Jak zadbać o prawidłową akustykę w domu lub mieszkaniu

W artykule:

• Czym jest silikat?
• Wskaźniki izolacyjności akustycznej w praktyce
• Co o akustyce w budynkach mieszkalnych mówią normy?
• Silikat jako rozwiązanie
• Jak poprawić akustykę? Na co jeszcze warto zwrócić uwagę?

Obowiązujące przepisy europejskie i krajowe wymagają, aby budynki mieszkalne zapewniały ochronę przed hałasem w stopniu gwarantującym bezpieczne i komfortowe warunki życia. Dla inwestora oznacza to konieczność stosowania rozwiązań konstrukcyjnych, które już na etapie projektu dają możliwość spełnienia norm. W praktyce najpewniejszą drogą do osiągnięcia stabilnych parametrów akustycznych jest stosowanie materiałów o dużej masie i jednorodnej strukturze.

W fizyce budowli skuteczność izolacji od dźwięków powietrznych (np. rozmów, muzyki) wynika przede wszystkim z tzw. prawa masy. Im cięższa przegroda, tym trudniej o przenikanie energii akustycznej. Oznacza to, że przegrody o większej gęstości stanowią skuteczniejszą barierę dla dźwięków powietrznych. Właśnie z tego powodu silikaty stosowane są jako rozwiązanie bezpieczne projektowo i wykonawczo.

Czytaj także: Izolacyjność akustyczna w budynkach mieszkalnych

Czym jest silikat?

Bloczki silikatowe powstają wyłącznie z naturalnych surowców: piasku kwarcowego (około 90%), wapna palonego (około 7%) i wody (około 3%). Proces ich wytwarzania obejmuje formowanie bloczków przy użyciu pras oraz autoklawizację w temperaturze około 200°C w warunkach prężności pary wodnej nasyconej o ciśnieniu około 1,5 MPa. Proces ten prowadzi do otrzymania wyrobów o dużej dokładności wymiarowej oraz dużej gęstości (klasa 1,4–2,2). Ich masa przekłada się bezpośrednio na większą izolacyjność akustyczną, a jednocześnie gwarantuje trwałość parametrów w całym cyklu życia budynku.

Wskaźniki izolacyjności akustycznej w praktyce

W ocenie komfortu mieszkania kluczowe znaczenie ma rozróżnienie parametrów ocenianych w warunkach laboratoryjnych od parametrów otrzymywanych w warunkach rzeczywistych.

W ocenie izolacyjności akustycznej wyróżnia się kilka podstawowych wskaźników, w tym m.in.:

• RW – jednoliczbowy wskaźnik izolacyjności akustycznej właściwej uzyskany w laboratorium dla wykonanej ściany, gdzie mierzone jest natężenie dźwięku powietrznego przenoszonego bezpośrendio przez badaną ścianę.
• R’A1 – wskaźnik przybliżonej izolacyjności akustycznej właściwej, określany dla rzeczywistej wymurowanej przegrody. Wskaźnik ten jest zawsze niższy od laboratoryjnego, ponieważ uwzględnia on wiele aspektów wyrażonych jako widmowy współczynnik adaptacyjny, akustyczny współczynnik bezpieczeństwa, jak również energię przenoszoną drogami pośrednimi – przez boczne ściany, stropy, przewody wentylacyjne czy nieszczelności (w zależności od konkretnego rozwiązania projektowego). Parametr ten służy do oceny ochrony przed tzw. hałasem bytowym (rozmowy, TV, radio itp.). W oparciu o wartość tego wskaźnika projektowane są przegrody budowlane.

Co o akustyce w budynkach mieszkalnych mówią normy?

Podstawowe wymagania w zakresie izolacyjności akustycznej budynków w Polsce określa norma PN-B-02151-3:2015-10. Dokument ten precyzuje minimalne wartości wskaźników, jakie muszą zostać osiągnięte w gotowym obiekcie, aby zapewnić użytkownikom standardową ochronę przed hałasem. Wymagania odnoszą się do rzeczywistych warunków eksploatacji i obejmują m.in. wskaźnik przybliżonej izolacyjności akustycznej właściwej.

Norma definiuje kryteria dla wszystkich kluczowych przegród budowlanych w budynkach jednorodzinnych, wielorodzinnych, obiektach zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej. Z punktu widzenia inwestycji mieszkaniowych najistotniejsze są wymagania dotyczące budynków wielorodzinnych, gdzie dla ścian oddzielających mieszkania oraz dla przegród i drzwi między lokalem a klatką schodową lub korytarzem komunikacji ogólnej obowiązuje minimalna wartość R’A1 ≥ 50 dB. Spełnienie tego poziomu stanowi podstawowy warunek zapewnienia mieszkańcom komfortu akustycznego oraz formalnej zgodności budynku z przepisami (patrz tabela).

Silikat jako rozwiązanie

W świetle obowiązujących przepisów zastosowanie silikatów do wznoszenia przegród budowlanych umożliwia osiągnięcie wymaganej ochrony akustycznej przy racjonalnej, a zarazem ekonomicznej grubości ścian. Duża gęstość materiału sprawia, że już jednowarstwowe przegrody murowe zapewniają wysoką izolacyjność od dźwięków powietrznych.

Badania prowadzone przez członków Stowarzyszenia Producentów Silikatów „Białe murowanie” potwierdzają, że obustronnie otynkowana ściana z pełnych bloczków silikatowych o klasie gęstości 2,0 i grubości zaledwie 18 cm pozwala uzyskać izolacyjność międzylokalową na poziomie R’A1 nie mniejszej niż 50 dB, czyli spełnia wymagania stawiane m.in. przegrodom oddzielającym mieszkania w budynkach wielorodzinnych. W praktyce oznacza to możliwość zachowania wysokiego standardu akustycznego bez nadmiernego ograniczania powierzchni użytkowej, co ma bezpośrednie znaczenie dla efektywności ekonomicznej inwestycji.

W sytuacjach, w których oczekiwany jest podwyższony komfort lub większy margines bezpieczeństwa projektowego, zwiększenie grubości ściany bądź zastosowanie elementów o większej masie pozwala uzyskać jeszcze lepsze parametry tłumienia hałasu. Jednocześnie wewnątrz mieszkań powszechnie stosowane elementy silikatowe o szerokości 8 i 12 cm, które sprawdzają się jako ściany działowe, spełniając wymagania zawarte w normach (patrz wykres).

Jak poprawić akustykę? Na co jeszcze warto zwrócić uwagę?

Ostateczne parametry akustyczne obiektu zależą od konsekwentnego dopracowania detali projektowych i wykonawczych. Mostki akustyczne powstające w strefach połączeń ze stropami, przy posadzkach czy w miejscach prowadzenia instalacji, mogą obniżyć izolacyjność nawet najlepszego materiału. Dlatego kluczowe jest traktowanie akustyki jako elementu systemowego, wymagającego współpracy projektanta, wykonawcy i inspektora nadzoru czy inwestora.

Na miejscu budowy w tym celu należy zadbać w sposób szczególny o to, aby:

• szczeliny ścian wypełniających lub nienośnych wypełniać elastycznymi materiałami dźwiękochłonnymi, np. wełną mineralną wysokiej gęstości, zabezpieczając szczelinę powłoką ognioochronną (patrz rys.);
• poprawnie oddylatować od ściany jastrych poprzez zastosowanie taśmy brzegowej, aby uniknąć powstawania mostka akustycznego, który mógłby wpłynąć na obniżenie izolacyjności całego układu (patrz rysunek);
• styk jastrychu (i warstw wykończeniowych, np. płytek) ze ścianą silikatową był wykonany jako fuga elastyczna (np. wypełniona silikonem);
• unikać symetrycznego bruzdowania pod puszki elektryczne po obu stronach ściany działowej;
• w przypadku ścian budowanych z elementów drążonych, po wycięciu otworów pod puszki, wypełnić szczelnie odsłonięte drążenia (kanały w bloczkach) zaprawą cementową. Jest to kluczowe dla zachowania ciągłości masy przegrody i eliminacji pustek powietrznych, którymi mógłby przenosić się dźwięk;
• w sytuacjach, gdy planowane jest wykonanie większej liczby bruzd lub bruzd o znacznych rozmiarach, zaleca się stosowanie ścian o grubości 24 cm wykonanych z elementów pełnych.