Jak dobrać kolor elewacji?

Różnice trzech podstawowych parametrów koloru: odcienia, jasności i nasycenia umożliwiają rozróżnianie i identyfikację danego elementu oraz jego usytuowanie  w przestrzeni. Kolor w istotny sposób wpływa także na ocenę wrażeniową danej kompozycji. Zadaniem koloru jest wzmocnienie i dopełnienie formy budynku poprzez artykulację poszczególnych elementów jego struktury. Zróżnicowany układ barw umożliwia uwydatnianie formy, podkreślanie jej rytmu i podziałów, akcentowanie ważnych elementów kompozycyjnych, optyczne łączenie lub dzielenie struktur, a nawet wizualne zmiany proporcji.

Kolor wzbudza emocje

Kolor może też występować jako ornament lub wzór zdobiący elewację. Kolorystyka budynku powinna, obok wypełniania zadań funkcjonalnych i estetycznych, budzić także określone odczucia emocjonalne. Ma ona na celu zwrócenie uwagi na konkretne elementy konstrukcji bądź dekoracji, a także dostarczenie odpowiednich bodźców psychicznych - przede wszystkim takich, które sprzyjać będą dobremu samopoczuciu i odczuciu zadowolenia estetycznego.

Moc koloru

Kolor w architekturze ma charakter materiałowy i zależy od formy i tła. Jego percepcja w przestrzeni zależy od elementu, na którym został umieszczony (np. elewacja, dach, obramowanie okien, gzyms),  faktury powierzchni, jej położenia i wielkości, naświetlenia i sąsiedztwa. Efekt kolorystyczny w środowisku zewnętrznym uzależniony jest od wielu czynników – barwy samej w sobie, barw sąsiednich, barwy tła, źródła światła oraz osoby obserwatora.

„Kolor jest zawsze obecny w architekturze. Stanowi on integralną część zarówno materiałów budowlanych jak i światła, które na te materiały pada. Jest obecny na powierzchniach płaskich i bryłach, pomaga organizować przestrzeń, wzmacnia odczucie architektonicznych wyborów. Jest znakiem rozpoznawczym i podstawowym medium komunikacyjnym. Gdyby nie istniał kolor, architektura zostałaby pozbawiona rzeczywistego wymiaru – nie tylko dlatego, że kolor nadaje jej pozytywną wartość estetyczną, ale także ze względu na jego praktyczną rolę: informacyjną, dekoracyjną i wreszcie jego silne oddziaływanie na psychikę człowieka" – tłumaczy dr inż. arch Justyna Tarajko-Kowalska.

Mimo indywidualnych różnic w percepcji barwnej istnieją pewne ogólne, wspólne dla wszystkich ludzi reakcje. Kolory mogą pozornie zbliżać lub oddalać, rozprzestrzeniać lub koncentrować, dawać wrażenie zimnych lub ciepłych. Mogą wydawać się lekkie lub ciężkie, a przez to pozornie podnosić lub przytłaczać. Daje to możliwość świadomego wykorzystania tych wrażeń optycznych w projektowaniu kolorystyki.

Wybór kolorów

Budynek postrzegany jest jako swego rodzaju trójwymiarowy obraz. Ściany i dachy obiektów architektonicznych tworzą w tym obrazie płaszczyzny barwne, których kompozycja kolorystyczna może być harmonijna lub chaotyczna, w zależności od ich wielkości, kształtu i orientacji w przestrzeni. Na wybór określonego zestawu barwnego wpływ mają różne czynniki, jak:

• Klimat i kolor regionu, czyli inaczej kolor regionalny, zależny jest od wielu czynników, jak choćby różnice w wegetacji roślin, kolor ziemi i nieba, lokalnie dostępne materiały budowlane, tradycje i uwarunkowania kulturowe. Ma on także ścisły związek z klimatem, np. barwy czyste, jaskrawe dobrze wyglądają w ostrym słońcu – podczas gdy w klimacie umiarkowanym byłyby zbyt krzykliwe. Badania wskazują, że w regionach czy kulturach, gdzie dla danego typu obiektów wybierano w przeszłości określone barwy, będą one najprawdopodobniej w dalszym ciągu preferowane.
• Lokalizacja – badania wskazują na większe znaczenie pozytywnego charakteru relacji między kolorem obiektu i otoczeniem niż oddziaływaniem koloru samego z siebie; kolor powinien wpasowywać się w otoczenie w taki sposób, by nie stać się zbyt nieczytelnym, a z drugiej strony nie być zbyt agresywnym, co może być odczytane jako zły i nieprzemyślany dobór kolorystyki. Barwy obiektów zlokalizowanych w gęstej zabudowie miejskiej powinny być dobierane z uwzględnieniem zestawień użytych na sąsiednich elewacjach, a budynki położone w otwartym krajobrazie powinny harmonizować z barwami przyrody i kolorem regionu.
• Styl – czynnikiem decydującym o pozytywnym odbiorze kompozycji kolorystycznej obiektu architektonicznego jest także jej „odpowiedniość” dla danego stylu architektonicznego. Zestawienie barwne stosowne dla jednego typu obiektu może być negatywnie odbierane w przypadku innego, odmiennego stylowo. Dla budynków o formie tradycyjnej lepiej jest dobrać kolorystykę delikatną, opartą na barwach pastelowych, przy wykorzystaniu kompozycji monochromatycznej przy zróżnicowaniu jasności i/lub nasycenia barw. Z kolei dla budynków nowoczesnych, o formie opartej na prostych bryłach geometrycznych, kolorystyka może być bardziej kontrastowa i dynamiczna. Osobnym zagadnieniem będą budynki zabytkowe, dla których kolorystyka winna być oparta o źródła historyczne.
• Forma – kolor może uatrakcyjnić formalny wyraz obiektu lub też go przytłumić. Może ujednolicić poszczególne części obiektu, „zbijając” go optycznie w jedną bryłę, lub też podzielić go na części zgodnie, lub sprzecznie z podziałami formalnymi i konstrukcyjnymi. Przy pomocy odpowiedniego zestawu barw można np. budynek wizualnie obniżyć lub ukryć wybrane elementy.
• Materiał – barwa architektoniczna jest ściśle związana z materiałem. Kolory intensywne nabierają szczególnego blasku na materiałach o powierzchni gładkiej, połyskliwe. Natomiast faktura matowa, gruboziarnista lub włóknista jak tynki, surowa cegła, beton, grubo obrobiony kamień, harmonizuje lepiej z barwami mniej nasyconymi – zbliżonymi do odcieni spotykanych w naturze.  
• Funkcja budynku i jego części – można powiedzieć, że w niektórych budynkach pewne zestawienia kolorystyczne wydają się stosowne – odpowiadają bowiem funkcji i formie danego obiektu lub jego części. Inny będzie zestaw barw dla budynków mieszkalnych jednorodzinnych i wielorodzinnych, inny dla budynków użyteczności publicznej, inny dla obiektów kultury, a jeszcze inny dla budynków reprezentacyjnych. Również poszczególne elementy budynku jak elewacja, dach czy stolarka mają pewną ograniczoną, właściwą dla swej funkcji gamę kolorystyczną.
• Preferencje barwne – jak wykazują badania i obserwacje, w Polsce dla elewacji obiektów mieszkalnych preferowane są barwy mające odniesienie do materiałów naturalnych – szarości związane z barwami kamienia, żółcienie i brązy nawiązujące do drewna, czerwienie i oranże wywodzące się od gliny. Najrzadziej wybierane są barwy praktycznie niespotykane w naturze odcienie od niebiesko–zielonego po niebiesko–fioletowy.

Elewacja budynku, szczególnie frontowa, stanowi jego swoistą wizytówkę. Jest ona zatem najważniejszym elementem kształtowania kolorystyki budynku. O wartości elewacji, oprócz walorów estetycznych, decyduje także jej funkcjonalność. Od materiałów elewacyjnych wymaga się dziś nie tylko trwałości barwy, ale także odporności na uszkodzenia mechaniczne, opady atmosferyczne, korozję biologiczną, zanieczyszczenie powietrza itp. Tynki i farby elewacyjne stanowią współcześnie niezastąpiony środek kształtowania elewacji. Nie tylko zabezpieczają przed szkodliwym wpływem czynników atmosferycznych, ale także dzięki różnym fakturom i szerokiej palecie kolorystycznej stwarzają duże możliwości aranżacji jej wyglądu.

Zazwyczaj dla fasady wybiera się dwa do trzech kolorów, z których jeden jako dominujący jest przeznaczony do pokrycia większej części elewacji, a pozostałe mają charakter uzupełniający. Jako kolor dominujący najlepiej jest wybrać barwę jasną i pastelową, którą łatwiej będzie zharmonizować z pozostałymi elementami obiektu oraz otoczeniem, szczególnie w otwartym krajobrazie i lokalizacjach podmiejskich.

Barwy ciepłe, jasne i nasycone są bardziej atrakcyjne dla oka i lepiej postrzegane. Jasne barwy elewacji dodatkowo chronią budynki przed przegrzaniem, wizualnie dając wrażenie czystości i chłodu a w praktyce, odbijając światło, wytwarzając naturalną barierę między nagrzanym powietrzem a wnętrzem obiektów.

Ciemne, nasycone barwy tynków nie są zalecane w naszym klimacie na obszarze większym niż 10% powierzchni elewacji, ze względu na zwiększoną absorpcję promieniowania słonecznego, co wywołuje powstawanie niekorzystnych naprężeń termicznych w warstwach ocieplenia.

Więcej porad profesjonalistów znajdziesz na naszym kanale YouTube >>

Opracowano na podstawie materiałów marki FOVEO-TECH

www.foveotech.pl