Jak poprawić akustykę wnętrz

Długotrwałe przebywanie wśród dźwięków już o natężeniu 60 dB (a taki poziom może osiągnąć nawet rozmowa) powoduje spowolnienie reakcji, pogorszenie koncentracji, napięcie psychiczne i zmęczenie fizyczne. Prostym i sprawdzonym sposobem na zapewnienie komfortu akustycznego we wnętrzach jest zastosowanie przeznaczonych do tego celu sufitów podwieszanych.

Co decyduje o klimacie akustycznym

Nawet podczas zwykłej rozmowy powstają fale dźwiękowe, które rozchodzą się od źródła w kierunku sufitu, ścian, podłogi. Część energii fali dźwiękowej jest pochłaniana w zetknięciu z przeszkodą, część się od niej odbija. Im większa ilość energii jest pochłaniana, tym słabsze zjawisko echa (krótszy czas pogłosu) i cichsze środowisko.

Zbyt duże odbicia wydłużają czas pogłosu, powodują nakładanie się fali odbitej na źródło dźwięku, a w efekcie hałas. Zoptymalizowanie czasu pogłosu (dzięki doborowi odpowiednich technologii i materiałów) umożliwia pełny odbiór wypowiedzi i jej dobre rozumienie. Słowa nie są wtedy zagłuszane przez pozostałe dźwięki w pomieszczeniu i echo (czyli szum tła akustycznego).

Do źródeł fal dźwiękowych rozchodzących się wewnątrz pomieszczenia trzeba dodać jeszcze dźwięki, które mają swoje źródło poza nim i przenikają przez jego ściany z sąsiednich pomieszczeń lub z zewnątrz budynku. W akustyce opisuje się jedno i drugie zjawisko jako:

• pochłanianie dźwięku – określa wpływ na zmniejszanie lub likwidację efektu pogłosu wewnątrz pomieszczenia
• izolacyjność akustyczną – wskazuje na stopień przenoszenia dźwięku pomiędzy sąsiadującymi pomieszczeniami.

Na komfort akustyczny pomieszczenia wpływają także, oprócz jego wielkości i kształtu, materiały użyte do wykończenia wnętrza, jego wystrój, wyposażenie techniczne, a także liczba przebywających w nim osób.

Nie zawsze można dokładnie przewidzieć przyszłą funkcję poszczególnych pomieszczeń w budynku. Dlatego jednym z najbardziej skutecznych i elastycznych rozwiązań, dających najwięcej możliwości w kształtowaniu klimatu akustycznego wnętrz, są akustyczne sufity podwieszane. Sufity podwieszane można zastosować w każdym niemal pomieszczeniu – nowym, remontowanym, adaptowanym do nowej funkcji. Montaż sufitu podwieszanego jest czysty i nie wymaga kłopotliwych robót remontowych.

Współczynnik pochłaniania dźwięku a_w

Dźwiękochłonność to najważniejszy parametr akustyczny, ponieważ obniża poziom ciśnienia akustycznego, skraca czas pogłosu oraz poprawia zrozumiałość mowy. Dlatego wartość tego współczynnika powinna być podawana przez wszystkich europejskich dostawców sufitów podwieszanych, gdyż metoda ta została jako norma oznakowania CE.

Współczynnik pochłaniania dźwięku przy określonej częstotliwości określa stosunek energii pochłoniętej fali dźwiękowej do energii fali dźwiękowej padającej na daną powierzchnię. Jest on mierzony w zakresie od 0 do 1, przy czym wartość 1 oznacza, że dźwięk został pochłonięty w całości (100% skuteczności). Współczynnik pochłaniania dźwięku jest obliczany zgodnie z normą EN ISO 11654.

Klasy pochłaniania dźwięku

W oparciu o wyznaczony wskaźnik pochłaniania dźwięku dokonuje się klasyfikacji wyrobów, przypisując je do jednej z klas pochłaniania, oznaczonych symbolami od A do E. Zestawienie klas pochłaniania dźwięku i odpowiadające im wartości wskaźników pochłaniania dźwięku aw zostały opisane w normie EN ISO 11654. Klasy pochłaniania dźwięku stanowią ogólny wskaźnik charakterystyki chłonności akustycznej materiału. 

Normy ochrony przed hałasem wymagają zmian

Z analiz Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej wynika, że zarówno mieszkańcy nowych domów wielorodzinnych, jak i jednorodzinnych, nie są w dostatecznym stopniu chronieni przed nadmiernym hałasem. Aby to zmienić, konieczne jest poprawienie pod względem akustycznym rozwiązań projektowych i materiałowo-konstrukcyjnych oraz wyrobów budowlanych, co łączy się z nowelizacją m.in. serii norm PN-B-02151 „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach”.

Analizy te potwierdziła również internetowa ankieta, przeprowadzona wśród mieszkańców nowych domów. Na pytanie bowiem: „Czy uważasz, że Twoje mieszkanie jest zbyt akustyczne?” 43% respondentów odpowiedziało, że docierają do nich dźwięki z mieszkań sąsiadów, a tylko 14% uznało, że ma ciche mieszkanie. Przy czym 17% ankietowanych za najbardziej akustyczne pomieszczenie wskazało łazienkę. Z kolei na dokuczliwość dźwięków z zewnątrz skarżyło się 14% respondentów.

Wymowne są również odpowiedzi na drugie pytanie: „Czy uważasz, że nowe budynki mieszkalne są bardziej akustyczne od tych z wielkiej płyty i starszych?”. Aż 27% uznało bowiem, że budynki wznoszone z nowych materiałów budowlanych są bardziej akustyczne niż te z wielkiej płyty czy cegły. Różnicy zaś nie zaobserwowało tylko 16%.

Obecnie przy projektowaniu i budowie obiektów mieszkalnych obowiązują dwa podstawowe akty prawne: ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (DzU z 1994 r. nr 89, poz. 414, ze zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2002 r. nr 65, poz. 690, ze zm.). Ze względu jednak na spory upływ czasu od momentu ich ustanowienia, wiele zawartych w nich postanowień stało się już nieaktualnych, m.in. z powodu wprowadzenia nowych norm europejskich lub innych przepisów związanych z ochroną przeciwdźwiękową. Ponadto, pojawiły się nowe zagadnienia, które powinny znaleźć odzwierciedlenie również w normach, np. zwalczanie hałasu pogłosowego.

Seria zaś norm PN-B-02151 „Akustyka budowlana. Ochrona przed hałasem w budynkach” składa się z trzech arkuszy dotyczących:

• wymagań ogólnych i środków technicznych ochrony przed hałasem w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej
• dopuszczalnego poziomu hałasu w pomieszczeniach
• wymagań dotyczących izolacyjności akustycznej wewnętrznych i zewnętrznych przegród w budynkach.

Za nowelizacją i uzupełnieniem tych norm przemawia wiele przesłanek, spośród których najistotniejsze to m.in. konieczność:

• wprowadzenia spójności między wskaźnikami oceny hałasu środowiskowego a przyjętymi w PN wskaźnikami zewnętrznego poziomu hałasu w otoczeniu budynku, które są podstawą do ustalania wymaganej izolacyjności akustycznej przegród zewnętrznych w budynku
• uściślenia niektórych sformułowań dotyczących wymaganej izolacyjności akustycznej przegród wewnętrznych, a także dostosowania niektórych wymagań do współczesnych układów architektonicznych
• ustanowienia jako PN nowych norm europejskich, dotyczących metod pomiaru i wskaźników hałasu od urządzeń wyposażenia technicznego budynków, tzw. hałasu instalacyjnego
• wprowadzenia – wzorem większość norm państw europejskich – obok wymagań standardowych (obligatoryjnych) także podwyższonych wymagań akustycznych w stosunku do obiektów o różnym przeznaczeniu, w tym dla budynków mieszkalnych, jeśli takie oczekiwania mają przyszli mieszkańcy.

Kierując się powyższymi przesłankami, przygotowano projekt założeń do nowelizacji norm, związanych z akustyką obiektów budowlanych. Mają one przyczynić się do poprawy jakości akustycznej wznoszonych budynków i tym samym do skuteczniejszej ochrony jej mieszkańcom przed niekorzystnym wpływem hałasu na ich zdrowie i samopoczucie.

* * *

Bardziej szczegółowe informacje na temat proponowanej nowelizacji wymienionych norm można znaleźć w artykule dr hab. inż., prof. ITB Barbary Szudrowicz i dr inż. Elżbiety Nowickiej „Nowelizacja krajowych norm dotyczących akustyki budowlanej”, „Izolacje” nr 5/2014.