Ocieplanie ścian – jak uniknąć mostków cieplnych

W obecnych czasach każdy właściciel domu czy budynku komercyjnego dąży do obniżenia kosztów ogrzewania, a także do podniesienia komfortu użytkowania oraz zapewnienia walorów zdrowotnych osób przebywających wewnątrz budynku. Jednym ze sposobów na wymierne oszczędności i korzyści jest wykonanie prawidłowej izolacji termicznej ścian od zewnątrz.

Właściwe funkcjonowanie systemu ociepleń zależy nie tylko od zastosowanych materiałów, ale również, i może nawet w większym stopniu, od jego poprawnej instalacji. Jedną z podstawowych zasad, którą powinni kierować się wykonawcy systemów ociepleń jest unikanie mostków cieplnych, czyli przerw w izolacji. Nie da się ich wyeliminować zupełnie, można jednak spróbować ograniczyć ich liczbę, a co za tym idzie, ich ujemne oddziaływanie. Wystarczy poprawnie zaprojektować i starannie zainstalować termoizolację

SSO zaleca, by w projekcie technicznym ocieplenia znalazły się dokładne wyliczenia rodzaju i grubości termoizolacji oraz projekty wykonania detali, czyli wszystkich miejsc nietypowych dla ogółu budynków, a charakterystycznych dla konkretnej elewacji, w których mogą tworzyć się mostki termiczne. Opracowane rozwiązania szczegółów są zwykle dostępne u dostawców systemów ociepleniowych – w takim przypadku projektant ogranicza się często do wyboru określonych rozwiązań, ewentualnie ich adaptacji do konkretnego obiektu.

Skuteczne metody zapobiegania mostkom termicznym

Istnieją sprawdzone metody zapobiegające powstawaniu mostków termicznych. Są wśród nich:

• Staranne i dokładne mocowanie płyt termoizolacyjnych. Jeśli po zakończeniu klejenia okaże się, że pomiędzy płytami są szczeliny, trzeba je dokładnie wypełnić tym samym materiałem termoizolacyjnym co płyty lub, jeżeli to niemożliwe, to niskorozprężną pianką PU, ale koniecznie na całej grubości termoizolacji. Szczególną uwagę należy zwrócić przy projektowaniu i prawidłowym wykonywaniu narożników wewnętrznych i zewnętrznych, ponieważ to tam często powstają mostki termiczne z uwagi na zbyt małą izolacyjność termiczną. Podczas montażu płyt termoizolacyjnych ważne jest zachowanie tzw. układu mijankowego. Chodzi o przesunięcie spoin pionowych o połowę długości płyty. Układ „na zakładkę” zapewnia większą stabilność całej powierzchni. Płyty, które są układane bez przesunięcia spoin, tworzą ciągłe linie łączeń, co może prowadzić do osłabienia konstrukcji ocieplenia. Mogą tam powstawać szczeliny, które z czasem będą się powiększać, sprzyjając pojawianiu się rys i spękań na warstwie wykończeniowej, np. tynku. 
• Ocieplenie ścian fundamentowych oraz cokołów. Ścianę fundamentową należy zabezpieczyć materiałem termoizolacyjnym o niskiej nasiąkliwości (np. XPS), od ławy fundamentowej do miejsca, w którym zaczyna się właściwe ocieplenie. Płyty poniżej gruntu trzeba dodatkowo chronić przed wilgocią i wodami podziemnymi, a także uszkodzeniem mechanicznym przy zasypywaniu.
• Prawidłowe obróbki wokół okien. W nowych obiektach okna są płytko osadzone w ścianie, wystarczy więc wykonać odpowiednią obróbkę ościeży oraz prawidłowo zamontować podokienniki. W starszych budynkach, w których stolarka okienna jest zwykle głębiej osadzona, możliwości są mniejsze. W takim przypadku ościeża należy ocieplić materiałem termoizolacyjnym o jak najniższym współczynniku przewodności cieplnej i o takiej grubości, na jaką pozwala osadzenie okna.
• Połączenie ściany zewnętrznej z połacią dachu w sposób gwarantujący zachowanie ciągłości warstwy termoizolacyjnej. Dotyczy to zarówno dachów płaskich, jak i spadzistych. Gotowe warianty technicznych rozwiązań takich połączeń są dostępne u producentów systemów ociepleń.
• Fachowa obróbka płyt balkonowych. Mocowanie balkonu to miejsce, w którym nie uniknie się mostków termicznych. Istnieją jednak systemowe rozwiązania ociepleniowe, które znacząco redukują ich negatywny efekt. Takie rozwiązania coraz częściej stosuje się w nowo projektowanych obiektach już na etapie wylewania konstrukcji balkonu, stosując łączniki płyty z wkładką termiczną z twardego styropianu.

W budynkach już istniejących możliwości skutecznej termoizolacji balkonu są znacznie ograniczone. Jedyna dobra metoda to wykonanie – z obu stron płyty balkonowej – warstwy ocieplenia o jak najniższym współczynniku przewodności cieplnej. Dodatkowo trzeba zabezpieczyć balkon przed wnikaniem wody: zaizolować i wzmocnić krawędzie przy ścianie oraz wykończyć powierzchnię, np. płytkami ceramicznymi, co uchroni izolację przed uszkodzeniem.

• Wzmocnione ocieplenie zamocowań balustrad, markiz, zadaszeń, etc. Wszelkie elementy konstrukcyjne tego typu muszą przechodzić przez warstwę termoizolacji, stanowią więc punktowe mostki termiczne. Dlatego też powinny zostać w projekcie uwzględnione jako detal rysunkowy, a następnie wyznaczone na ścianie jeszcze przed zamocowaniem ocieplenia. Wpływ takich mostków można zminimalizować, stosując tzw. wkładki termoizolacyjne o bardzo dobrej izolacyjności. Wkładki są bardziej wytrzymałe na ściskanie i słabiej się odkształcają niż tradycyjne płyty termoizolacyjne.
• Zabezpieczenie miejsc mechanicznego mocowania płyt termoizolacyjnych. W większości przypadków w ramach montażu ocieplenia nie wystarczy samo przyklejanie płyt termoizolacyjnych, Niezbędne jest wówczas dodatkowe mocowanie łącznikami mechanicznymi. Wymaganie to dotyczy m.in. wysokich budynków (łączniki mechaniczne trzeba stosować przynajmniej od poziomu 8 metrów) albo ścian z tzw. nienośnym podłożem, np. pokrytych starym tynkiem. Liczbę, rodzaj i rozmieszczenie łączników określa projektant na podstawie obliczeń. Najlepsze są łączniki o specjalnej konstrukcji, która niweluje ucieczkę ciepła. Można i zaleca się, jeżeli to możliwe, zastosować tzw. termodyble: łączniki umieszcza się w uprzednio wykonanym zagłębieniu, a po wbiciu czy wkręceniu trzpienia całość zatyka się krążkiem z wełny lub styropianu. Takie rozwiązanie praktycznie eliminuje punktowe mostki cieplne pochodzące od łączników i niweluje niekorzystny efekt estetyczny tzw. biedronki. Jest to zjawisko polegające na występowaniu punktowych zmian barwy/odcienia ocieplonej elewacji, występujących okresowo lub stale, najczęściej po pewnym czasie użytkowania elewacji.
• Odpowiednie zamocowanie dodatkowych elementów na ocieplonej elewacji. Punktowe mostki termiczne często tworzą się w miejscach, w których do ocieplonej elewacji mocujemy jakieś elementy ozdobne lub użytkowe, takie jak np.: tablice adresowe, kinkiety czy syreny alarmów. Najlepiej umieszczać je więc na specjalnych podkładkach, które powinny być przewidziane w projekcie. Jeśli nie ma takiej możliwości, można wkręcić w płytę termoizolacyjną specjalne elementy do mocowania wykonane z tworzywa. Ich zastosowanie nie prowadzi do powstawania mostków, a jednocześnie gwarantuje zachowanie estetyki i nie obciąża elewacji.
• Pocienianie warstwy termoizolacyjnej. Czasami, z uwagi na konstrukcję budynku, w celu utrzymania płaszczyzny systemu ociepleń, konieczne jest miejscowe pocienianie warstwy termoizolacyjnej. Konieczne jest uwzględnienie tego faktu w projekcie i zastosowanie w takim miejscu materiału o niższym współczynniku przewodzenia ciepła λ. Należy jednak pamiętać, że łączenie różnych rodzajów materiałów termoizolacyjnych z uwagi na inną rozszerzalność termiczną może powodować spękania, dlatego warto utrzymywać w miarę możliwości ten sam materiał na zewnętrznych powierzchniach systemu.

Gwarancją jak najmniejszej ilości błędów związanych z przerwami w izolacji jest wysoka świadomość techniczna wykonawcy ocieplenia. Dlatego przed wyborem ekipy wykonawczej należy kierować się nie tylko referencjami, ale sprawdzić, czy pracownicy danej firmy posiadają świadectwa przeszkolenia wydane przez dostawcę stosowanego na elewacji systemu ociepleń. Poza tym nawet najlepszy wykonawca powinien być nadzorowany, a praca poddawana kontroli na każdym etapie, szczególnie jeżeli chodzi o roboty zanikające, których nie można ocenić później po skończeniu budowy.

Opracowano na podstawie materiałów Stowarzyszenia na Rzecz Systemów Ociepleń (SSO)