorze pokrycia. Ich trwałość szacuje się na 15-30 lat. Rdzeń aluminiowy nie wymaga warstwy pasywacyjnej, ale z wierzchu również pokrywa się go kolorowymi powłokami dekoracyjnymi. Arkusze blachy mają długość do 6–8 m, niektóre nawet do 12 m. Są bardzo uniwersalne, nadają się na dachy o nachyleniu nawet poniżej 10°.

Blachodachówka modułowa, czyli w gotowych panelach, to połączenie wygody montażu blachodachówki z estetyką dachówek. Panele są sztywniejsze niż arkusz, lepiej znoszą naprężenia występujące w dachu, łatwiej się je transportuje na dach i montuje. Dzięki przetłoczeniom poprzecznym, estetycznemu wykończeniu krawędzi i ukrytym otworom na wkręty, gotowe pokrycie do złudzenia przypomina dachówki. Niektóre panele mają na wierzchu posypkę z kruszywa ceramicznego, kwarcowego albo skalnego, ich powierzchnia jest wtedy naturalnie szorstka, inne z kolei mogą przypominać drewniany gont. Standardowe minimalne nachylenie dla tego typu pokrycia to 12°.

Blacha płaska może być stalowa, aluminiowa, miedziana, ale najbardziej popularna jest blacha cynkowo-tytanowa. Jest dostępna w formie arkuszy albo w zwojach, wtedy wszystkie obróbki i felce ekipa musi wykonać samodzielnie na budowie. Takie pokrycie można układać już przy spadku od 2°, a w wyjątkowych sytuacjach nawet na płaskich powierzchniach attyk czy na obrzeżach stropodachu. Wymaga jednak sztywnego poszycia wraz z warstwą separacyjną, która zapobiega odparzaniu spodniej powierzchni pokrycia wskutek kondensacji. Dla mniej wymagających producenci oferują gotowe panele zatrzaskowe, które montuje się podobnie jak blachodachówkę.

Płytki cementowo-włóknowe to coraz modniejszy materiał nie tylko na dachy, ale też na elewacje. Płytki mają kształt prostokątny albo romboidalny, niekiedy ze ściętymi łukowo narożnikami, są dostępne w kilku podstawowych kolorach. Można je układać w różne wzory. Montuje się je na łatach. W zależności od rodzaju nadają się na dachy o nachyleniu od 25-30°.

Gonty bitumiczne to odpowiednio docięta papa z rdzeniem z włókna szklanego, ozdobiona posypką dekoracyjną. Nowoczesne elementy mają powłoki, dzięki którym po ułożeniu przypominają dachówkę karpiówkę albo łupek. Gonty bezwzględnie wymagają sztywnego poszycia. Standardowe minimalne nachylenie dachu to 15°.