Jak oszczędnie i racjonalnie gospodarować wodą w ogrodzie?

Zasoby wody słodkiej kurczą się i to w bardzo szybkim tempie, a nasz kraj należy do najuboższych w Europie pod względem jej ilości. Na taki stan ma wpływ niekorzystne uwarunkowanie geomorfologiczne Polski, ale przede wszystkim działalność człowieka, a zwłaszcza silna urbanizacja i rozrastające się tereny miejskie. Obecnie mamy do czynienia z zaburzeniem bilansu hydrologicznego w obszarach zurbanizowanych. Jego następstwami są: przyspieszony odpływ ze zlewni, erozje, brak retencji glebowej. Problem pogłębia dodatkowa emisja gazów cieplarnianych. Bardzo zły wpływ wywiera także intensywne rolnictwo. Niestety, przyzwyczajeni jesteśmy też do marnowania wody i nieszanowania jej.

Powierzchnie biologicznie czynne

Ważne jest, aby urządzając teren działki, jak największa jej powierzchnia została biologicznie czynna, czyli zapewniała naturalną wegetację roślin i retencję wód opadowych. Starajmy się minimalizować w ogrodzie ilość nawierzchni utwardzonej. Zamiast niej warto wykorzystać żwir, a także płyty ażurowe (w przypadku miejsca postoju pojazdów). Poza tym takie miejsce powinno znajdować się jak najbliżej bramy wjazdowej na posesję. Przejścia w ogrodzie można urządzić, kładąc pojedyncze płyty (mogą być betonowe, kamienne lub drewniane).

Jaką wybrać roślinność?

W ogrodzie należy sadzić gatunki, których wymagania siedliskowe są podobne do tych panujących na działce. Dzięki temu zapewnimy im dobre warunki do rozwoju. Trudno wyobrazić sobie np. nasadzenia bagienne na glebach piaszczystych i odwrotnie – rozchodniki, rojniki, mikołajki czy zawciąg nadmorski na terenach podmokłych. Sztuką nie jest bowiem jedynie stworzenie pięknego ogrodu, ale również późniejsze utrzymanie go. Dobór roślin powinien być zróżnicowany, aby mógł zapewnić bioróżnorodność i stworzenie przyjaznego siedliska zarówno dla ludzi, jak i zwierząt oraz owadów.

Należy sadzić drzewa (iglaste i liściaste) – dadzą cień, w większych skupiskach zatrzymają wodę w glebie i ochłodzą powietrze w upalne dni, ale także krzewy, pnącza, byliny i rośliny zadarniające. Dzięki przemyślanym nasadzeniom gospodarowanie wodą w ogrodzie będzie łatwiejsze.

Ściółkowanie roślin – dlaczego jest takie ważne?

W celu zmniejszenia parowania wody z gleby warto ją ściółkować – zwłaszcza wokół krzewów i gatunków o mniejszych rozmiarach i płyciej ukorzenionych, jak byliny, rośliny jednoroczne, cebulowe. Do tego celu można wykorzystać korę, szyszki czy kompost, który dodatkowo wzbogaci glebę w próchnicę.

Łąka kwietna zamiast trawnika

Trawnik wymaga regularnej pielęgnacji i podlewania. W przeciwnym razie zamieni się w suche klepisko. Jego obecność w ogrodzie i wielkość należy przemyśleć. Czy możemy zapewnić mu przez cały sezon wegetacji stałą opiekę i czas, aby wyglądał atrakcyjnie?

Dobry rozwiązaniem jest zminimalizowanie jego powierzchni na rzecz krzewów i bylin oraz roślin zadarniających, a na większych przestrzeniach warto posiać łąkę kwietną. Łąki kwietne to wspaniała alternatywa dla trawników. Porastające ją rośliny są o wiele wyższe od murawy, więc na powierzchni gleby występuje zdecydowanie mniejsze parowanie wody. Mają też o wiele bardziej złożony system korzeniowy niż murawa i są zdecydowanie bardziej odporne na niedobór wody. Poza tym są niemal bezobsługowe. Łąkę kwietną kosimy jedynie dwa razy w sezonie. Co ważne, łąka stanowi wspaniałą stołówkę dla zapylaczy. Wystarczy kupić odpowiedni zestaw nasion traw i kwiatów odpowiadający warunkom glebowym panującym w ogrodzie lub stworzyć własny. Im mieszanka będzie zawierała więcej nasion kwiatów, tym lepiej.

Zbieranie deszczówki

Ulewne deszcze i okresowe susze wpisały się już w nasz klimat. Koniecznie należy więc łapać deszczówkę. To idealny sposób, aby na potrzeby podlewania roślin nie wykorzystywać wody pitnej. Poza tym dla roślin jest ona o wiele bardziej wartościowa niż woda z sieci. Jest miękka, nie zawiera chloru, fluoru, wapnia. Warto ją zbierać i magazynować, aby gospodarowanie wodą w ogrodzie było jak najbardziej wydajne. Najlepiej wykorzystać do tego celu duży zbiornik, np. wkopany w ziemię, z którego za pomocą pompy można podlać cały ogród.

Deszczówkę można zbierać także do mniejszego pojemnika, np. beczki z tworzywa sztucznego lub drewna. To proste rozwiązanie – zbiornik ustawiamy obok rury, którą spływa zebrana z dachu woda opadowa. Takie rozwiązanie jest jednak polecane do zbierania wody z małych powierzchni dachu, np. budynku gospodarczego czy drewutni. Do takiego pojemnika również warto wstawić pompę, aby łatwo i wygodnie móc korzystać ze zmagazynowanej wody.

Rozważne podlewanie roślin

Bezwzględnie należy unikać podlewania roślin w południe. Woda bowiem szybko wyparuje, a rośliny można w ten sposób poparzyć. Nawadniamy je wczesnym rankiem lub wieczorem. Poleca się także podlewać rośliny rzadziej, ale za to bardziej obficie (chyba, że poszczególne gatunki roślin mają inne preferencje). Wtedy woda sięgnie w głąb ziemi i rośliny będą mogły dostatecznie napoić się. Unikamy natomiast podlewania małą ilością wody, a często, ponieważ przy skąpym podlewaniu woda będzie dostępna tylko w górnej warstwie gleby.

Liczy się również precyzja, np. bardzo wygodnie podlewa się za pomocą lancy zraszającej. Nie trzeba się schylać czy kucać, a woda jest dostarczana punktowo tam, gdzie powinna.

Mikronawadnianie

W przypadku ogrodów użytkowych najbardziej efektywnym, a jednocześnie bardzo oszczędnym, jest mikronawadnianie. Woda, kropelka po kropelce, wsiąka w ziemię tuż przy roślinie. Nie ma strat wody, liście nie są moczone. Taki system świetnie sprawdza się nie tylko w przypadku warzyw i upraw szklarniowych, ale także do nawadniania skalniaków, żywopłotów i roślin sadzonych w szpalerach. Można go rozbudowywać i dostosowywać do aktualnych potrzeb i warunków.