Pion kontra poziom – niebanalny projekt domu
W Lesznie pod Warszawą powstaje dom zaprojektowany przez SAAN Architects, pracownię, która dała się już poznać z minimalistycznych, eleganckich willi opartych na precyzji formy. Projekt ten udowadnia jednak, że niecodzienna estetyka idzie tu w parze z przemyślaną funkcją, która stanowi fundament całego założenia.
Pozioma, rozłożysta bryła parteru kontrastuje z pionowymi, kubicznymi formami piętra. Ten dialog kierunków podkreśla również sposób ułożenia cegły na elewacji – na parterze prowadzona jest poziomo, natomiast na wyższej kondygnacji pionowo, tworząc konsekwentny rytm i porządkując kompozycję fasady. Wewnątrz wyrazistą grę form łączy rzeźbiarska, dwukondygnacyjna klatka schodowa, która nie tylko spaja oba poziomy, ale też dzieli dom na część dzienną i nocną.
Architektki z SAAN konsekwentnie rozwijają własny język projektowania budynków jednorodzinnych. Pracownia od lat stawia na minimalizm, ale rozumiany nie jako uproszczenie, tylko dyscyplinę: każda bryła, każda wysokość czy przesunięcie form względem siebie ma tu swoje uzasadnienie. W kolejnych realizacjach architektki coraz odważniej operują kontrastem między płaszczyznami poziomymi i pionowymi, traktując je poniekąd jak dwa różne języki, które można ze sobą zestawiać, przełamywać i od nowa układać. Właśnie w ten sposób powstaje dom w Lesznie, na działce położonej na skraju Kampinoskiego Parku Narodowego, w bezpośrednim sąsiedztwie terenów leśnych. Architektura została zaprojektowana tak, aby spokojnie wpisać się w otoczenie i pozostać jego nienachalnym elementem.
Kontrolowany kontrast
Pierwsze, co przykuwa uwagę w projekcie domu, to rytm elewacji. Ta sama cegła betonowa w kolorze ivory mouse pojawia się na fasadzie w dwóch odsłonach. Na parterze układa się poziomo, w klasycznym wątku, który wydłuża bryłę i mocno wiąże ją z gruntem. Piętro wyżej ta sama cegła zmienia kierunek i układa się pionowo, tworząc delikatną, żłobkowaną fakturę, bliższą w odbiorze drewnianej okładzinie niż tradycyjnemu murowi. Do tego dochodzi drewno w odcieniu orzechowym, użyte oszczędnie, przy wejściu i na fragmentach górnej bryły.
Całość akcentują pojedyncze, wyraziste linie: ciemny pas dachu i zadaszenia, które odcinają kompozycję na wysokości parteru. To one w dużej mierze decydują o odbiorze bryły, oddzielając niższą, rozłożystą podstawę od bardziej zwartych, pionowych form piętra. Dzięki temu dom, choć w rzeczywistości składa się z kilku różnych brył, zyskuje lekkość i wyraźnie horyzontalny charakter.
Z każdej strony ten sam budynek pokazuje się jednak inaczej. Front jest zdyscyplinowany i spokojny. Wejście zostało subtelnie cofnięte, co tworzy niewielkie zagłębienie w elewacji i grę światłocienia, przełamującą długą, poziomą linię fasady. Od strony ogrodu dom otwiera się szerzej. Cofnięcia, zadaszenia i przesunięcia poszczególnych brył budują bardziej złożoną, wieloplanową sylwetkę, w której poszczególne części budynku na przemian wysuwają się do przodu i chowają w głąb, tworząc płynne przejście między architekturą a otaczającym ją terenem. Ma to też znaczenie w skali całej działki. Niska, szeroka podstawa i prosta geometria sprawiają, że budynek nie dominuje nad otoczeniem, a wyższe bryły, skupione w kilku wybranych miejscach, pozwalają mu zachować proporcje dopasowane do wysokich drzew rosnących wokół.
To właśnie kontrolowany kontrast między długimi poziomymi liniami a pionowymi, kubicznymi akcentami nadaje domowi charakter: spokojny i zdyscyplinowany, ale wciąż wyraźnie zapadający w pamięć.
Proporcja zamiast dekoracji
Ten sam porządek, który widać na zewnątrz, znajduje swoją kontynuację we wnętrzu. Serce domu, liczącego w sumie około 260 m2 powierzchni użytkowej, stanowi reprezentacyjna, dwukondygnacyjna klatka schodowa z rzeźbiarskimi schodami. W projekcie to ona fizycznie rozdziela przestrzeń na dwie strefy: dzienną i nocną, jednocześnie spinając obie kondygnacje w jedną, czytelną całość. Duże przeszklenia wokół schodów mają otwierać wnętrze na otoczenie i rosnące przy domu brzozy, umożliwiając stały, wizualny kontakt z przyrodą.
To dobre podsumowanie całego projektu: dom w Lesznie od elewacji po klatkę schodową opiera się na tej samej zasadzie. Poziom i pion, zamknięcie i otwarcie, dyscyplina formy – nic tu nie jest przypadkowe, ale też nic nie „krzyczy”. Projektantki pokazują, że w architekturze budynku jednorodzinnego więcej można powiedzieć proporcją niż dekoracją.
Zdjęcia: SAAN Architects
