Jak dobierać rośliny do ogrodu?

Niezależnie od tego, czy jesteśmy właścicielami kilku czy kilkuset metrów kwadratowych ogrodu, liczba pomysłów na jego urządzenie może przewyższać jego powierzchnię. Marzą się nam kolorowe rabaty, grządki z ziołami i warzywami, wypielęgnowany trawnik, ozdobne drzewa i krzewy. Bogata oferta dostępnych gatunków oraz odmian roślin w punktach sprzedaży przyprawia o zawrót głowy. Zawsze można liczyć na wsparcie sprzedawcy, jednak zrobi to skutecznie dopiero wtedy, gdy będzie miał wystarczająco dużo informacji na temat ogrodu oraz związanych z nim oczekiwań. Z tego też względu, przed zakupem roślin należy zastanowić się nad następującymi kwestiami:

• Jakie warunki panują w moim ogrodzie: czy jest to ogród słoneczny, czy cienisty?
• Czy przeważają w nim warunki wietrzne, czy jest to przestrzeń osłonięta i zaciszna?
• Czy podłoże jest piaszczyste, a może zwarte i wilgotne?

Pytania te są w pełni uzasadnione, ponieważ warunki środowiskowe i oczekiwania wobec planowanego ogrodu muszą współgrać z roślinami, które mają się w nim znaleźć. W szczególności, gdy pielęgnacja tej przestrzeni ma być bezproblemowa i ograniczona do minimum.

Ekspert radzi

O czym warto pamiętać przy doborze roślin?

• • • • Tworzenie ogrodu to najbardziej pracochłonny etap, ponieważ wymaga przemyślanego planu działania. Odpowiednio dobrane rośliny pod kątem panujących w ogrodzie warunków, a także uwaga i czas, jakie im poświęcimy na początku, w przyszłości pozwolą ograniczyć zabiegi pielęgnacyjne do minimum. Zastosujmy się do tych prostych rad i sprawdzajmy, jak ogród radzi sobie w miarę upływu czasu. Może się okazać, że wystarczy sporadyczne podlewanie (dostosowane do zjawisk atmosferycznych), usuwanie przekwitniętych kwiatostanów i zeschniętych liści, jak i porażonych przez choroby lub szkodniki części roślin.
      • Jeśli pragniemy, aby nasz idealny ogród był samodzielny w uprawie, to wybierajmy rośliny, które nie będą wymagały specjalnych zabiegów pielęgnacyjnych, np. cięcia, nawożenia, i będą ozdobne przez wiele sezonów. Godne polecenia są zwłaszcza byliny (rośliny wieloletnie).
      • Wybierajmy gatunki, które wykazują naturalne predyspozycje do przetrwania okresowego niedoboru wody. Ułatwi to planowanie ich podlewania w przyszłości.

Rośliny idealne, czyli jakie?

Rośliny powinny być odpowiednio dobrane do warunków danego środowiska. Jedynie prawidłowy dobór gatunków do warunków panujących w konkretnym ogrodzie umożliwi w pełni skorzystanie z wachlarza oferowanych przez nie korzyści. Przy odpowiednim planowaniu pozwoli także na ograniczenie wkładanej w pielęgnację ogrodu pracy do minimum.

Rośliny do ogrodu pełnego słońca

Jeżeli ogród przez większość dnia skąpany jest w blasku słońca, oznacza to, że dobór gatunków powinien zostać zawężony do roślin, które dobrze znoszą silną operację promieni słonecznych i są wytrzymałe na zasuszenie. Przykładem takich nasadzeń mogą być łąki kwietne, które mogą być alternatywą dla wymagającego dużo pracy i uwagi trawnika. Co istotne, łąki kwietne nie potrzebują nawożenia, a jedynie cyklicznego koszenia. Korzystając z gotowych mieszanek nasion, można w łatwy sposób wprowadzić do ogrodu powiew swojskiego klimatu oraz stworzyć roślinny bufet dla owadów.

Czytaj też: Zakładanie łąki kwietnej

W przypadku ogrodu, który ma być atrakcyjny przez cały rok, należy wybrać mieszankę nasion roślin wieloletnich. Przy zakładaniu łąki kwietnej, ale również innego nasadzenia, należy pamiętać o odpowiednim przygotowaniu podłoża: glebę należy spulchnić oraz odchwaścić. Wysiew należy przeprowadzić zgodnie z zaleceniami wybranej mieszanki, początkowo poświęcając więcej uwagi na nawodnienie (w późniejszym czasie można je ograniczyć i dostosować do panujących w ogrodzie warunków) oraz wypatrywać… A oczekiwanie zostanie nagrodzone np. pięknie kwitnącymi kwiatami chabra bławatka (Centaurea cyanus L.), chętnie odwiedzanymi przez pszczoły, ozdobnymi kwiatami dzwonka rozpierzchłego (Campanula patula L.) czy pomocnego w odstraszaniu komarów i przywabiającego motyle – krwawnika pospolitego (Achillea millefolium L.).

Łąka kwietna to także rozwiązanie odpowiadające na rosnący problem suszy. Pomaga w lepszym magazynowaniu wody, a w dalszej perspektywie staje się niemal samodzielnym, niewymagającym wielu zabiegów, elementem ogrodu.

W planowaniu ogrodu, w którym dominuje słońce, warto również uwzględnić zioła. Są to rośliny, które można uprawić zarówno w gruncie, jak i w pojemnikach (w przypadku drugiego sposobu, należy pamiętać o częstym podlewaniu).

Ogród ziołowy intensywnie wpływa na zmysł węchu i smaku. Melisa (Melissa officinalis) oraz mięta (Mentha) to rośliny wieloletnie, które z łatwością rozrastają się za pomocą kłączy. Są wytrzymałe na warunki środowiska, mało wymagające i mają aromatyczne liście.

Idealnym uzupełnieniem będzie szałwia lekarska (Salvia officinalis), którą również z powodzeniem można uprawiać na glebach suchych. Warto je uzupełnić o łatwe w uprawie, kochające słońce, macierzanki (Thymus), a dla przełamania wysokości dołączyć kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), który przerasta wymienione powyżej gatunki i może osiągać nawet 1 m wysokości. Jego ozdobą są baldachowate kwiatostany, pierzaste liście, a z korzenia wytwarza się środki na uspokojenie.

Prowansalski charakter ogrodu uzyskamy, sadząc lawendę (Lavandula). Lawenda wąskolistna (L. angustifolia) o ozdobnych, delikatnych kwiatostanach jest jednym z najbardziej odpornych na mróz gatunków. Liście pokryte kutnerem są jej naturalnym przystosowaniem do niesprzyjających warunków środowiska, a kwiaty pięknie komponują się z zielenią.

Smagliczka skalna (Aurinia saxatile) to niezwykle ozdobna bylina, która jest zdolna do rozwoju zarówno w pełnym słońcu, suchej (ale przepuszczalnej) glebie, jak i półcieniu. Jest to roślina okrywowa, która poza walorem dekoracyjnym, wykazuje silny potencjał do rozrastania się. Podobnie jak w przypadku goździka pierzastego (Dianthus plumarius), polecana jest do obsadzenia skalniaków. Goździk pierzasty to nie tylko pachnące kwiaty, ale również trawiaste liście, które stanowią jego atrakcję również poza okresem kwitnienia.

Roślinami, które będą uzupełniać słoneczny, mało wymagający ogród, są sukulenty. Rozchodniki (Sedum) oraz rojniki (Sempervivum) to rośliny, które swoją odporność na niesprzyjające warunki zawdzięczają mięsistym, magazynującym wodę, liściom. Podczas gdy rojniki tworzą niskie rozety, rozchodniki mogą osiągać nawet do 80 cm wysokości. Podobnie jak w przypadku wymienionych powyżej roślin, nie będą przysparzać problemów w uprawie, pod warunkiem że zostaną posadzone na odpowiednim stanowisku i będą wykazywać mrozoodporność.

Rośliny do cienistego zakątka

Szczególnie starannie powinniśmy wybierać rośliny do zacienionego ogrodu, w którym rośliny będą miały ograniczony dostęp do promieni słonecznych.

Pod okapem drzew idealnie sprawdzą się funkie (Hosta). Są jednymi z najbardziej popularnych bylin ogrodowych zalecanych do uprawy w półcieniu i cieniu (dostępne są również odmiany do uprawy na terenach słonecznych). Swoją popularność zawdzięczają ozdobnemu wybarwieniu i wielkości liści, a także wznoszącym się nad nimi kwiatostanem. Bergenie mogą rosnąć w półcieniu i na słońcu. W zależności od ekspozycji, będą miały więcej liści lub kwiatów. Nie powinniśmy więc martwić się, że nasze rośliny nie mają kwiatostanów. Bergenia sercowata (Bergenia cordifolia) charakteryzuje się dużymi, skórzastymi liśćmi. Staje się atrakcyjna już w kwietniu, kiedy dodatkowo zdobią ją różowe, dzwonkowate kwiaty.

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans) to niska bylina, osiągająca do 20 cm wysokości. Jest silnie rozgałęziająca się i poza ciemnozielonymi bądź wchodzącym w kolor purpurowy liśćmi, w maju wytwarza groniaste kwiatostany o niebiesko-fioletowych, różowych bądź białych kwiatach.

Kolejną rośliną, która z sezonu na sezon będzie porastała coraz to większą część ogrodu, jest bluszcz pospolity (Hedera helix). To roślina idealna dla zajętych i zapracowanych właścicieli ogrodów. Z łatwością dostosowuje się do warunków środowiska. Jest samodzielna w uprawie. Rośnie dosyć szybko, a jej pędy z ozdobnymi zielonymi skórzastymi liśćmi mogą rozrastać się zarówno po elewacji budynku, drzewach, jak i poziomo po gruncie.

Podlewanie ogrodu

Powinniśmy pamiętać, że rośliny, tak samo jak ludzie, potrzebują wody do prawidłowego funkcjonowania. Młode rośliny potrzebują jej zdecydowanie więcej, ponieważ ułatwia im ona przystosowanie się do nowego środowiska.

Urządzając ogród, warto rozważyć umieszczenie w nim zbiorników na deszczówkę. W porównaniu do wody wodociągowej, deszczówka jest bardziej miękka, nie będzie pozostawiać osadów soli na powierzchni roślin, a jej temperatura będzie równa otoczeniu.

Podlewanie wodą chłodniejszą od temperatury powietrza może doprowadzić do zamierania roślin. Biorąc pod uwagę, jakie gatunki roślin tworzą ogród, w jakim podłożu rosną, a także poziom jego nasłonecznienia, może się okazać, że częstotliwość, a także ilość doprowadzanej roślinom wody w przyszłości nie będzie w każdym przypadku taka sama.

Pomocne w podlewaniu ogrodu o dużym metrażu mogą okazać się systemy nawadniające. Odpowiednio rozmieszczone będą doprowadzać wodę w sposób precyzyjny i, co istotne, w jego utrzymaniu, przy odpowiednim zaprogramowaniu – w sposób regularny.

Zdjęcia: Leroy Merlin