Jak zbudować dom energooszczędny. Wybór materiałów

Jedną z technologii budowlanych wykorzystywanych przy budowie domu energooszczędnego są ściany trójwarstwowe, w których każda warstwa spełnia konkretną funkcję, zapewniając szczelność, wytrzymałość oraz izolacyjność termiczną i akustyczną.

Ściany dwuwarstwowe składają się z warstwy nośnej oraz izolacyjnej, w której stosuje się styropian lub wełnę.

Dom energooszczędny może być również wykonany w technologii ścian jednowarstwowych, np. z betonu komórkowego, bloczków styropianowych wypełnionych betonem lub pustaków keramzytowych.

Aby ściana była wystarczająco ciepła, grubość materiału powinna wynosić od 31 do 50 cm. Dużą zaletą ścian jednowarstwowych jest w większości przypadków ich paroprzepuszalność. Dzięki temu w domu panuje przyjazny mikroklimat oraz zmniejsza się ryzyko wystąpienia zagrzybienia. Inną technologią, w której może być wykonany dom energooszczędny jest metoda szkieletowa.

Elementem konstrukcyjnym w ścianie jest drewniany lub stalowy ruszt, który od zewnątrz zabudowuje się płytami OSB (lub płytami drewnopochodnymi mfp®), a od wewnątrz płytami gipsowo-kartonowymi. Przestrzeń pomiędzy nimi wypełnia wełna mineralna.

Każda z wymienionych technologii powstaje na solidnych fundamentach, które muszą się charakteryzować dużą wytrzymałością i małą nasiąkliwością oraz odpornością na działanie mrozu, substancji chemicznych i biologicznych. Obecnie większość fundamentów robi się z betonu oraz żelbetu. Całość domu chroni odpowiedni, ograniczający utratę ciepła dach.

Zarówno w domach z poddaszem użytkowym, jak i nieużytkowym za najbardziej energooszczędne uznaje się dachy jednospadowe (pulpitowe) oraz dwuspadowe, ponieważ proporcja ich powierzchni do kubatury domu jest najmniejsza. Kluczową rolę dla energooszczędności budynku odgrywają także otwory okienne i drzwiowe, dlatego warto zadbać o nowoczesne oraz ciepłe okna i drzwi.

Dobre efekty uzyskuje się, wybierając okna o współczynniku przenikania ciepła U nie większym niż 1,1 W/(m² · K), jednak nic nie stoi na przeszkodzie, aby zastosować jeszcze cieplejszą stolarkę. Zarówno okna fasadowe, jak i połaciowe (dachowe) charakteryzują się wysoką termoizolacyjnością. Zastosowanie okien połaciowych na poddaszu wpływa także na dodatkowe doświetlenie oraz ocieplenie budynku.

Energooszczędne instalacje

Bardzo ważne w domu energooszczędnym są także nowoczesne instalacje, wpływające bezpośrednio na zmniejszenie opłat za energię oraz zwiększenie komfortu życia mieszkańców.

Pompa ciepła to energooszczędne i ekologiczne urządzenie grzewcze, które doskonale obniża koszty ogrzewania domu, wykorzystując darmową energię odnawialną zgromadzoną w gruncie, wodzie lub powietrzu. Pompy ciepła to urządzenia bezobsługowe, a więc bardzo komfortowe w eksploatacji. Służą zarówno do ogrzewania domu, jak i przygotowywania ciepłej wody użytkowej.

Inną istotną technologią w domu energooszczędnym jest wentylacja z rekuperacją, która może ograniczyć straty ciepła nawet o 90%. Rekuperator umożliwia podgrzewanie doprowadzanego do budynku powietrza świeżego za pomocą ciepła odzyskiwanego z powietrza zużytego. Tego typu wentylacja zapewnia doskonały mikroklimat wnętrz, a ponadto dzięki filtracji powietrza uwalnia budynek od alergenów.

Dodatkowo w budynku niskoenergetycznym można zastosować kolektor słoneczny do podgrzewania wody oraz kominek z wkładem grzewczym. Kolektory dostarczają w tym układzie 50–60% ciepła potrzebnego do ogrzania wody użytkowej w skali roku. Ważną informacją jest fakt, że zarówno na zakup kolektora, jak i pompy ciepła można ubiegać się o dofinansowanie z NFOŚiGW.

Dofinansowanie domu energooszczędnego

Inwestorzy, którzy zdecydują się na budowę domu energooszczędnego, mogą ubiegać się o dofinansowanie z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

W zależności od rodzaju budynku oraz wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową do celów ogrzewania, mogą oni otrzymać np.: przy wskaźniku Standard NF40 (dom energooszczędny) – EUc.o. ≤ 40 kWh/(m²/rok) – 30 000 zł brutto, a dla wskaźnika Standard NF15 (dom pasywny) – EUc.o. ≤ 15 kWh/(m²/rok) – 50 000 zł brutto.

Aby skorzystać z dofinansowania, należy wziąć kredyt w jednym z biorących udział w programie banku. Jako pierwszy ofertę kredytową przedstawił Bank Ochrony Środowiska. Dopłata obejmuje budowę nowego domu lub zakup gotowego obiektu bądź lokalu.

Domy podlegające dopłacie muszą posiadać m.in. wentylację mechaniczną z wysoko wydajnym odzyskiem ciepła, izolację przegród zewnętrznych czy określoną szczelność na przenikanie powietrza.

Odbiór budynku energooszczędnego

Przy odbiorze budynku warto zweryfikować wykonawstwo oraz parametry cieplne gotowego domu. Jednym ze sposobów jest próba szczelności budynku, która polega na wytworzeniu w domu podciśnienia lub nadciśnienia, a następnie pomiarze strumienia objętości powietrza, który jest konieczny do utrzymania tego stanu.

Ruch powietrza najczęściej jest wymuszany przez specjalne wentylatory, które umieszcza się w drzwiach i oknach. Wykrycie nieprawidłowości umożliwia precyzyjną lokalizację nieszczelności. Test szczelności, w cenie około 1000 zł, wykonują firmy specjalizujące się w tego rodzaju badaniach.

Z uwagi na bardziej rygorystyczne wymogi oraz materiały o najlepszych parametrach, koszt budowy budynku energooszczędnego, pasywnego czy zeroenergetycznego będzie wyższy niż budowa domu tradycyjnego od 10 do 20%. Należy mieć jednak na uwadze fakt, że jest to inwestycja, która w dłuższej perspektywie się opłaca, ponieważ dom budujemy zwykle na lata.

W domu jednorodzinnym o powierzchni 150–200 m² można osiągnąć zmniejszenie zużycia energii od 10 000 do 16 000 kWh rocznie, co oznacza od 1800 do 6000 zł oszczędności. Na przykład ogrzewanie w ciągu całego roku budynku pasywnego o powierzchni mieszkalnej 150 m² kosztuje mniej niż 400 zł za cały rok. Natomiast koszty eksploatacyjne domu zeroenergetycznego, zawierające opłaty za klimatyzację latem, ogrzewanie zimą oraz podgrzanie c.w.u. do temperatury około 35°C, wynoszą około 40 zł miesięcznie.