Co trzeba wiedzieć, aby dobrze wybrać tynk

To, co w jednej sytuacji jest zaletą materiału, w innych okolicznościach może stanowić mniej lub bardziej poważną wadę. Aby najlepiej dobrać tynk dla swojego domu, należy podzielić się z doradcą technicznym producenta wieloma z pozoru nieistotnymi informacjami. Może się bowiem zdarzyć, że porada doradcy oparta na zdawkowych wiadomościach od klienta może być zupełnie nietrafiona. Niebezpieczeństwa, jakie czyhają na radzącego się i radzącego komuś, wynikające z przemilczenia pewnych faktów, nawet z pozoru mało ważnych, mogą mieć poważne konsekwencje.

Oto lista pytań, jakich powinniśmy się spodziewać od osoby, którą prosimy o radę.

Czy tynk ma być elementem systemu ociepleń?

Jeśli odpowiedź brzmi: tak, to wiele z poniższych uwag można pominąć, m.in. te dotyczące paroprzepuszczalności. Zwłaszcza wtedy, gdy do ocieplania użyto styropianu, czyli materiału o największym oporze dyfuzyjnym ze wszystkich warstw systemu. Wówczas znaczenia nabierają tylko czynniki zewnętrzne oddziałujące na tynk. Jeśli nie będzie ocieplenia lub warstwę termoizolacji stanowić będzie wełna mineralna, wówczas na tynk oddziaływać będą również czynniki wewnętrzne, takie jak ilość pary wodnej przenikającej przez otynkowaną przegrodę, rodzaj materiału, z którego powstały ściany itp.

Ile może Pan zapłacić za metr tynku, czyli na co Pana stać?

Mając pełny portfel, nie mamy problemu – doradca poleci najdroższy tynk silikonowy, który sprawdza się praktycznie w każdych warunkach. Co innego, gdy klient nie jest zbyt zamożny i cena materiału ma dla niego strategiczne znaczenie. Tynki tanie można, oczywiście, zastosować w wielu przypadkach, ale nie zawsze. Brak wystarczających finansów nie usprawiedliwia zastosowania tańszych tynków w miejscu, gdzie na pewno nie zdadzą one egzaminu, np. wypraw mineralnych w miejscach o dużym zanieczyszczeniu powietrza. Mam jednak bardzo dobrą informację dla inwestorów mniej zamożnych. Okazuje się bowiem, że tańsze tynki mineralne są trwalsze od silikatowych, silikonowych i akrylowych. A najlepszy efekt trwałości można osiągnąć po pomalowaniu tynku mineralnego farbą silikatową. Tynk mineralny utwardza się w czasie użytkowania, a farba silikatowa, która wiąże w jego porach, dodatkowo go wzmacnia.

Czy przeliczał Pan opór dyfuzyjny ścian? Jeżeli nie, to ja to zrobię.

Można, oczywiście, samemu przeliczyć ten parametr, korzystając np. z kalkulatorów dostępnych na stronach internetowych producentów tynków. Ale nie wszyscy korzystają z Internetu, a nawet jeśli korzystają, to nie zawsze uda się samemu prawidłowo zinterpretować wyniki wyliczeń. Jeśli więc działamy samodzielnie i mamy jakiekolwiek wątpliwości co do paroprzepuszczalności przegrody, to w żadnym wypadku nie stosujmy tynku akrylowego, czyli wyprawy o niskiej paroprzepuszczalności. Nasze wątpliwości powinna wzbudzić np. wynikająca z obliczeń zdolność odparowania wilgoci mniejsza niż dziesięciokrotna ilość skondensowanej pod tynkiem pary wodnej. Niestety, skutki nierozważnego zastosowania tynków akrylowych są widoczne dopiero po kilku latach, gdy w wyniku blokowania przez nie możliwości odparowania wilgoci, odspajają się one od ściany. I choć wina za taki stan rzeczy nie leży po stronie producenta ani wykonawcy, to zwykły przechodzień, przyglądając się takiemu dziełu zada dwa pytania: Kto to robił? i Kto to produkował?

Z czego zbudowane są mury?

Jeśli tynki układane są na ścianach wykonanych z materiałów o wysokiej paroprzepuszczalności, np. z betonu komórkowego czy silikatów, to powinny one mieć zbliżone parametry do tych materiałów. Używamy wówczas tynków na spoiwie mineralnym lub silikatowym. Jeśli mamy jakieś wątpliwości co do paroprzepuszczalności pustaków lub bloczków, to warto, a nawet należy skontaktować się z przedstawicielem ich producenta i zapytać go o jego zalecenia dotyczące tynkowania.

Jaki charakter będzie miał budynek?

Przyjmuje się, że przez ściany budynku przenika zaledwie kilka procent pary wodnej uciekającej z pomieszczenia. Na elewacjach budynków, w których są pomieszczenia, gdzie może występować zwiększona produkcja pary wodnej sprawdzą się paroprzepuszczalne tynki mineralne bądź silikatowe. Takimi budynkami są np. sale gimnastyczne, pralnie, suszarnie, baseny, duże kuchnie, chłodnie i inne. Oczywiście, jeśli wentylacja w tych pomieszczeniach jest wykonana profesjonalnie, wówczas rodzaj tynku na elewacji nie ma znaczenia.

Czy to nowy budynek, czy stary?

Na nowych budynkach lepiej zastosować tynki o większej paroprzepuszczalności. Po pierwsze po to, aby materiały użyte do murowania miały możliwość wyschnięcia, o ile nie miały takiej okazji przed tynkowaniem. Po drugie, jeżeli w budynku prowadzone będą jeszcze jakieś prace mokre, typu tynkowanie czy wylewanie posadzek, to zastosowanie tynków akrylowych na elewacji zdecydowanie utrudni odparowywanie wody z wnętrza domu i w konsekwencji może spowodować zawilgocenie ścian. Jeśli jednak będzie to pierwsze tynkowanie budynku, który stoi już np. rok i zakończone są w nim wszystkie technologie mokre, to lepiej zastosować tynki bardziej elastyczne, czyli akrylowe bądź silikonowe. Chodzi o to, że budynek pracuje, powodując naprężenia powstające jeszcze przez kilka lat od jego wybudowania.

Do tynkowania starych, kilkudziesięcioletnich obiektów należy zdecydowanie używać tynków paroprzepuszczalnych, zwłaszcza silikatowych, dlatego, że zwietrzałe mury mają bardzo dużą paroprzepuszczalność. W przypadku starych i zawilgocon

Czy w okolicy domu znajduje się las lub inne skupisko zieleni?

Jeśli w okolicy domu znajduje się las, to istnieje możliwość powstania na elewacji zabrudzeń organicznych. Tynki mogą się po prostu zazieleniać. W takim wypadku doradca poleci tynki mineralne lub silikatowe, które mają silny odczyn alkaliczny (pH ~12), praktycznie uniemożliwiający rozwój mikroorganizmów. Tynki akrylowe i silikonowe zawierają w swoim składzie związki organiczne, które stanowią pożywkę dla grzybów i mchów. Wprawdzie do tego typu tynków dodawane są biocydy ograniczające możliwość rozwoju mikroorganizmów, ale przy dużym nasyceniu powietrza zarodnikami i, co ważniejsze, przy dużej wilgoci, która towarzyszy zawsze skupiskom zieleni, mogą być one nieskuteczne. Należy jednak pamiętać, że nawet zastosowanie tynków mineralnych i silikatowych nie jest w stanie na zawsze zapobiec obrastaniu elewacji. Stały dopływ wilgoci, wynikający np. ze złych obróbek blacharskich, będzie na pewno powodował zazielenienie, bez względu na rodzaj zastosowanego tynku. Warto również wiedzieć, że tynki akrylowe i silikonowe dzięki niskiej nasiąkliwości w pewien sposób same chronią się przed korozją biologiczną (tynki mineralne i silikatowe tej właściwości nie mają).

Czy dom znajduje się przy ruchliwej drodze lub innym źródle stałego zabrudzenia?

Jeśli udzielimy odpowiedzi twierdzącej, to doradca powinien zalecić tynk akrylowy, a najlepiej silikonowy. Są to tynki, które najłatwiej utrzymać w czystości – brudzą się tylko powierzchniowo, a taki brud można łatwo usunąć. W przypadku tynków silikonowych mniejsze zabrudzenia usuwają się same wraz z padającym deszczem. Ma to związek z bardzo niską nasiąkliwością tych tynków i pozwala je nazwać samoczyszczącymi. A jeśli zabrudzenia nie usuną się same, to i tak zdecydowanie łatwiej wyczyścić elewacje pokryte tynkiem akrylowym lub silikonowym, ponieważ są one odporne na szorowanie. Tynki mineralne i silikatowe są tynkami nasiąkliwymi (nasiąkanie ograniczane jest w tych tynkach tylko poprzez dodatki hydrofobowe) i oprócz zabrudzeń powierzchniowych następuje w nich również zabrudzenie strukturalne. Przy tego typu zabrudzeniu klasyczne czyszczenie nic nie da, a wręcz może doprowadzić do uszkodzenia mechanicznego. W takim wypadku konieczne będzie malowanie elewacji.

Jeśli dom stoi przy drodze o dużym natężeniu ruchu ciężkich samochodów, zastosowanie tynków akrylowych i silikonowych jest uzasadnione również z innego względu. Obydwa rodzaje tynków zawierają mniejszą lub większą ilość polimerów, które powodują, że są one w pewnym stopniu elastyczne, co pośrednio nabiera znaczenia przy przenoszeniu drgań od ruchu samochodów.

Kiedy dom będzie tynkowany?

Sezon na tynkowanie trwa od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Przez resztę roku zdecydowanie odradzam stosowania tynków akrylowych. Ze względu na dużą wilgotność powietrza i niskie temperatury, proces wiązania i wysychania tynków będzie znacznie wydłużony. W konsekwencji obniży to z pewnością wytrzymałość i trwałość wyprawy. Praca tynkami mineralnymi w takich warunkach grozi natomiast powstanie przebarwień (wynikających z zawartości cementu i wapna), co jednak nie wpływa na wytrzymałość wyprawy. Najprawdopodobniej trzeba będzie jednak tak wykonaną elewację pomalować, bo przebarwiony tynk nie będzie zdobił domu.

Jakie kolory będą zastosowane na elewacji?

Miłośnicy kolorów ciemnych i nasyconych będą musieli obejść się smakiem. Chociaż nie w każdym przypadku. Po wskazaniu doradcy technicznemu konkretnego koloru ze wzornika, na pewno zwróci on uwagę na współczynnik odbicia światła rozproszonego. Na intensywnie nasłonecznionych elewacjach nie należy bowiem stosować kolorów o współczynniku mniejszym niż 20%, gdyż takie powierzchnie bardzo się nagrzewają i mogą powodować zniszczenie tynku. Na tego rodzaju elewacjach nie należy również stosować tynków barwionych pigmentami organicznymi, gdyż mogą one blaknąć na słońcu. Kolor tynku jest też w pewnym stopniu związany z rodzajem pigmentu; kolorystyka tynków mineralnych i silikatowych jest uboższa od palety barw tynków akrylowych i silikonowych. Jeśli więc komuś zależy na bardziej nasyconych kolorach elewacji, to musi decydować się na barwione akryle i silikony lub białe tynki mineralne, malowane dodatkowo na wymarzone kolory.