Bezpieczna i legalna sprzedaż roślin

Sprzedawcy powinni posiadać licencje i paszporty na oferowane rośliny.  Ich powinnością jest także przestrzeganie środków kontroli fitosanitarnej oraz zasad ochrony roślin ujętych w przepisach.

Zobacz też: Zielone fasady – rośliny pnące na elewacjach

Czy można sprzedawać sadzonki?

Pozyskiwanie przychodów z sadzonek czy roślin ciętych, a także ukorzenionych, uprawianych w doniczce w mieszkaniu, traktowane jest jako przychód z działalności rolniczej, przez co nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Tak uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia 22.09.2020 r. nr 0115-KDWT.4011.83.2020.1.DS.

Część roślin chroniona jest prawem, jak czyni się to w przypadku własności intelektualnej czy wynalazków technicznych. Czas ochrony nie jest stały. Wynosi najczęściej 25 lat, a czasem do 30 lat dla roślin takich jak drzewa czy winorośle. Rośliny licencjonowane może sprzedawać i rozmnażać hodowca lub osoba przez niego upoważniona. Rolnik otrzymujący sadzonki licencjonowane może je sprzedawać, uprawiać, ale nie rozmnażać.

Przekroczenie prawa i nielegalne rozmnażanie roślin grozi do roku pozbawienia wolności. Sprzedawanie na forum internetowym roślin bez wystawionego paszportu może zakończyć się nałożeniem kary administracyjnej w wysokości od 500 zł do 5 tys. zł.

Jak uzyskać paszport dla roślin?

Paszport dla roślin pozyskuje się w jednostkach Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Otrzymywana jest etykieta świadcząca o wyprodukowaniu towaru przez podmiot zarejestrowany, który jest wolny od organizmów kwarantannowych (szkodniki, pasożyty roślinne i zwierzęce, inne patogeny) oraz podczas wprowadzania na terytorium Unii Europejskiej zostały poddane granicznej kontroli fitosanitarnej. Oznacza to zgodę na transport przez granicę roślin oraz że jest to produkt bezpieczny. Paszport roślin można uzyskać przez internet.

Paszport powinien zawierać:

• w lewym górnym rogu kolorową flagę Unii Europejskiej
• w prawym górnym rogu napis Paszport roślin/Plant passport
• po literze "A" nawę gatunku
• po literze "B" kod państwa członkowskiego
• po literze "C" kod identyfikacyjny rośliny
• po literze "D" nazwa państwa pochodzenia 

Etykietę roślin nadaje ekspert. Specjalista musi posiadać certyfikat, który potwierdza jego umiejętności. Do egzaminu można na stronie WIORiN-u. Obowiązek prowadzenia rejestru danych dotyczących dostarczonych do eksperta lub sprzedanych przez niego roślin przez trzy lata od daty zakupu/sprzedaży.

Co podlega kontroli fitosanitarnej?

Kontrola fitosanitarna polega na sprawdzeniu przewożonych roślin, które zostały zawarte w przepisach państwa. Poddawane sprawdzeniu jakości są również opakowania. W zależności od stopnia ryzyka fitosanitarnego kontrola fitosanitarna roślin może przyjmować różne metody. W przypadku niskiego zagrożenia może zostać ograniczona do podstawowej metody – metoda wizualna. Dokument wydawany jest przez właściwego wojewódzkiego inspektora ochrony roślin i nasiennictwa. 

Co oznacza termin fitosanitarne?

Mianem fitosanitarne określane są rośliny poprawiające stan środowiska glebowego. Czynniki chorobotwórcze i szkodniki zostają ograniczone, a stymulowana jest pożyteczna mikroflora i mikrofauna . Dzieje się tak za sprawą wytwarzanych wydzielin przez system korzeniowy. Rośliny z grupy fitosanitarnych uprawiane są jako plony z przeznaczeniem na nawóz zielony.

Produkcja takich roślin wymagana jest przez rolnictwo intensywne ukierunkowane na wysokie plony. Uprawianie roślin na tym samym podłożu przez kilka lat skutkuje zwiększeniem nasilenia chorób, szkodników i chwastów.

Kto kontroluje środki ochrony roślin? 

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa kontroluje środki ochrony roślin.  

Inspekcja realizuje zadania związane z nadzorem nad zdrowiem roślin, zapobieganiem zagrożeniom związanym z obrotem i stosowaniem środków ochrony roślin, nadzorem nad wytwarzaniem, oceną, obrotem i stosowaniem materiału siewnego oraz kontrolą upraw GMO, określone w ustawie, w przepisach o środkach ochrony roślin, w przepisach o nasiennictwie, przepisach o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz przepisach innych ustaw. Rozdział 5 - Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa — Ochrona roślin Wersja od: 1 stycznia 2021 r. Rozdział 5 Art. 78. [Zadania Inspekcji]

Jak wygląda kontrola z PIORiN?

Kontrola przeprowadzana jest w miejscu i czasie wykonywania prac lub w miejscu przebywania kontrolowanego. Może być przeprowadzana w obecności kontrolowanego lub osoby upoważnionej. O przeprowadzeniu kontroli PIORiN nie jest zobligowany informować. 

Kontroler ma prawo wstępu na wszystkie grunty, do wszystkich obiektów, do środków transportu z zakresu wskazanego w upoważnieniu. Podczas kontroli należy dostarczyć potrzebne dokumenty w formie papierowej bądź elektronicznej. oraz wyjaśnić wszelkie wątpliwości w formie pisemnej bądź ustnej. 

Podczas kontroli możliwe będzie pobranie roślin i ich części, materiału siewnego i środków ochrony do wykonania badań. W takiej sytuacji należy wydać pokwitowanie i niezbędne materiały nieodpłatnie.

Inspektor sporządza w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach protokół. W dokumencie zostają zawarte m.in. informacje o stanie faktycznym, zalecenia pokontrolne. Protokół zostaje podpisany przez dwie strony.

W siedzibie kontrolowanego powinny być przechowywane protokoły, upoważnienia i książkę kontroli.

Czy można sprzedawać rośliny bez paszportu?

Wszystkie rośliny z przeznaczeniem do sadzenia przemieszczane po Unii Europejskiej muszą zawierać paszport zgodnie z przepisami Rozporządzenia 2016/2031 (art. 79, 88). Aby sprzedawać rośliny przez np.: internet należy zarejestrować się w rejestrze podmiotów profesjonalnych, prowadzonym przez PIORiN.

Kto może wystawić paszport roślin?

Paszport dla roślin może zostać wydany przez PIORiN, jak również przez samego zainteresowanego uzyskaniem paszportu. Aby móc wystawić paszport należy zdać egzamin kończący się certyfikatem. Certyfikat wystawia Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych S.A. Paszport wystawiany jest około miesiąca od złożenia wniosku. Ubieganie się o paszport dla roślin w polskim konsulacie poza granicami Państwa może zostać przedłużone. Urzędnik powinien podać przybliżony termin wydania paszportu dla roślin. 

Rośliny licencjonowane 

Przykłady roślin licencjonowanych w Polsce:

• Kostrzewa trzcinowa Genius 30.03.2022 - 31.12.2032
• Tymotka łąkowa Dolina 12.03.2007 - 31.12.2027
• Groch siewny Colin 08.03.2022 - 31.12.2032
• Fasola wielokwiatowa Westa 18.03.2022 - 31.12.2032
• Sałata Agora 13.05.1991 - 01.11.2030
• Morela Bella 19.03.2021 - 31.12.2051 
• Pigwa pospolita Dana 03.04.2020 - 31.12.2050
• Śliwa domowa Jovita 05.04.2022 - 31.12.2052