Okresowa kontrola instalacji elektrycznych

Wymagania prawne

Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity DzU z 2013 r., poz. 1409 z późniejszymi zmianami), obiekty powinny być w czasie ich użytkowania poddawane przez właściciela lub zarządcę okresowej kontroli co najmniej raz na 5 lat.

Zgodnie z art. 61. Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:

• utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z przeznaczeniem oraz w należytym stanie technicznym, zgodnie z art. 5 ust. 2
• zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziałujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska.

Kontrola ma polegać na sprawdzeniu stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, w tym jego estetyki i otoczenia. Kontrolą tą powinno być objęte również badanie instalacji elektrycznej i piorunochronnej w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, rezystancji izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów. W trakcie kontroli okresowej należy dokonać sprawdzenia wykonania zaleceń z poprzedniej kontroli.

Obowiązek kontroli okresowej nie obejmuje właścicieli i zarządców:

• budynków mieszkalnych jednorodzinnych
• obiektów budowlanych: budownictwa zagrodowego i letniskowego, a także wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

W artykule 62 ustęp 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami (DzU z 2009 r., nr 161, poz. 1279 z późniejszymi zmianami) wprowadzono następującą zmianę:

„Kontrole stanu technicznego instalacji elektrycznych, piorunochronnych, gazowych i urządzeń chłodniczych, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. c, pkt 2 i pkt 6 oraz ust. 1b mogą przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją urządzeń, instalacji oraz sieci energetycznych i gazowych”.

Wynika stąd jednoznacznie, że pomiary elektryczne powinny wykonywać osoby posiadające uprawnienia do dozoru instalacji lub sieci elektroenergetycznych.

W Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU z 2009 r., nr 56 poz. 461 z późniejszymi zmianami) zostało powołanych do stosowania szereg norm, w tym m.in. norma PN-HD 60364-6:2008.

Zalecenia PN-HD 60364-6:2008 Instalacje elektryczne niskiego napięcia. Część 6. Sprawdzanie dotyczą również częstości sprawdzania okresowego instalacji użytkowanej w pomieszczeniu, w którym może wystąpić większe ryzyko uszkodzenia lub zniszczenia.

Częstotliwość okresowej kontroli instalacji powinna być ustalana z uwzględnieniem rodzaju instalacji i wyposażenia, jej zastosowania i działania, częstości i jakości konserwacji oraz wpływów zewnętrznych, na które jest narażona. Dla podanych przypadków, w zależności od warunków środowiskowych, może wystąpić większe ryzyko eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych, dlatego mogą być wymagane częstsze kontrole. Są to:

• miejsca pracy lub pomieszczenia, w których występuje ryzyko porażenia prądem elektrycznym, pożaru lub wybuchu spowodowanego degradacją izolacji
• miejsca pracy lub pomieszczenia, w których znajdują się instalacje zarówno niskiego, jak i wysokiego napięcia
• obiekty gromadzące publiczność
• tereny budowy
• instalacje bezpieczeństwa (np. oświetlenia awaryjnego).

Według normy PN-HD 60364-6:2008 dla budownictwa mieszkaniowego można stosować dłuższe okresy między sprawdzeniami (np. 10 lat). W przypadku, gdy następuje duża rotacja użytkowników lokali mieszkalnych, sprawdzenie instalacji elektrycznej jest wskazane.

W praktyce jednak w przypadku budynków mieszkalnych okres 5 lat między okresowymi kontrolami nie powinien być wydłużany ze względu na częste wykonywanie instalacji w mieszkaniach przez pseudoelektryków, czego efektem mogą być skutki przedstawione na fotografiach. Przy zastosowaniu dodatkowo naprawianego przewodu może to spowodować zapalenie się instalacji.

W protokole sprawdzenia okresowego należy podać informację (dla osoby wykonującej kontrolę okresową) o ustalonym przedziale czasu do następnej kontroli okresowej. Wyniki i zalecenia zawarte w protokołach z poprzedniego sprawdzenia powinny być wzięte pod uwagę przez osobę wykonującą kontrolę okresową.

Racjonalne wymagania dotyczące czasookresów badań eksploatacyjnych urządzeń i instalacji elektrycznych określają „Wytyczne wykonywania badań okresowych” opracowane przez COBR „Elektromontaż” w 1999 r. Przestawia je tabela.