Rekuperacja w domu jednorodzinnym
Nowoczesne systemy wentylacyjne mają dostarczyć do budynku świeże powietrze, fot. Galeco
Przybywa inwestorów, którzy budując lub remontując dom, świadomie stawiają na wyposażenie go w technologie instalacyjne, koncentrując się na komforcie i oszczędności energii. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem energii (rekuperacją) jest jedną z technologii łączącą obie te zalety.
Zobacz także
Biuro Targów Monachijskich w Polsce Targi BAU 2027 w Monachium – światowe centrum innowacji dla budownictwa, architektury i projektowania
W dniach 11–15 stycznia 2027 r. Monachium ponownie stanie się światową stolicą branży budowlanej. Wszystko za sprawą kolejnej edycji targów BAU – największego i najbardziej prestiżowego wydarzenia poświęconego...
W dniach 11–15 stycznia 2027 r. Monachium ponownie stanie się światową stolicą branży budowlanej. Wszystko za sprawą kolejnej edycji targów BAU – największego i najbardziej prestiżowego wydarzenia poświęconego architekturze, materiałom oraz systemom budowlanym.
Alnor Systemy Wentylacji Sp. z o.o. Energooszczędny i zdrowy dom z Alnor. Dlaczego rekuperacja staje się standardem nowoczesnego budownictwa?
Szczelne przegrody budowlane ograniczają straty ciepła, ale jednocześnie utrudniają naturalną wymianę powietrza. W efekcie inwestorzy coraz częściej zmagają się z wysokimi kosztami ogrzewania, nadmiarem...
Szczelne przegrody budowlane ograniczają straty ciepła, ale jednocześnie utrudniają naturalną wymianę powietrza. W efekcie inwestorzy coraz częściej zmagają się z wysokimi kosztami ogrzewania, nadmiarem wilgoci i pogarszającą się jakością powietrza we wnętrzach. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła pozwala rozwiązać te problemy równocześnie, łącząc oszczędność energii z komfortem codziennego użytkowania domu.
Fabryka Styropianu ARBET Sp.j. Styropian od środka – więcej powietrza niż myślisz
Styropian EPS zawdzięcza swoje właściwości powietrzu. W procesie produkcji w porach styropianowych zamyka się nieruchomo powietrze. To ważne, bo w granulce styropianowej o średnicy zaledwie 3 mm mamy blisko...
Styropian EPS zawdzięcza swoje właściwości powietrzu. W procesie produkcji w porach styropianowych zamyka się nieruchomo powietrze. To ważne, bo w granulce styropianowej o średnicy zaledwie 3 mm mamy blisko 27 000 porów (w linii prostej około 30-38 porów z których każda ma 80–100 mikrometrów). Dla styropianu EPS ilość powietrza w danej jednostce objętości wynosi około 98%.
Rekuperacja jest popularnie stosowanym określeniem na wentylację mechaniczną nawiewno-wywiewną z odzyskiem ciepła. Jak podają producenci, dzięki stosowaniu wentylacji z rekuperacją, można oszczędzić na ogrzewaniu do 40–50% w porównaniu do budynku z wentylacją grawitacyjną. Co ważne, zmniejszenie zużycia energii przez budynek to nie tylko dobra wola inwestora – to również wymóg prawny rozporządzenia ministra infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie (DzU z 2015 r., poz. 1422). Wymagania prawne dotyczące zużycia energii przez budynki nowe i remontowane wciąż rosną, więc zastosowanie rekuperacji zaczyna być niezbędne do bycia w zgodzie z literą prawa. W tabeli przedstawiono aktualnie obowiązujące wartości współczynnika energii pierwotnej (EP) dla domów jednorodzinnych.
Wartości współczynnika energii pierwotnej (EP) dla domów jednorodzinnych
Choć rekuperacja umożliwia oszczędności energii na ogrzewaniu, sama nie jest procesem ogrzewczym. Zasadniczym procesem jest wentylacja mechaniczna, czyli wymiana powietrza z pomieszczeń z zastosowaniem wentylatorów, prowadząca do zapewnienia w wentylowanych pomieszczeniach czystego, świeżego (z odpowiednią zawartością tlenu), wolnego od kurzu i pleśni powietrza. Wymiana zachodzi w centrali wentylacyjnej dzięki pracy wentylatorów. Wentylator nawiewny nawiewa do pomieszczeń chłodne powietrze świeże (z zewnątrz), poddane oczyszczeniu na filtrach, natomiast wentylator wywiewny usuwa zużyte (zawierające dużo dwutlenku węgla) ciepłe powietrze z pomieszczeń.
Sama rekuperacja, czyli odzysk ciepła, jest technologią pozwalającą na odzysk ciepła z ogrzanego, zużytego powietrza wywiewanego. Powietrze to ogrzewa napływające powietrze świeże. Dzięki temu następuje oszczędność energii, ponieważ powietrze nawiewane zostaje wstępnie podgrzane, a więc trzeba wydać mniej na ogrzewanie tego powietrza w pomieszczeniu.
Centrala wentylacyjna
Poszukując konkretnych rozwiązań rynkowych, inwestor zainteresowany rekuperacją może spotkać się z określeniami: rekuperator, centrala wentylacyjna z rekuperacją, centrala wentylacyjna z odzyskiem ciepła, centrala rekuperacyjna. Urządzenie, które będzie odpowiadało za wentylację w domu, ma charakter centrali wentylacyjnej – systemu współpracujących elementów, zamkniętych w jednej obudowie. Elementy te to wymiennik ciepła, wentylator nawiewny, wentylator wywiewny, filtry, automatyka i regulacja, a także by-pass (zwany czasem obejściem, do wyłączania wymiany ciepła na lato, aby nie podgrzewać niepotrzebnie powietrza nawiewanego do pomieszczeń) i nagrzewnica wstępna (stosowana zimą do podgrzewania bardzo zimnego powietrza, aby nie doszło do zamarznięcia wymiennika).
Rekuperator, czyli wymiennik
Za wymianę ciepła odpowiada wymiennik ciepła. Jest skonstruowany tak, aby strumień powietrza nawiewanego i strumień powietrza wywiewanego przepływały blisko siebie, a jednocześnie nie mieszały się. Dzięki temu powietrze wywiewane oddaje ciepło powietrzu nawiewanemu, ale nie zanieczyszcza go. O skuteczności odzysku ciepła, zależnej od rodzaju wymiennika, mówi jego sprawność.
W centralach domowych można spotkać wymienniki przeciwprądowe i obrotowe (regeneratory odzyskujące dodatkowo energię z wilgoci zawartej w powietrzu wywiewanym). Niegdyś popularne wymiennik krzyżowe są stosowane coraz rzadziej ze względu na małą sprawność. Najwyższą sprawność osiąga wymiennik przeciwprądowy (do 95%, średnio 84%). Jego odmianą jest wymiennik entalpiczny, który dodatkowo odzyskuje wilgoć z powietrza wywiewanego – nawilża powietrze nawiewane oraz nie ulega oszronieniu.
Centrala to nie tylko rekuperator
Inwestorzy przy wyborze urządzenia często kierują się sprawnością wymiennika. Warto jednak zwrócić uwagę na sprawność całej centrali. Decydują o niej m.in.: zużycie prądu przez wentylatory, zastosowane filtry, izolacja obudowy, tryb pracy nagrzewnicy wstępnej oraz izolacja obudowy.
Wybierając model rekuperatora, warto zatem dodatkowo zwrócić uwagę na:
- Silniki wentylatorów. Najlepiej wybierać tzw. EC (elektronicznie komutowane) z regulacją falownikiem - zużycie prądu jest nawet o 40% niższe niż dla silników na prąd zmienny.
- Powierzchnię wymiany ciepła. Jeśli producent stosuje rozwiązanie, które zwiększa powierzchnię wymiany ciepła, odzysk ciepła (a za nim oszczędności) będzie wyższy.
- Izolację termiczną i akustyczną obudowy rekuperatora. Powinien to być np. polipropylen spieniony EPP, wyciszający centralę i zapobiegający stratom ciepła.
- Tryb pracy i regulację nagrzewnicy wstępnej. Powinna uruchamiać się tylko w momencie zagrożenia zamarznięciem wymiennika i wyłączać się po krótkim czasie pracy - inaczej oszczędności z odzysku ciepła zostaną częściowo zniwelowane przez zużycie prądu przez nagrzewnicę.
Ważnym elementem centrali są filtry, które decydują o tym, jakiej jakości powietrze zostanie doprowadzone do pomieszczeń. Rekuperatory standardowo wyposaża się w filtry o klasie (według dawnej klasyfikacji) G5, natomiast filtr wyższej klasy pozwoli częściowo uporać się z problemem smogu, np. filtr F7 daje możliwość zatrzymania ponad 90% pyłu zawieszonego o wielkości 1–10 mm (w tym najgroźniejszych pyłów PM 2,5).
Pracą instalacji wentylacyjnej można sterować (np. ze sterownika naściennego albo nawet z odpowiedniej aplikacji komputerowej czy mobilnej), ustawiając m.in. intensywność wentylacji, np. zwiększenie nawiewu podczas wizyty gości.
Centrala w centrum instalacji
Schemat działania systemu rekuperacyjnego w budynku jednorodzinnym, który sterowany jest z centrali wentylacyjnej umieszczonej w piwnicy; rys. Bosch
Centrala musi współpracować z instalacją wentylacyjną – siecią kanałów rozprowadzających powietrze świeże i odbierających zużyte oraz punktami nawiewnymi i wywiewnymi. Te ostatnie to nawiewniki, kratki i anemostaty znajdujące się w obsługiwanych pomieszczeniach. Kiedy rekuperator (centrala) zostanie zamontowany i podłączony do instalacji, konieczna jest regulacja całego systemu, którą z należytą uwagą powinien wykonać instalator. Proces ten potrafi zająć nawet do kilku godzin, ale jest ważny dla prawidłowej pracy instalacji i uzyskiwania oszczędności.
Rekuperacja – czy to się opłaca?
Inwestorzy często obawiają się, że zastosowanie wentylacji mechanicznej z rekuperacją znacznie podwyższy koszt budowy domu. Rzeczywiście, sama instalacja wentylacji mechanicznej to duży koszt (dla pełnej instalacji może przekroczyć 20 tys. zł), ale jej zastosowanie zmienia konstrukcję i wyposażenie domu. Nie trzeba murować przewodu wentylacji grawitacyjnej (tzw. komina) czy montować wentylacyjnych kształtek dachowych. Mniejsze są koszty okien czy drzwi balkonowych – nie trzeba ich wyposażać w systemy wentylacyjne (mikrowentylacja, nawiewniki).
Odzysk ciepła w centrali zmniejsza zapotrzebowanie domu na ciepło, można więc dobrać mniejszą moc źródła ciepła. Warto wszystko to uwzględnić w projekcie – dzięki temu koszt budowy domu z rekuperacją może być podobny jak domu z wentylacją grawitacyjną.
Projekt i montaż
Decydując się na centralę z rekuperacją, inwestor powinien wybrać rzetelnego i odpowiedzialnego dostawcę rozwiązania – najlepiej firmę, która zapewni nie tylko dostawę urządzenia, ale też projekt, montaż i regulację instalacji. Projekt jest o tyle ważny, że będzie dostosowany do konkretnego domu, a tylko indywidualny dobór urządzenia, jego lokalizacja i projekt sieci przewodów sprawią, że instalacja będzie pracować wydajnie, cicho i w sposób nieobciążający dla użytkownika. Warto zwrócić uwagę, że instalacja wentylacyjna powinna zostać poprowadzona przed wykonaniem prac wykończeniowych (tynkowanie, zabudowa ścian i sufitów, malowanie), zaś centralę rekuperacyjną należy zamontować już po zakończeniu tych prac. Po montażu centrali powinna nastąpić regulacja całej wentylacji.
Wybierając dostawcę, należy kierować się reputacją firmy (np. poszukać referencji u użytkowników, którzy korzystają z działającej rekuperacji co najmniej od roku), zakresem oferty (czy obejmuje ona zarówno projekt, jak i dostawę, montaż oraz regulację całej instalacji), a także warunkami gwarancji (standardowo 2 lata, z możliwością wydłużenia).
Eksploatacja
Prawidłowa pracy centrali wentylacyjnej wymaga regularnej wymiany filtrów (zawsze, kiedy są zabrudzone) i przeglądu serwisowego raz do roku. Co ważne, są to warunki gwarancji. Należy także przecierać anemostaty suchą szmatką (aby nie powstały zabrudzenia), a raz na 8–10 lat zlecić kontrolę czystości przewodów wentylacyjnych.
