Kleje do płytek - najważniejsze właściwości

Przyczepność

To najważniejsza właściwość zapraw klejących do płytek, zarówno dla użytkowników, którzy chcą, aby płytki się nie odspoiły i przetrwały co najmniej kilkanaście lat, jak i dla producentów, którzy na podstawie tego parametru klasyfikują swoje wyroby zgodnie z normą. Według normy PN-EN 12004 (patrz ramka) występują dwie klasy klejów – normalnie wiążące, które zapewniają przyczepność do podłoża na poziomie co najmniej 0,5 N/mm² (oznaczenie C1), oraz kleje o podwyższonych parametrach, dla których wymagana jest przyczepność rzędu minimum 1,0 N/mm² (oznaczenie C2).

Przyjmuje się, że użycie kleju C1 jest właściwe w przypadku odpowiednio mocnego podłoża, np. nowe, wysezonowane tynki cementowe lub cementowo-wapienne. Użycie klejów o podwyższonych parametrach (C2) uzasadnione jest przede wszystkim w przypadku układania płytek na podłożach o problematycznej nośności (osypliwych, pokrytych resztkami farb itp.).

Kleje cementowe C2 umożliwiają również montaż okładziny na tzw. podłożach trudnych – na płytach OSB, bezpośrednio na powierzchni starych płytek – bez ich skuwania itp.

Czas otwarty pracy

Parametr ten określa czas, w którym klej nałożony i wyprofilowany na podłożu zachowa swoje właściwości klejące. Jeśli klej naciągnie się jednorazowo na zbyt duży fragment podłoża, to może się okazać, że jego powierzchnia na tyle przeschnie (nastąpi tzw. naskórkowanie), że po przyłożeniu płytki nie uzyska się odpowiedniej przyczepności.

Prostym sposobem na sprawdzenie, czy do nałożonego kleju można jeszcze przyklejać płytki, jest dotknięcie kleju dłonią. Jeśli klej pobrudzi skórę, można kontynuować pracę, jeśli natomiast skóra pozostanie czysta, oznacza to, że klej trzeba zeskrobać z powierzchni i nałożyć nowy.

Według normy kleje powinny zapewniać czas otwarty albo minimum 20 minut (kleje zwykłe), albo minimum 30 minut (kleje o wydłużonym czasie otwartym, oznaczone literą E w kodzie). Bardziej wygodne w stosowaniu są oczywiście kleje z wydłużonym czasem otwartym, tym bardziej, że czas ten, oprócz właściwości samego kleju, zależy również od właściwości podłoża i warunków zewnętrznych podczas prac.

Spływ

To właściwość określająca zachowanie się kleju na powierzchniach pionowych po przyłożeniu płytki – pod jej ciężarem klej może się osuwać, utrudniając prace wykonawcy. Oznacza to, że nie będzie wówczas możliwości przyklejania płytek od góry ściany i w najbardziej widocznych miejscach trzeba będzie docinać płytki. Aby tego uniknąć, warto zastosować klej, dla którego producent deklaruje obniżony spływ. Normowo oznacza to, że klej po przyłożeniu płytki nie może dopuścić do osunięcia jej więcej niż o 0,5 mm. Kleje zapewniające taką właściwość użytkową oznaczone są literą T w kodzie.

Odkształcalność

To chyba najbardziej problematyczny parametr klejów do płytek, często utożsamiany lub mylony z elastycznością. Przywoływana już wielokrotnie norma nic nie mówi bowiem o elastyczności, przewiduje jedynie określanie odkształcalności kleju (jest specjalna metoda badawcza do tego celu). Dlatego informacje na opakowaniach o „elastyczności” czy też „wysokiej elastyczności” nie mają żadnego uzasadnienia i nie dają właściwej wiedzy na temat parametrów kleju.

Norma klejowa przewiduje dwie klasy odkształcalności. Pierwsza, oznaczona S1, to kleje odkształcalne, druga oznaczona S2, to kleje wysoko odkształcalne. Kleje odkształcalne zaleca się stosować w miejscach, gdzie okładziny z płytek narażone są na naprężenia wynikające z warunków eksploatacji – w systemach ogrzewania podłogowego i ściennego, na elewacjach, tarasach i balkonach, zabudowach z płyt gipsowo-kartonowych.

Kolor zaprawy

Wydawałoby się, że nie jest to zbyt istotny czynnik – przecież klej i tak znika pod płytkami, okazuje się jednak, że wcale tak nie jest. Kleje na bazie szarego cementu mogą bowiem powodować przebarwienia nasiąkliwych okładzin – zwłaszcza z kamienia naturalnego, np. marmuru, ale nie tylko, bo wrażliwe na przebarwienia są również płytki z gresu polerowanego.

Takie zabrudzenie widoczne jest na płytkach w postaci ściemnienia powierzchni, które jednak nie znika po związaniu i wyschnięciu kleju. Sposobem na uniknięcie tego typu problemów jest zastosowanie klejów na bazie białego cementu, które są co prawda droższe, ale minimalizują możliwość wystąpienia wspomnianej sytuacji.

Czas wiązania

Jest to parametr istotny ze względów użytkowych, ponieważ wiadomo, że po świeżo położonych płytkach nie można chodzić. Dlatego dobierając klej, który ma być zastosowany na przykład na ganku, na schodach lub w korytarzu, warto zastanowić się nad zakupem kleju szybkowiążącego. Kleje o standardowym czasie wiązania umożliwiają wchodzenie na pokrytą płytkami powierzchnię po upływie około 24 godzin, natomiast w przypadku zastosowania kleju szybkowiążącego użytkowanie powierzchni można rozpocząć już po 4 godzinach.

Jak widać różnica jest istotna, dlatego dobrze wiedzieć o takiej możliwości. Użycie kleju szybkowiążącego (oznaczenie F w kodzie), pozwoli na skrócenie czasu pracy i szybsze oddanie okładziny do użytkowania.

Grubość warstwy

Każdy klej ma zadeklarowaną przez producenta zalecaną grubość stosowania. Użycie zbyt cienkiej lub zbyt grubej warstwy kleju jest błędem i może spowodować odspajanie, lub pękanie okładziny.

Standardowo kleje do płytek stosuje się w metodzie cienkowarstwowej, tj. w warstwie o grubości sklejenia od 2 do 5 mm, ale są również kleje bardziej uniwersalne (warstwa o grubości od 2 do 10 mm) oraz kleje określane mianem grubowarstwowych, do stosowania warstwą o grubości od 4 do 20 mm.

Dlaczego grubość warstwy kleju jest istotna? Ponieważ pozwala skorygować nierówności podłoża i uzyskać oczekiwaną płaszczyznę okładziny. Na równych podłożach, np. powierzchniach betonowych, wystarczy klej cienkowarstwowy, ale już w sytuacji, gdy ściany nie trzymają pionu, lepiej zastosować klej o bardziej uniwersalnym zakresie stosowania.

Kleje grubowarstwowe stosuje się natomiast tylko na posadzkach, do montażu płytek o dużym formacie lub silnie profilowanym spodzie. Kleje grubowarstwowe są często upłynnione – ich konsystencja jest rzadsza, dlatego po przyłożeniu płytki klej rozpływa się pod nią, szczelnie wypełniając przestrzeń między podłożem a spodem płytki.