Wymiana pieca bez ocieplenia domu nie zmniejszy smogu

Najpierw ocieplenie, potem wymiana pieca

W imieniu branży ociepleniowej pragniemy zwrócić uwagę na istotną niekonsekwencję w założeniach programu "Czyste Powietrze", wspierającego - według deklaracji - pełną termomodernizację domów jednorodzinnych.

Proces termomodernizacji budynku wymaga nie tylko kompleksowej skali, ale przede wszystkim poprawnego ułożenia etapów prac. Ignorowanie tej reguły może zniweczyć zakładane przez właścicieli domów efekty inwestycji w unowocześnienie układów grzewczych i wymianę przestarzałych pieców. Co za tym idzie, środki przeznaczone na dofinansowanie tylko tych wydatków będzie można uznać za niewystarczająco efektywnie wykorzystane. Ponadto niezadowalająca będzie skala poprawy jakości powietrza. Dlaczego?

Eksperci zgodnie twierdzą, że najważniejszym elementem kompleksowej termomodernizacji jest ocieplenie ścian zewnętrznych budynku, przyczynia się bowiem znacząco do zmniejszenia kosztów ogrzewania i to bez względu na rodzaj paliwa, eliminując jednocześnie główną przyczynę smogu. Instalacja ekologicznego źródła ciepła ma więc sens wtedy, gdy wcześniej zapewni się odpowiednią ochronę termiczną budynku. W przeciwnym razie energia cieplna w dużej części "ucieknie" przez niezaizolowane ściany, co wymusi zwiększone zużycie paliwa i spowoduje większą emisję szkodliwych substancji do atmosfery.

Ocieplenie ścian = nawet 50% mniejsze zużycie energii cieplnej

Stowarzyszenie na Rzecz Systemów Ociepleń od 15 już lat propaguje energooszczędne rozwiązania budowlane, jakim są złożone systemy izolacji termicznej (ETICS). Dzięki edukacji rośnie świadomość znaczenia jakości i kompletności stosowanych na elewacjach rozwiązań, a także kluczowej funkcji ocieplenia ścian, jaką jest oszczędność energii grzewczej, co skutkuje niższą emisją CO2 i znacznym zmniejszeniem kosztów ogrzewania. Systemowe, dobrze zaprojektowane i zainstalowane ocieplenie ścian zewnętrznych może ograniczyć zużycie energii cieplnej w budynku nawet o połowę. ETICS zabezpiecza ponadto elewację przed rozwojem grzybów i pleśni, a także zapewnia jej trwałość i piękny wygląd.

Ocieplenie ścian zewnętrznych to skuteczny i popularny sposób ochrony termicznej budynków, stosowany od ponad 60 lat. W Polsce technologia ta weszła w powszechne użycie w latach 90. ubiegłego wieku, początkowo pod nazwą metody lekkiej mokrej, dziś znana głównie jako systemy ociepleń czy systemy ETICS (z ang. External Thermal Insulation Composite System). Obecnie w Polsce wykonuje się najwięcej ociepleń w Unii Europejskiej - wielkość polskiego rynku ociepleniowego szacuje się na ponad 40 mln m² rocznie. Polska jest także liderem w zakresie najnowszych rozwiązań technologicznych, które są odpowiedzią na formalne wymogi techniczne, jak też oczekiwania coraz bardziej świadomych konsumentów.

Systemy ETICS są idealne dla polskiego klimatu, cechującego się różnorodnością pogody w ciągu roku. W ocieplonym budynku łatwo zapewnić komfort termiczny w pomieszczeniach, czyli zalecaną dla stałego pobytu ludzi temperaturę powietrza w granicach 18±2°C i wilgotność powietrza rzędu 50-60%. Ściana z zainstalowanym systemem ociepleń jest cała zaizolowana od zewnątrz, więc zimą wykorzystana jest jak magazyn ciepła. Latem zaś izolacja zewnętrza zapobiega nagrzewaniu się ścian od słońca, co skutecznie ogranicza przegrzewanie się pomieszczeń. Ponadto konstrukcja budynku nie jest narażona na wahania temperatury, z korzyścią dla jej trwałości i bezpieczeństwa.

Kolejnym plusem jest uzyskanie bardzo korzystnego rozkładu temperatur w ścianie, zapobiegającego wykraplaniu się wilgoci. Dodatkowo małe różnice temperatur w ścianach nośnych powodują małe jej naprężenia, a tym samym ograniczają procesy starzeniowe takiego muru. Rozdziela się wówczas funkcje ściany: za część nośną odpowiada istniejący mur, a za termoizolację - system ociepleń.

Tylko rozwiązania systemowe

Warto podkreślić, że prawidłowe wykonanie ocieplenia możliwe jest wyłącznie z wykorzystaniem kompletnego systemu ociepleń od jednego producenta - z dokumentami dopuszczającymi do obrotu, uzyskanymi dla określonego układu elementów, który sprawdzono w rygorystycznych badaniach laboratoryjnych pod kątem wymagań technicznych i użytkowych. To niezwykle istotny, a ciągle jeszcze niedoceniany aspekt procesu ocieplania. Systemy ociepleń są w rozumieniu przepisów prawa wyrobami budowanymi, a tym samym podlegają stosownym regulacjom w zakresie wprowadzania do obrotu, a także ich późniejszego stosowania.

Na elewacji nie wolno instalować dowolnych produktów różnych marek o niesprawdzonych względem siebie parametrach, ponieważ nie sposób przewidzieć, jak takie przypadkowo zestawione produkty będą razem funkcjonować i czy nie staną się przyczyną usterek lub nie obniżą trwałości oraz estetyki ocieplenia.

Podstawowymi elementami systemu ETICS są:

• materiał termoizolacyjny (najczęściej są to płyty ze styropianu lub wełny mineralnej);
• zaprawa lub masa klejąca do mocowania płyt materiału termoizolacyjnego;
• łączniki mechaniczne (stosowane, jeśli tak określono w projekcie technicznym ocieplenia);
• zaprawa lub masa klejąca do zatapiania siatki zbrojącej;
• siatka zbrojąca z włókna szklanego;
• środek gruntujący pod wyprawę zewnętrzną (stosowany opcjonalnie zależnie od rozwiązania);
• cienkowarstwowa zaprawa lub masa tynkarska o zróżnicowanej fakturze;
• farba elewacyjna wraz z podkładem dostosowanym do rodzaju farby (stosowana opcjonalnie; zależnie od systemu).

Dostępne są również systemy ociepleń z płytkami ceramicznymi czy okładziną kamienną lub ceramiczną.

Układ ociepleniowy może składać się nawet z 30 elementów. Częścią systemu są bowiem także materiały do wykańczania miejsc szczególnych elewacji, np. listwy cokołowe, taśmy, siatki narożnikowe, profile narożnikowe i dylatacyjne, listwy kapinosowe, a także materiały uszczelniające i inne akcesoria systemowe przewidziane w projekcie ocieplenia.

To się podwójnie opłaca

W programie "Czyste Powietrze" dofinansowanie termomodernizacji ocieplenia przegród zewnętrznych ma, niestety, znaczenie poboczne, priorytetowo potraktowana jest jedynie wymiana źródła ciepła. Warto zatem o zaktualizowanie założeń programu w taki sposób, aby inwestor ubiegający się o dotację mógł wybrać prawidłową ścieżkę kompleksowej termomodernizacji, czyli w pierwszym kroku ocieplenie budynku, w drugim dopiero instalacja nowoczesnego pieca. Dopiero wówczas efekt oszczędności energii cieplnej będzie gwarantowany, a ponadto środki publiczne przeznaczone na rządowy program "Czyste Powietrze" - właściwie spożytkowane. Jest to też jedyny sposób osiągnięcia, zakładanej przez Ministerstwo Środowiska w związku z programem, redukcji emisji dwutlenku węgla o 80% w ciągu 10 lat. Sama zmiana źródeł ciepła na ekologiczne, nawet na wielką skalę, takiego rezultatu jednak nie przyniesie.

Modernizacja systemów grzewczych i wymiana źródeł ciepła powinny być dostosowane do nowego, dużo mniejszego zapotrzebowania budynku na energię, jakie można uzyskać dopiero po dociepleniu przegród zewnętrznych. Bez możliwości obniżenia kosztów ogrzewania budynków jednorodzinnych i po przejściu na źródła ciepła wymagające mniej emisyjnych, ale droższych paliw, właściciele domów nadal będą poszukiwać oszczędności na własną rękę. To może oznaczać powrót do paliw niskiej jakości i zniweczyć wspólne wysiłki na rzecz ograniczenia smogu. A w konsekwencji oddalić Polskę od standardów XXI wieku.