Standard EU 30 dla domów jednorodzinnych
Niezbędna grubość i jakość ocieplenia przegród zewnętrznych oraz szczelność budynku i wymagania dla okien i drzwi
Poznaj założenia nowego standardu energetycznego dla budynków, fot. Baumit
Wraz z postępem wiedzy i wdrażanych zmian w technologiach budownictwa energooszczędnego podejmowane są inicjatywy branżowe w celu tworzenia nowych standardów energetycznych dla budynków. Taki standard powinien uwzględniać nie tylko ich wysoką efektywność energetyczną, ale też przygotowywać do odchodzenia od paliw kopalnych, a także na zachodzące zmiany w energetyce – w tym zmianę roli budynków z pasywnego odbiorcy energii na rzecz aktywnego uczestnika rozproszonego systemu energetycznego reagującego na potrzeby sieci energetycznej. Ten kierunek zamian oznacza istotne obniżenie kosztów eksploatacyjnych oraz wsparcie krajowej polityki klimatycznej i wzmacnianie niezależności energetycznej kraju.
Zobacz także
Redakcja EkspertBudowlany.pl Domy jednorodzinne bez świadectw energetycznych
Z początkiem marca 2015 roku w życie wchodzi ustawa o USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków.
Z początkiem marca 2015 roku w życie wchodzi ustawa o USTAWA z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków.
swissporTON Dach płaski w domu jednorodzinnym – mit czy przyszłość polskiego budownictwa?
W czasach PRL-u dom z dachem płaskim przypominał szarą, ponurą „kostkę", która na wiosnę przeciekała, a latem nagrzewała się niczym metalowa puszka. Ten stereotyp wciąż funkcjonuje w środowisku wielu inwestorów....
W czasach PRL-u dom z dachem płaskim przypominał szarą, ponurą „kostkę", która na wiosnę przeciekała, a latem nagrzewała się niczym metalowa puszka. Ten stereotyp wciąż funkcjonuje w środowisku wielu inwestorów. Tymczasem rzeczywistość wygląda zupełnie inaczej. Nowoczesny stropodach to nie relikt komunistycznej architektury – to świadoma decyzja estetyczna, ekonomiczna i techniczna, która zmienia oblicze polskich przedmieść.
mgr inż. Paweł Lachman Budynki jednorodzinne z pompą ciepła, fotowoltaiką i magazynami energii elektrycznej
Nowe budynki, zgodne z aktualnymi przepisami w zakresie efektywności energetycznej, są predysponowane do osiągania stosunkowo wysokiego stopnia samowystarczalności energetycznej. W UE przygotowywane są...
Nowe budynki, zgodne z aktualnymi przepisami w zakresie efektywności energetycznej, są predysponowane do osiągania stosunkowo wysokiego stopnia samowystarczalności energetycznej. W UE przygotowywane są regulacje zmierzające do tego, by budynki zużywały jak najwięcej energii odnawialnej wyprodukowanej na miejscu. Umożliwi to osiąganie bardzo niskich kosztów eksploatacyjnych i realizację polityki suwerenności oraz samowystarczalności energetycznej państw, a także wpisuje się w globalne cele zrównoważonego...
W artykule:
Wraz z postępem wiedzy i wdrażanych zmian w technologiach budownictwa energooszczędnego podejmowane są inicjatywy branżowe w celu tworzenia nowych standardów energetycznych dla budynków. Taki standard powinien uwzględniać nie tylko wysoką efektywność energetyczną budynków, ale też przygotowywać do odchodzenia od paliw kopalnych, a także na zachodzące zmiany w energetyce – w tym zmianę roli budynków z pasywnego odbiorcy energii na rzecz aktywnego uczestnika rozproszonego systemu energetycznego reagującego na potrzeby sieci energetycznej. Ten kierunek zamian oznacza istotne obniżenie kosztów eksploatacyjnych oraz wsparcie krajowej polityki klimatycznej i wzmacnianie niezależności energetycznej kraju.
W poprzednim artykule opisującym zalecenia zawarte w Podręczniku dobrych praktyk dla energooszczędnych domów jednorodzinnych w standardzie EU 30 (EB 2/2026 [2]) wskazywaliśmy na zagadnienia dotyczące nowych danych meteorologicznych, których przyjęcie prowadzi do obniżenia wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową od około 15 do nawet 36%, w zależności od strefy klimatycznej i typu budynku. Ten nowy standard energetyczny dla domów jednorodzinnych wykorzystuje dotychczasowe doświadczenia i prace nad wytycznymi projektowania i wykonania robót budowlanych związanych ze wznoszeniem niskoenergetycznych budynków mieszkalnych, w tym standard NF40 z 2012 r. wdrażany przez NFOŚiGW w ramach programu NF15 i NF40.
Czytaj także: Na co zwrócić uwagę przy wyborze styropianu?
Standard EU 30 to domy jednorodzinne o zapotrzebowaniu na energię użytkową (EU) do celów ogrzewania i wentylacji nie większym niż 30 kWh/(m2·rok), a tym samym o bardzo niskich kosztach eksploatacyjnych. Standard ten jest wspólną inicjatywą organizacji uczestniczących w Porozumieniu Branżowym na rzecz Efektywności Energetycznej (POBE) i Krajowej Agencji Poszanowania Energii (KAPE) oraz Fundacji Instytut Trendów. To jedno z najważniejszych przedsięwzięć branżowych mających na celu opracowanie spójnych, mierzalnych i nowoczesnych wytycznych dla budownictwa jednorodzinnego w Polsce.
Standard EU 30 jest zgodny ze standardem budynku bezemisyjnego zawartym w dyrektywie UE 2024/1275 z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD). Zapewnia pełną kompatybilność z kierunkami polityki energetycznej UE oraz dyrektywy 2023/1791 w sprawie efektywności energetycznej budynków (EED). Spełnia również zasady taksonomii zrównoważonego finansowania, co oznacza, że budynki wykonane w tym standardzie mogą korzystać z preferencyjnych form finansowania i kredytowania. Jest również spójny z krajowymi programami wsparcia finansowego ze środków publicznych, takimi jak „Moje ciepło”, które promują wysoką efektywność energetyczną nowych budynków jednorodzinnych.
Grubość i jakość ocieplenia przegród zewnętrznych
Osiągnięcie standardu EU 30 wymaga w pierwszej kolejności istotnego ograniczenia strat ciepła przez przenikanie przez przegrody zewnętrzne budynku. Aby spełnić ten standard, wartości współczynnika przenikania ciepła U dla przegród powinny mieścić się w zakresie od 0,25 do 0,12 W/(m2·K),
w zależności od rodzaju przegrody. Uzyskanie tak niskich wartości współczynnika U wiąże się z koniecznością zastosowania znacznych grubości materiałów termoizolacyjnych i szczególne znacznie ma właściwy dobór oraz montaż materiałów termoizolacyjnych. Materiały te powinny spełniać wymagania określone w odpowiednich normach krajowych lub posiadać świadectwa i aprobaty techniczne, w tym dokumenty dopuszczające je do powszechnego stosowania w budownictwie. Powinny być układane w sposób zapewniający ciągłość izolacji i eliminujący ryzyko powstawania mostków cieplnych. Szczeliny większe niż ok. 2 mm pomiędzy elementami izolacji powinny być wypełniane klinami z tego samego materiału lub odpowiednimi pianami poliuretanowymi.
W przypadku stosowania łączników mechanicznych lub odwróconego układu warstw konieczne jest uwzględnienie poprawek do obliczeń współczynnika U zgodnie z normą PN-EN ISO 6946: „Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Metoda obliczania” [3]. Zastosowane łączniki powinny powodować możliwie najmniejsze zaburzenia strumienia ciepła, na przykład poprzez użycie trzpieni o niskiej przewodności cieplnej oraz zatyczek termoizolacyjnych.
W określonych przypadkach, dotyczących budynków niskich i nienarażonych na oddziaływanie silnych obciążeń wiatrem, dopuszcza się klejenie izolacji cieplnej do ścian zewnętrznych bez stosowania łączników mechanicznych. Zakres takich rozwiązań oraz warunki ich stosowania określa Instrukcja ITB nr 334/2002: „Bezspoinowy system ocieplenia ścian zewnętrznych budynków” [4]. Niezależnie od przyjętej metody mocowania, izolacja powinna być klejona w sposób uniemożliwiający cyrkulację powietrza pomiędzy warstwą izolacyjną a ścianą nośną.
Materiały termoizolacyjne stosowane w budynkach o standardzie EU 30 powinny charakteryzować się możliwie niskim oddziaływaniem na środowisko naturalne oraz możliwością recyklingu po zakończeniu okresu użytkowania. W przegrodach, w których izolacja układana jest pomiędzy elementami konstrukcyjnymi, na przykład pomiędzy drewnianymi krokwiami, należy dążyć do ograniczenia powstawania mostków cieplnych.
Do obliczeń wykonanych zgodnie z normą PN-EN ISO 6946 [3] przyjęto następujące założenia:
- ściana zewnętrzna, Rsi = 0,13 m2·K/W, Rse = 0,04 m2·K/W, opór cieplny warstw nośnych 0,20 m2·K/W,
- dach, Rsi = 0,10 m2·K/W, Rse = 0,04 m2·K/W, założono 10% udział drewna w warstwie niejednorodnej z izolacją,
- stropodach, Rsi = 0,10 m2·K/W, Rse = 0,04 m2·K/W, opór cieplny warstw nośnych 0,20 m2·K/W,
- podłoga na gruncie, Rsi = 0,17 m2·K/W, Rse = 0,04 m2·K/W, pominięto opór pozostałych warstw, bez oporu cieplnego gruntu,
- strop nad nieogrzewaną piwnicą, Rsi = 0,17 m2·K/W, Rse = 0,17 m2·K/W, opór cieplny warstw nośnych 0,20 m2·K/W.
Tabela 1. Wymagana izolacyjność cieplna przegród zewnętrznych i szczelność powietrzna oraz rodzaj systemu wentylacji
Obliczenia współczynnika przenikania ciepła dla poszczególnych przegród w celu potwierdzenia ich zgodności z powyższymi wytycznymi i warunkami przeprowadza się zgodnie z zasadami normy PN-EN ISO 6946:2017-10: „Komponenty budowlane i elementy budynku – Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła – Metody obliczania” [5] z uwzględnieniem wpływu mostków cieplnych według norm PN-EN ISO 14683:2017-09: „Mostki cieplne w budynkach – Liniowy współczynnik przenikania ciepła – Metody uproszczone i wartości domyślne” [6] oraz PN-EN ISO 10211:2017-09: „Mostki cieplne w konstrukcji budowlanej – Przepływy ciepła i temperatury powierzchni – Obliczenia szczegółowe” [7].
Minimalne wymogi jakości i parametrów technicznych dla okien i drzwi
Obliczenia wykonane dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych wykazały, że aby osiągnąć standard EU 30 konieczne jest zastosowanie okien o współczynniku UW w przedziale od 0,9 do 1,1 W/(m2·K). Wartości współczynników Uw zależą od takich parametrów jak współczynnik Ug szyby, współczynnik Uf ramy, współczynnik Ψg ramki dystansowej, udziały szyby w całkowitej powierzchni okna i ilości podziałów. Wymagania dla okien i drzwi są następujące:
- okna, drzwi balkonowe i powierzchnie przezroczyste nieotwieralne – Umax = 0,90 W/(m2·K),
- okna połaciowe – Umax = 1,10 W/(m2·K),
- drzwi zewnętrzne, garażowe – Umax =1,20 W/(m2·K).
W rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych dla standardu WT 2021 maksymalna dopuszczalna wartość współczynnika przenikania ciepła Umax dla drzwi zewnętrznych wynosi 1,3 W/(m2·K). Oznacza to, że drzwi o współczynniku Umax nie większym niż ten limit są uznawane za wystarczające w kontekście minimalnych wymagań termicznych obowiązujących dla nowych budynków mieszkalnych według WT, jednak z uwagi na wartość współczynnika Umax zawartego w dokumentach dotyczących Taksonomii UE, wynoszącego Ud = 1,20 W/(m2·K), zdecydowano się podwyższyć to wymaganie dla standardu EU 30, by odpowiadało wymogom UE.
Wymagania parametrów technicznych w standardzie EU30 dla okien lub drzwi balkonowych są następujące:
- współczynnik przenikania ciepła ramy okiennej – Uf ≤ 1,20 W/(m2·K),
- współczynnik przenikania ciepła szklenia Ug, ≤ 0,60 W/(m2·K),
- współczynnik przepuszczalności całkowitego promieniowania słonecznego g szyby ≤ 0,60,
- współczynnik liniowej straty ciepła ramki dystansowej Ψg, ≤ 0,04 W/(m·K).
Osiągnięciu niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła U dla okien sprzyja stosowanie rozwiązań konstrukcyjnych charakteryzujących się dużym udziałem powierzchni przeszklonej w całkowitej powierzchni okna, np. w postaci okien nieotwieralnych. Należy jednak pamiętać, że stosowanie takich rozwiązań musi uwzględniać wymagania bezpieczeństwa użytkowania, możliwość mycia szyb od strony zewnętrznej oraz konieczność zapewnienia przewietrzania pomieszczeń w okresie letnim. Z tego względu w każdym pomieszczeniu powinno znajdować się co najmniej jedno okno otwieralne.
Istotnym parametrem wpływającym na straty ciepła przez okno jest również liniowy współczynnik przenikania ciepła na styku szyby z ramą (Ψg). Osiągnięcie wartości Ψg ≤ 0,04 W/(m·K), a w budynkach pasywnych nawet ≤ 0,03 W/(m·K), wymaga zastosowania specjalnych ramek dystansowych o podwyższonych właściwościach termoizolacyjnych oraz odpowiedniego, głębszego osadzenia pakietu szybowego w profilu okiennym.
Okna stosowane w budynkach niskoenergetycznych i pasywnych powinny ponadto charakteryzować się bardzo wysoką szczelnością powietrzną. Współczynnik infiltracji powietrza dla okien otwieranych i drzwi balkonowych nie powinien przekraczać 0,3 m³/(m·h·daPa2/3). Ze względu na stosowanie wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła okna w takich budynkach nie powinny być wyposażone w nawiewniki. Równie istotne jest prawidłowe zaprojektowanie i wykonanie połączeń okien z ościeżami, tak aby zapewnić ich pełną szczelność na przenikanie powietrza.
Sposób montażu okien ma kluczowe znaczenie dla ograniczenia mostków cieplnych. Okna powinny być instalowane w sposób minimalizujący straty ciepła na styku ościeżnicy z murem, a w budynkach pasywnych zaleca się stosowanie tzw. ciepłego montażu, polegającego na osadzeniu okna w warstwie izolacji cieplnej.
Wielkość zysków ciepła od promieniowania słonecznego ma istotny wpływ na bilans energetyczny budynku, dlatego zastosowane pakiety szybowe powinny charakteryzować się możliwie wysokim współczynnikiem przepuszczalności energii promieniowania słonecznego g. Jednocześnie okna zlokalizowane na elewacjach od wschodu przez południe do zachodu, a także wszystkie okna dachowe powinny być wyposażone w elementy ochrony przeciwsłonecznej, które ograniczają ryzyko przegrzewania latem, nie redukując jednocześnie dostępu promieniowania słonecznego w okresie zimowym.
Eliminacja mostków cieplnych w konstrukcji budynków
Mostki cieplne są jednym z kluczowych czynników wpływających na możliwość osiągnięcia standardu energetycznego EU 30, ponieważ lokalnie powodują znacznie większe straty ciepła niż jednorodne fragmenty przegród zewnętrznych. Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje mostków cieplnych. Pierwszym z nich są mostki geometryczne, które występują wszędzie tam, gdzie powierzchnia przegrody od strony zewnętrznej różni się od powierzchni tej samej przegrody od strony wewnętrznej, na przykład w narożnikach budynku lub przy połączeniach ścian. Drugim rodzajem są mostki cieplne konstrukcyjne, powstające w miejscach pocienienia, przerwania warstwy izolacji cieplnej lub w wyniku niejednorodności konstrukcji przegrody. W budynkach projektowanych i wznoszonych w standardzie EU 30 mostki cieplne konstrukcyjne muszą być bezwzględnie eliminowane, ponieważ ich obecność prowadzi do istotnego pogorszenia bilansu energetycznego budynku.
Mostki cieplne konstrukcyjne dzieli się na: liniowe – o jednakowym przekroju poprzecznym w jednym kierunku, oraz punktowe – bez jednakowego przekroju poprzecznego, np. spowodowane przez kotwy w przegrodach wielowarstwowych.
Aby osiągnąć standard EU 30, konieczne jest takie zaprojektowanie detali konstrukcyjnych, aby wartość liniowego współczynnika przenikania ciepła Ψe w miejscach występowania mostków cieplnych nie przekraczała 0,05 W/(m·K). Wyjątek stanowią mostki cieplne występujące przy podłodze na gruncie oraz przy połączeniach płyty balkonowej, dla których dopuszczalna wartość współczynnika Ψe wynosi maksymalnie 0,20 W/(m·K). Wymagania te odnoszą się do wartości liniowych współczynników przenikania ciepła określonych w odniesieniu do wymiarów zewnętrznych przegród. Mniej rygorystyczne wymagania dotyczące płyty balkonowej w standardzie EU 30 wynikają z faktu, że dla osiągnięcia wartości Ψe ≤ 0,20 W/(m·K) nie jest konieczne stosowanie samonośnych balkonów. Wystarczające są rozwiązania znacząco ograniczające straty ciepła w tym węźle konstrukcyjnym, takie jak obustronne zaizolowanie płyty balkonowej lub zastosowanie łączników z przekładką z materiału izolacyjnego.
Problem mostków cieplnych należy rozwiązać w budynkach niskoenergetycznych i pasywnych już na etapie projektowym. Ograniczenie ich liczby do minimum osiąga się przede wszystkim poprzez zachowanie ciągłości warstwy izolacji cieplnej w przegrodach zewnętrznych oraz na ich wzajemnych połączeniach. Do miejsc szczególnie narażonych na powstawanie mostków cieplnych, wymagających poprawnego zaprojektowania detali konstrukcyjnych, należą:
- połączenia ościeżnica–ościeże występujące w otworach pionowych okiennych i drzwiowych, kasety rolet, progi drzwi balkonowych i wejściowych,
- połączenie ościeżnica–dach występujące przy oknach dachowych,
- płyty balkonowe, daszki, gzymsy, loggie, gdzie dochodzi do przerwania ciągłości izolacji,
- połączenia ścian zewnętrznych z dachem, np. ściana szczytowa – dach, ścianki kolankowe,
- połączenie ścian zewnętrznych ze stropodachem, np. ścianki attykowe,
- połączenia stropów nad nieogrzewanymi piwnicami ze ścianami zewnętrznymi,
- miejsca łączenia ścian zewnętrznych i wewnętrznych z zewnętrznymi i wewnętrznymi ścianami fundamentowymi,
- podciągi, stropy nadwieszone, tarasy,
- kominy, systemy odprowadzania wody deszczowej,
- elementy montowane do przegród zewnętrznych, takie jak barierki, daszki czy elewacje drewniane.
Na potrzeby projektowania detali konstrukcyjnych wolnych od mostków cieplnych należy stosować specjalistyczne programy komputerowe lub katalogi mostków cieplnych, które pozwolą na precyzyjne określenie wartości Ψe. Metodyka obliczeń wykorzystana w programach komputerowych powinna być zgodna z normą PN-EN ISO 10211 [7]. Do sporządzania charakterystyk energetycznych budynków nie należy stosować wartości orientacyjnych podanych w załączniku normy PN-EN ISO 14683: „Mostki cieplne w budynkach. Liniowy współczynnik przenikania ciepła. Metody uproszczone i wartości domyślne” [6], ponieważ są one obarczone zbyt dużą niepewnością, sięgającą od 0 do 50%.
Podstawowe reguły projektowania budynków wolnych od mostków cieplnych są następujące:
- warstwa izolacji cieplnej powinna w sposób ciągły i nieprzerwany otaczać całą ogrzewaną część budynku,
- wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, należy unikać przerw, pocienienia lub przebić warstwy izolacji,
- jeżeli przebicie warstwy izolacji jest nieuniknione, współczynnik przewodzenia ciepła λ materiału przebijającego izolację powinien być możliwie jak najniższy; w takich miejscach można stosować m.in. gazobeton, drewno, szkło piankowe lub purenit,
- połączenia przegród powinny być zaizolowane w sposób ciągły i nieprzerwany, na przykład warstwa izolacji dachu powinna łączyć się na całej długości z izolacją ściany zewnętrznej,
- w projekcie budynku powinno się unikać ostrych krawędzi, gdyż są one trudne do zaizolowania, np. szczególnie trudno jest zachować ciągłość izolacji w okolicach lukarn,
- należy stosować rozwiązania konstrukcyjne sprzyjające zachowaniu ciągłości izolacji, takie jak samonośne klatki schodowe czy posadowienie budynku na płycie fundamentowej.
Przykładowe rozwiązania detali konstrukcyjnych dla budynków w standardzie EU 30 zawiera załącznik nr 1 Podręcznika dobrych praktyk EU 30 [1].
Rys. Miejsca występowania głównych nieszczelności w budynku: 1 – nawiewniki i wywiewniki systemu wentylacji mechanicznej, 2 – gniazdka i włączniki elektryczne, 3 – przyłącza wodne i kanalizacyjne, instalacja c.o., 4 – elementy konstrukcyjne przechodzące przez powłoki szczelne, np. belki drewniane, 5 – kominy i ich przejścia przez dach, 6 – przyłącza energetyczne i teletechniczne, 7 – połączenia stropów i dachów ze ścianami wewnętrznymi, 8 – połączenia ścian zewnętrznych z dachem lub stropem poddasza, 9 – połączenia ścian zewnętrznych z podłogą na gruncie lub stropem nad nieogrzewaną piwnicą, 10 – połączenia stropów nad nieogrzewaną piwnicą ze ścianami wewnętrznymi, 11 – otwory okienne i drzwiowe. Źródło: www.puuinfo.fi
Zwiększanie szczelności powietrznej budynku
Niska szczelność powietrzna obudowy budynku powoduje niekontrolowany przepływ powietrza przez szczeliny występujące w przegrodach zewnętrznych oraz w miejscach ich połączeń. Przenikanie ciepłego i wilgotnego powietrza z wnętrza budynku do warstw przegrody może powodować kondensację międzywarstwową pary wodnej, co w konsekwencji prowadzi do pogorszenia właściwości termoizolacyjnych materiałów, obniżenia trwałości przegród oraz zwiększenia ryzyka rozwoju pleśni i grzybów.
Niekontrolowany napływ powietrza zewnętrznego do wnętrza budynku powoduje pogorszenie jakości środowiska wewnętrznego, objawiające się lokalnymi przeciągami, obniżeniem komfortu cieplnego oraz zwiększeniem strat ciepła. Straty te mają istotny wpływ na bilans energetyczny budynku i jego charakterystykę energetyczną, a ich znaczenie rośnie wraz z podnoszeniem standardu energetycznego obiektu. W budynkach niskoenergetycznych i pasywnych zapotrzebowanie na energię do ogrzewania jest bardzo niskie i nawet niewielkie nieszczelności mogą istotnie pogorszyć ich efektywność energetyczną. W niektórych przypadkach osiągnięcie zakładanego standardu energetycznego jest niemożliwe bez zapewnienia wysokiej szczelności obudowy budynku, nawet jeśli obiekt wyposażony jest w wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła.
Zgodnie z wymaganiami określonymi w WT 2021, przegrody zewnętrzne nieprzezroczyste, połączenia między przegrodami oraz połączenia okien i drzwi z ościeżami powinny być projektowane i wykonywane w sposób zapewniający szczelność na przenikanie powietrza. W budynkach jednorodzinnych przepuszczalność powietrza dla okien i drzwi balkonowych przy ciśnieniu równym 100 Pa wynosi nie więcej niż 2,25 m³/(m·h) w odniesieniu do długości linii stykowej lub 9 m³/(m²·h) w odniesieniu do pola powierzchni, co odpowiada klasie 3. polskiej normy dotyczącej przepuszczalności powietrza okien i drzwi [9]. Wymagania te mają na celu ograniczenie niekontrolowanej infiltracji powietrza i związanych z nią strat energii.
Obowiązujące w przepisach wartości graniczne krotności wymiany powietrza przy różnicy ciśnień 50 Pa, określanej wskaźnikiem n50, wynoszą poniżej 3,0 1/h dla budynków z wentylacją grawitacyjną oraz poniżej 1,5 1/h dla budynków z wentylacją mechaniczną. Wartości te są jednak niewystarczające dla obiektów o podwyższonym standardzie energetycznym, takich jak budynki w standardzie EU 30. W praktyce projektowej przyjmuje się, że w jednorodzinnych budynkach niskoenergetycznych należy zapewnić szczelność powietrzną na poziomie n50 ≤ 1,0 1/h, natomiast w budynkach pasywnych wymagana jest szczelność n50 ≤ 0,6 1/h, na potrzeby standardu EU 30 przyjęto wartość n50 ≤ 0,7 h 1/h. Rekomendowane jest maksymalne obniżenie wartości n50 w budynku.
Uzyskanie bardzo niskich wartości wskaźnika szczelności powietrznej n50 wymaga zarówno prawidłowych rozwiązań projektowych, jak i starannego wykonawstwa. Kluczowe znaczenie ma zaprojektowanie warstwy szczelnej powietrznie w taki sposób, aby w sposób ciągły i nieprzerwany otaczała całą część ogrzewaną budynku. Szczególną uwagę należy zwrócić na połączenia różnych przegród, zwłaszcza na styku ścian zewnętrznych z dachem, stropami oraz stolarką okienną i drzwiową, gdzie najczęściej dochodzi do powstawania nieszczelności.
Najlepsze rezultaty osiąga się poprzez stosowanie trwałych połączeń klejonych, uzupełnionych dociskiem mechanicznym, które zapewniają stabilność szczelności w całym okresie użytkowania budynku. W każdej przegrodzie powinna występować jedna, jasno zdefiniowana warstwa odpowiedzialna za szczelność powietrzną. Niedopuszczalne jest kompensowanie nieszczelności poprzez dodawanie kolejnych warstw szczelnych, co utrudnia kontrolę jakości i nie gwarantuje trwałego efektu.
Szczelność powietrzna budynków w standardzie EU 30 powinna być weryfikowana na etapie realizacji budowy, po wykonaniu wszystkich warstw szczelnych oraz przejść instalacyjnych przez przegrody. Kontrola ta realizowana jest poprzez test szczelności powietrznej, którego celem jest identyfikacja oraz usunięcie ewentualnych wad i nieszczelności powstałych w trakcie robót budowlanych. Badanie przeprowadza się zgodnie z normą PN-EN ISO 9972:2015-10: „Cieplne właściwości użytkowe budynków – Określanie przepuszczalności powietrznej budynków – Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora” [9], przy wykorzystaniu urządzenia znanego jako blower door. Wykonanie testu na etapie budowy umożliwia skuteczne usunięcie wykrytych nieszczelności, co po zakończeniu robót jest znacznie trudniejsze lub kosztowniejsze.
W kolejnych numerach omówimy zagadnienia standardu EU 30 dotyczące m.in. systemów ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej.
Opracowano na podstawie Podręcznika dobrych praktyk (wersja 1.1) pt. „Energooszczędne Domy Jednorodzinne – STANDARD EU 30” [1], opublikowanego przez Instytut Trendów. Jest on do pobrania pod adresem: https://instytuttrendow.pl/projekty/eu_30/
Literatura
- „Energooszczędne Domy Jednorodzinne – STANDARD EU30”, Podręcznik dobrych praktyk – wersja 1.1, https://instytuttrendow.pl/projekty/eu_30/(dostęp: 6.03.2026).
- Nowicka Agata, Joniec Waldemar, „Nowy standard EU 30 dla domów jednorodzinnych”, „Ekspert Budowlany”, 2/2026.
- PN-EN ISO 6946: „Komponenty budowlane i elementy budynku. Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła. Metoda obliczania”.
- Instrukcja ITB nr 334/2002: „Bezspoinowy system ocieplenia ścian zewnętrznych budynków”, Warszawa 2002.
- PN-EN ISO 6946:2017-10: „Komponenty budowlane i elementy budynku – Opór cieplny i współczynnik przenikania ciepła – Metody obliczania”.
- PN-EN ISO 14683:2017-09: „Mostki cieplne w budynkach – Liniowy współczynnik przenikania ciepła – Metody uproszczone i wartości domyślne”.
- PN-EN ISO 10211:2017-09: „Mostki cieplne w konstrukcji budowlanej – Przepływy ciepła i temperatury powierzchni – Obliczenia szczegółowe”.
- PN-EN 14351-1: „Okna i drzwi – Norma wyrobu, właściwości eksploatacyjne – Część 1: Okna i drzwi zewnętrzne”.
- PN-EN ISO 9972:2015-10: „Cieplne właściwości użytkowe budynków – Określanie przepuszczalności powietrznej budynków – Metoda pomiaru ciśnieniowego z użyciem wentylatora”.

















