Ocieplanie ścian zewnętrznych krok po kroku

Jak przygotować podłoże?

Pierwszy, bardzo ważny krok, to właściwa ocena oraz przygotowanie podłoża. Ocieplenia w systemie ETICS (dawniej BSO) mogą być stosowane na ścianach wykonanych z betonowych elementów prefabrykowanych, z betonu monolitycznego, na ścianach murowanych z cegły, gazobetonu, pustaków betonowych i ceramicznych. Konstrukcja ścian może być jedno- lub wielowarstwowa, a ich powierzchnia pokryta tynkiem lub surowa, nieotynkowana. Najlepiej, aby z ocieplaniem nowych ścian wystartować nie wcześniej niż po upływie miesiąca od ich wymurowania, po zakończeniu wewnętrznych prac mokrych, takich jak tynkowanie czy wylewanie posadzek.

Podłoże, które stanowi podstawę mocowania systemu, musi być przede wszystkim nośne, zwarte, suche i wolne od substancji zmniejszających przyczepność (takich jak tłuszcze, bitumy, pyły). Jeśli tynki są odspojone od podłoża, trzeba je odkuć. Ich przyczepność sprawdza się poprzez ostukiwanie. O odspojeniu świadczy charakterystyczny, głuchy dźwięk wydobywający się spod młotka. Dla takich tynków nie ma już ratunku, trzeba je po prostu skuć. Reparacji nie wymagają natomiast powierzchniowe rysy i pęknięcia, pod warunkiem, że powstały one na tynkach, które dobrze trzymają się ściany.

Zobacz też: ETICS – ocieplenie i estetyka elewacji

Niezwykle ważne jest, aby ściana była sucha. Miejsca zawilgocone, np. w wyniku uszkodzenia obróbki blacharskiej, mogą być siedliskiem dla mchów i glonów. Po usunięciu przyczyny zawilgocenia, miejsca te należy oczyścić na sucho szczotkami drucianymi, a następnie nasycić roztworem preparatu grzybobójczego.

Druciane szczotki przydadzą się także do usuwania zabrudzeń, resztek substancji zmniejszających przyczepność i powłok o niskiej przyczepności do podłoża. Zabrudzenia można również usunąć za pomocą skrobania lub myjki ciśnieniowej. Po oczyszczeniu podłoża, należy pozostawić je do całkowitego wyschnięcia.

Na etapie prac związanych z podłożem wykonawca powinien także rozważyć odkucie wyprawy na zewnętrznych ościeżach okien i drzwi, tak aby można było umieścić tam materiał izolacyjny o możliwie największej grubości. Miejsca, w których odkuty został tynk albo istnieją inne ubytki i nierówności podłoża przekraczające 10 mm, wypełnia się zaprawą naprawczą, tynkarską lub szpachlówką, z zachowaniem wymaganych okresów karencji (są one określane w kartach technicznych konkretnych produktów). Na ościeżach, na których odkuto tynki, materiał izolacyjny będzie mocowany bezpośrednio do muru.

Kolejny etap to demontaż istniejących obróbek blacharskich i innych elementów na elewacji utrudniających prace ociepleniowe. W miejsce rur spustowych instaluje się tymczasowe rzygacze.

Nawet takie podłoża, które nie wymagały naprawy, potrzebują dokładnego oczyszczenia: usunięcia kurzu i umycia ścian wodą pod ciśnieniem. Szczególnie starannie należy oczyścić nieotynkowane ceglane mury. Umyte podłoża muszą całkowicie wyschnąć, aby można było przejść do kolejnego etapu prac.

Podłoża bardzo nasiąkliwe, np. nieotynkowane mury z bloczków gazobetonowych czy silikatowych, należy zagruntować. Zaprawa mocująca płyty izolacyjne nie będzie wtedy zbyt szybko przesychać i osiągnie pełną wytrzymałość. Wymagana nośność podłoża wynosi min. 0,08 MPa. W przypadku wątpliwości dotyczących zachowania tego parametru, zaleca się przeprowadzenie testu przyczepności kostek styropianu do podłoża. W tym celu należy przykleić kilka kostek styropianowych, o wymiarach 10×10 cm, w różnych miejscach elewacji i przeprowadzić próbę ich oderwania po minimum 3 dobach. Rozerwanie w warstwie styropianu oznacza wystarczającą nośność podłoża.

Rozpoczęcie prac ociepleniowych

Dolną krawędź ocieplenia wyznacza się zazwyczaj za pomocą listew cokołowych (startowych). Muszą być one zamocowane kołkami rozporowymi, po trzy łączniki na 1 metr bieżący (fot. 1). Nierówności ścian wyrównuje się za pomocą podkładek dystansowych z tworzywa sztucznego. Zaleca się, aby listwy łączyć specjalnymi klipsami montażowymi, co usprawnia wypoziomowanie profilu (fot. 2). Między listwami powinno się pozostawić 2–3 mm dystansu.

Przygotowanie zaprawy klejącej jest dość proste. Zawartość opakowania wsypuje się do odmierzonej ilości czystej, chłodnej wody i miesza za pomocą wolnoobrotowego mieszadła, aż do uzyskania jednorodnej masy bez grudek.

Przyklejanie izolacji

Najpopularniejszą metodą nakładania kleju na płyty izolacji jest metoda obwodowo-punktowa. Polega ona na tym, że zaprawę nanosi się po obwodzie płyty pasmem szerokości 3–5 cm i dodatkowo, wewnątrz powstałej ramki, aplikuje się od 3 do 6 placków zaprawy (fot. 3).

Ilość nałożonego kleju powinna gwarantować minimum 40% efektywnej powierzchni przyklejenia płyty do podłoża. Płyty termoizolacyjne mocuje się ściśle jedna przy drugiej, od profilu cokołowego, aż po gzyms czy okap dachu, z zachowaniem przewiązania styków pionowych (czyli na tzw. mijankę). Wyjątkowe miejsca, w których płyty należy instalować tak, aby nie stykały się ze sobą, to naroża okien czy innych otworów w elewacji.

Po nałożeniu zaprawy płytę należy bezzwłocznie przyłożyć do ściany i docisnąć uderzeniem długiej pacy, tak aby znalazła się w jednej płaszczyźnie z sąsiednimi płytami (fot. 4). Jeśli zaprawa zostanie wyciśnięta poza obrys płyty, trzeba ją zebrać. Świeżo przyklejonych płyt nie wolno poruszać, gdyż spowoduje to zmniejszenie ich przyczepności. Jeśli płyta nie została dobrze przyklejona, należy ją oderwać, zebrać zaprawę klejącą, nałożyć nową zaprawę i ponownie przykleić do podłoża.

Klejenie wełny mineralnej wymaga wstępnego szpachlowania powierzchni płyty. Nie dotyczy to wełny powlekanej fabrycznie. Cienką warstwę gotowej zaprawy należy wetrzeć w powierzchnię płyty w miejscach, w których nakładana będzie właściwa warstwa zaprawy (fot. 5, 6, 7).

Szczeliny między płytami należy wypełnić klinami z tej samej izolacji (wełny lub styropianu) lub, w systemie ze styropianem, uzupełnić przy użyciu niskorozprężnej piany poliuretanowej zalecanej przez producenta systemu. Jej nadmiar, po całkowitym stwardnieniu, ścinamy nożem.

Po upływie trzech dni od przyklejenia płyt styropianowych, powierzchnię powinno się wyrównać, przecierając ją pacą obłożoną grubym papierem ściernym. Jeśli na naszym placu budowy stosowane są łączniki mechaniczne z zaślepkami z materiału termoizolacyjnego, szlifowanie może odbywać się dopiero po ich zamocowaniu. W razie konieczności, przed przystąpieniem do klejenia, powierzchnię płyt należy odpylić.

Układając płyty, należy pamiętać o zachowaniu ich przewiązania. Przycinanie płyt wystających poza naroża ścian możliwe jest dopiero po związaniu kleju. Na krawędziach ościeży należy zachować przesunięcie styków płyt względem tych krawędzi na szerokość minimum 10 cm (fot. 8).

Łączniki mechaniczne

Do mocowania płyt izolacji używa się łączników mechanicznych, o ile projektant uzna, że są one w danej sytuacji i na tym właśnie budynku wymagane. Ich liczba, rodzaj, długość oraz rozmieszczenie powinny być szczegółowo określone w projekcie ocieplenia.

Rodzaj łączników zależy od rodzaju podłoża, w którym mają być osadzone, oraz od zastosowanego materiału termoizolacyjnego. Warto pamiętać, że do mocowania płyt styropianowych można stosować łączniki z trzpieniem z tworzywa sztucznego (fot. 9) lub ze stali, natomiast wełnę mineralną mocuje się wyłącznie łącznikami z trzpieniem metalowym (fot. 10). W przypadku zastosowania płyt z wełny lamelowej, należy używać łączników mechanicznych z większymi talerzykami, przeznaczonymi specjalnie do tego rodzaju płyt.

Do osadzania łączników przystępujemy po stwardnieniu kleju. Należy dążyć do tego, aby umiejscowienie łączników mechanicznych pokrywało się z miejscami rozmieszczenia zaprawy klejowej pod płytą izolacji.
Jeśli zaś chodzi o liczbę, to zakłada się, że nie powinno ich być mniej niż 4 sztuki na 1 m². Ponieważ największe siły wywołane wiatrem występują w narożach budynków, w pasmach szerokości około 2 m, w tych miejscach właśnie liczba łączników powinna być większa.

Montaż tych niewielkich, ale ważnych elementów rozpoczyna się od nawiercenia przebiegających przez płytę izolacyjną otworów w ścianie. Następnie osadza się je i trwale mocuje – za pomocą młotka w przypadku łączników wbijanych lub za pomocą wiertarki w przypadku łączników wkręcanych.

Dylatacje

Szczeliny dylatacyjne istniejące w elementach budynku (lub między nimi) powinny być przeniesione na ocieploną elewację. Służą do tego profile dylatacyjne. Ich montaż zapewnia szczelność układu przy ewentualnych przesunięciach elementów budynku. Profile dylatacyjne należy wklejać w szczeliny o szerokości około 15 mm przy użyciu zaprawy klejącej zalecanej przez systemodawcę. Do tego celu należy wykorzystywać profile wyposażone w paski siatki zbrojącej, które umożliwią uzyskanie wymaganego, zakładkowego połączenia siatki na styku z profilem (fot. 11a, 11b).

Montaż obróbek blacharskich podokienników należy wykonać przed instalacją warstwy zbrojonej.

Wykonanie warstwy zbrojonej siatką z włókna szklanego

Warstwa zbrojona stanowi ochronę izolacji termicznej przed uszkodzeniami mechanicznymi. Siatka z włókna szklanego ogranicza odkształcenia termiczne warstwy zbrojonej, zwiększa jej wytrzymałość i zapobiega pęknięciom.

Warstwę zbrojoną wykonujemy najpierw w miejscach wymagających zwiększonego zabezpieczenia. Takie miejsca to wszystkie naroża otworów okiennych i drzwiowych. Dodatkowe zabezpieczenie stanowią tu pasy siatki o wymiarach nie mniejszych niż 35×25 cm, wklejone pod kątem 45°. Zapobiega to powstawaniu ukośnych pęknięć w narożnikach otworów. Do wzmocnienia naroży służą profile narożnikowe z siatką. Stosowanie ich ułatwia kształtowanie naroży budynku i krawędzi ościeży.

Zaprawę nakłada się za pomocą metalowej pacy, warstwą o grubości zalecanej przez producenta, na powierzchni nieco większej niż szerokość siatki. Na świeżą zaprawę nakłada się pas siatki z włókna szklanego i zatapia go przy użyciu pacy ze stali nierdzewnej (fot. 12–14). Siatka zbrojąca powinna być całkowicie zatopiona w warstwie materiału klejącego. Łączna grubość warstwy zbrojonej powinna być zgodna z zaleceniami producenta systemu. Ważne jest, aby siatka była wklejona bez sfałdowań, a sąsiednie pasy łączyły się na zakład około 10 cm. Dotyczy to wszelkich przypadków łączenia siatek. W niektórych sytuacjach, w miejscach szczególnie narażonych na uderzenia, stosuje się dodatkową warstwę zbrojącą.

Wykonanie warstwy elewacyjnej

Wykończenie powierzchni systemu ociepleniowego stanowi wyprawa tynkarska, mniej fachowo nazywana po prostu tynkiem. Zabezpiecza ona wszystkie położone niżej warstwy przed wpływem warunków atmosferycznych oraz zwiększa wytrzymałość całości na uderzenia. Cienkowarstwowe tynki można wykonywać po około trzech dniach od zakończenia prac z warstwą zbrojoną. System robót powinien być tak zorganizowany, aby ekipa pracowała bez przerw, jednocześnie na minimum 2–3 poziomach rusztowania.

W niektórych systemach zalecane jest, aby tynkowanie poprzedzić naniesieniem na wyschniętą warstwę zbrojoną preparatu gruntującego (techniką malarską).

Jeśli mamy do czynienia z zaprawami tynkarskimi dostarczanymi w workach, wówczas wsypuje się je do odmierzonej ilości chłodnej wody i miesza mieszadłem wolnoobrotowym aż do uzyskania jednorodnej masy. Gotowe masy tynkarskie w wiaderkach wystarczy przed użyciem jedynie przemieszać. Należy zwrócić uwagę na to, czy narzędzia do aplikacji tynku są czyste – właśnie takich powinniśmy wymagać od wykonawcy. Materiał tynkarski rozprowadza się równomiernie metalową pacą. Uziarnienie tynku umożliwia nakładanie warstwy o jednakowej grubości (fot. główne).

Powierzchni tynku można nadać jedną z kilku stosowanych na fasadach faktur, np. baranka. Faktury uzyskuje się za pomocą plastikowej packi. Możliwe jest także nakładanie tynku techniką maszynową, zgodnie z wytycznymi systemodawcy.

Zalecane jest, aby na jednej płaszczyźnie pracować w jednym etapie. Jako płaszczyznę należy w tym przypadku rozumieć pełną ścianę lub powierzchnię ograniczoną np. rurami spustowymi, dylatacjami, narożnikami itp. Powierzchnie o różnych kolorach i fakturach wykonuje się w odrębnych cyklach, wydzielając łączone fragmenty ściany za pomocą np. taśm malarskich.

Mineralne wyprawy tynkarskie należy pokrywać farbami elewacyjnymi, zgodnie z zaleceniami systemodawcy.

Opracowano na podstawie materiałów Stowarzyszenia na Rzecz Systemów Ociepleń