Ocieplone domy mogą powstrzymać smog, czyli o istocie termomodernizacji

Ogrzewamy niewłaściwie

Według informacji z baz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) za lata 2012-2015, wśród 100 najbardziej zanieczyszczonych pod względem zawartości pyłów PM10 miast europejskich aż 48 było z Polski. Z kolei dane Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska za okres 2010-2016 mówią, że to emisja wynikająca z indywidualnego ogrzewania budynków jest w skali kraju najczęstszą przyczyną zanieczyszczenia powietrza przez tego rodzaju pył. Z tego powodu największe przekroczenia norm występują właśnie w sezonie grzewczym.

Obok wątpliwości dotyczących wykorzystywanych przez mieszkańców źródeł energii, warto także zastanowić się nad jej ilością. Ogrzewanie domów i mieszkań w Polsce pochłania prawie tyle energii, co cały przemysł lub transport. Wynika to m.in. z ogromnych strat, których przyczyn należy upatrywać w niewłaściwej szczelności, występowaniu mostków termicznych, jak również zupełnym braku izolacji termicznej.

Termomodernizacja z dofinansowaniem

Skala problemu jest tak duża, że polski rząd skonstruował program "Czyste Powietrze", który ma na celu walkę ze smogiem i poprawę jakości powietrza oraz zwiększenie efektywności energetycznej budynków. Od 19 września 2018 r. można składać wnioski o dofinansowanie wymiany pieców i termomodernizację domów jednorodzinnych. Na ten cel zostanie przeznaczone 103 mld zł.

Energooszczędne domy to inwestycja długofalowa

Energooszczędne domy o niskim zapotrzebowaniu na energię charakteryzują się doskonałą izolacyjnością przegród, która jest efektem odpowiednio dobranej pod względem jakości i grubości warstwy izolacji. Jednym z powodów, dla których będziemy budować energooszczędne domy są zaostrzające się przepisy. Za dwa lata wejdą w życie nowe - jeszcze bardziej wymagające - warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki w zakresie maksymalnej wartości przenikania ciepła.

Zmiany wprowadzane są skokowo od kilku lat. Skutkują one koniecznością stosowania grubszej warstwy izolacji niż obecnie i wyborem materiałów o jak najlepszych parametrach izolacyjności termicznej. Nowe budownictwo w dużej mierze spełnia już kryteria zawarte w warunkach technicznych, które zaczną obowiązywać od 2021 r. Kluczowym problemem jest termorenowacja istniejących budynków, które są słabo zaizolowane, albo nie są zaizolowane wcale. Ponad 83% wszystkich budynków w Polsce powstało przed 2000 rokiem, część z nich została objęta gruntowną termorenowacją, jednak większość wymaga kompleksowej poprawy.

Kolejnym powodem, dla którego chcemy budować energooszczędne domy jest większa świadomość w zakresie ochrony środowiska. Konieczność walki ze smogiem oraz podniesienie standardów efektywności energetycznej w budynkach to kluczowe wyzwanie dla całego kraju. Z pewnością program "Czyste Powietrze", jak i wszystkie inne rządowe programy wsparcia w formie dotacji do inwestycji lub ulg podatkowych, pozytywnie wpłyną na całą branżę budowlaną, w tym branżę izolacyjną. Efektywna izolacja wełną mineralną ogranicza emisję dwutlenku węgla i dwutlenku siarki do atmosfery o ponad połowę oraz pozwala ograniczyć do 30% ilość palonego węgla w piecu. Inwestując w energooszczędne technologie w budynkach, można zredukować emisję aż 3,3 milionów ton CO₂ do atmosfery.

Rozwój budownictwa energooszczędnego będzie miał ogromne znaczenie dla krajowej i globalnej gospodarki. Obok pozytywnego wpływu na ochronę środowiska, równie istotne są kwestie związane z redukcją zapotrzebowania na energię. Zapewni to większe bezpieczeństwo i przeciwwagę dla rosnących kosztów energii wynikających z wysokich opłat za emisję CO₂. Nowe przepisy przełożą się także na wzrost koniunktury w budownictwie. Te zmiany widać już teraz. Przekonanie, że warto inwestować w budynki o wysokim standardzie energetycznym oraz poddawać termorenowacji już istniejące, z roku na rok będzie coraz silniejsze.

Wybór materiału - porównaj ważne parametry

W Polsce najbardziej popularny rodzaj dachów to dachy skośne, na których najlepiej sprawdzają się lekkie i sprężyste materiały, jak wełna mineralna szklana. Nie obciąża ona nadmiernie konstrukcji, a jednocześnie, dzięki dużej elastyczności, umożliwia wypełnienie całej przestrzeni pomiędzy krokwiami, eliminując tym samym drogi, którymi ucieka ciepło. Ważną zasadą jest zastosowanie drugiej warstwy izolacji pod krokwiami, która pozwoli wyeliminować mostki termiczne. Najbardziej efektywna izolacja poddasza użytkowego to izolacja dwuwarstwowa.

Wybierając wełnę mineralną, warto postawić na produkt o jak najniższym współczynniku przewodzenia ciepła - oznaczonym na etykiecie literą λ_D (lambda). Wybór materiału o niższej lambdzie w miejsce słabszego materiału (o gorszych właściwościach termoizolacyjnych) to cieplejsze, bardziej komfortowe poddasze i niższe rachunki za ogrzewanie. Natomiast, gdy mamy stosunkowo niskie poddasze i zależy nam na każdym centymetrze jego wysokości, dzięki niskiej lambdzie uda się uzyskać założony opór cieplny przy wykorzystaniu stosunkowo cienkiej warstwy izolacji.

Ważne jest także, że decyzja o wyborze wełny szklanej ma wpływ również na bezpieczeństwo, gdyż jest to produkt niepalny, dodatkowo łatwy w montażu i w wielu przypadkach niewymagający sznurkowania.

Efektywność izolacji, a tym samym korzyści finansowe, zależą w dużej mierze od prawidłowego montażu. Nawet, kiedy zlecamy prace fachowcom, warto znać podstawowe zasady i najczęściej popełniane błędy, aby móc odpowiednio skontrolować cały proces.

Ważny krok to dokładne odmierzenie rozstawu między krokwiami. Trzeba zapamiętać, że po rozpakowaniu wełna skompresowana wcześniej w opakowaniu powinna się rozprężyć do grubości nominalnej, w czym pomaga strzepnięcie jej. Izolowanie dachu najlepiej rozpocząć od dołu krokwi, przesuwając się w kierunku kalenicy, dbając o szczelne wypełnienie przestrzeni, bez przerw, szczelin czy ubytków.

W przypadku wykorzystania w dachu membrany wysokoparoprzepuszczalnej ponad krokwiami, można wykorzystać wełnę o grubości odpowiadającej wysokości krokwi, gdyż w takim przypadku wełna może stykać się z membraną i jednocześnie nie zaburzy drożności szczeliny wentylacyjnej dachu, występującej ponad membraną. W innym przypadku (m.in. przy wykorzystaniu pełnego deskowania) należy układać wełnę w taki sposób, aby zachować szczelinę wentylacyjną pomiędzy wełną a deskowaniem. Drugą warstwę wełny układamy w poprzek, pod krokwiami.

Należy pamiętać, że o efektywności izolacji decyduje m.in. jej ciągłość. Podczas izolacji dachu skośnego należy zwrócić szczególną uwagę na odpowiednie wykonanie izolacji w miejscach łączenia dachu ze ścianą, czyli ciągłość izolacji w okolicy wieńca.

Dobrze zaprojektowany i wykonany budynek pod względem oszczędności energii to budynek charakteryzujący się szczelnością powietrzną. Dla zachowania tej szczelności i odpowiedniego zarządzania wilgocią w dachu stosuje się folie bądź membrany paroizolacyjne. Praktycy i specjaliści rekomendują układanie membrany bądź folii paroizolacyjnej na całej powierzchni poddasza. Doskonale sprawdza się tutaj inteligentna paroizolacja, która dzięki zmiennemu zachowaniu w okresie letnim i zimowym (zmienny opór dyfuzyjny) pozwala regulować przepływ wilgoci w połaci dachowej. Co z kolei zapobiega utrzymywaniu się wilgoci np. na krokwiach i ryzyku powstawania tam pleśni i grzybów.