Lakiery do drewna

Wybierając lakier do drewna, trzeba też pamiętać, że różnią się one właściwościami, a tym samym przeznaczeniem. Nie ma bowiem lakierów uniwersalnych, nadających się zarówno do zabezpieczania np. boazerii czy podłóg, jak i ogrodzeń czy elewacji. Drewno bowiem na zewnątrz domu wymaga zwiększonej ochrony, ponieważ narażone jest na działanie czynników atmosferycznych - deszczu, śniegu, mrozu, wiatru i słońca oraz bardziej niż pod dachem na zniszczenie przez grzyby, pleśń i owady. Dlatego producenci zawsze zaznaczają na opakowaniach, gdzie konkretny lakier można stosować.

Lakiery tworzą na powierzchni drewna gładką, przezroczystą powłokę, uwydatniającą naturalny rysunek słojów drewna i podkreślającą jego dekoracyjne walory. Powłoki te są odporne na ścieranie, zwłaszcza te przeznaczone na podłogi. Jeśli chcemy drewno przyciemnić lub nadać mu inny kolor, wybierzmy lakierobejcę. Zabezpiecza ona drewno, podobnie jak lakier, przed wilgocią, ale jest mniej trwała i nie wszędzie można ją stosować.

Rodzaje lakierów

Jedno z pierwszych pytań, jakie zazwyczaj zadaje sprzedawca, to czy chcemy kupić lakier podkładowy, czy też nawierzchniowy. Warto więc wiedzieć, że lakiery:

• podkładowe - stosuje się je jako pierwszą warstwę, ponieważ głęboko wnikają w podłoże, dzięki czemu powłoka lakiernicza jest trwale zespolona z podłożem,
• nawierzchniowe - to warstwa wykończeniowa, nadająca ostateczny wygląd powłoce lakierniczej. Chroni ona drewno przed uszkodzeniem i wnikaniem wilgoci. Do wyboru są lakiery matowe, półmatowe i z połyskiem. Nie wszystkie lakiery nawierzchniowe wymagają stosowania podkładowych.

Do wyboru mamy też lakiery:

• chemoutwardzalne dwuskładnikowe - przeznaczenie: miejsca narażone na działanie wilgoci. Lakiery te tworzą powłoki bardzo odporne na działanie wody, środków chemicznych i ścieranie,     
• poliuretanowe jednoskładnikowe - przeznaczenie: intensywnie użytkowane pomieszczenia, np. przedpokój, schody. Przed malowaniem powierzchnię zazwyczaj trzeba zagruntować lakierem podkładowym. Można je nanosić na stare powłoki z lakierów chemoutwardzalnych,
• poliuretanowe dwuskładnikowe - przeznaczenie: surowe drewno. Nie wymagają stosowania lakieru podkładowego.

Ze względu na rodzaj rozpuszczalnika i spoiwa wyróżnia się lakiery rozpuszczalnikowe oraz wodorozcieńczalne.

Lakiery wodorozcieńczalne:

• akrylowe - nie zmieniają zabarwienia drewna, nie wymagają podkładu i bardzo dobrze rozprowadzają się po powierzchni drewna. Pomieszczenia, w których je zastosowano, mogą być użytkowane natychmiast po wyschnięciu i utwardzeniu powłoki. Powłoka jest elastyczna, ale mało odporna na ścieranie i wgniecenia,
• poliuretanowe - są bardziej odporne na ścieranie niż lakiery akrylowe i nie wydzielają szkodliwych oparów. Powłoka jest odporna na ścieranie oraz uszkodzenia mechaniczne,
• poliuretanowo-akrylowe - zawierają mieszaninę dyspersji akrylowej i poliuretanowej, a ich właściwości zależą od proporcji obu składników (zawierające więcej poliuretanu są twardsze).

Lakiery rozpuszczalnikowe:

• poliuretanowe - mogą być jednoskładnikowe lub dwuskładnikowe. Jednoskładnikowe są mniej twarde niż dwuskładnikowe, ale za to mniej toksyczne. Powodują ciemnienie drewna po lakierowaniu, dlatego konieczne jest stosowanie lakieru podkładowego. Powłoka jest twarda i odporna na ścieranie,
• uretanowe - polecane do powierzchni „pracujących", np. do posadzek, ponieważ nie sklejają brzegów elementów drewnianych. Tworzą elastyczną powłokę, odporną na ścieranie,
• uretanowo-alkidowe - dobrze współpracują z kurczącym i rozszerzającym się drewnem. Dodatek zmodyfikowanych żywic alkidowych zwiększa twardość powłoki i jej odporność na uderzenia,
• chemoutwardzalne - wydzielają dużo toksycznych oparów i dlatego wymagają długiego okresu karencji. Powłoka jest bardzo twarda, odporna na ścieranie, wilgoć i uszkodzenia mechaniczne.

Przygotowanie podłoża

Jest to bardzo ważna czynność, bo od starannego przygotowania podłoża zależy trwałość powłoki lakierniczej. Drewno musi być suche, co jest szczególnie istotne przy lakierowaniu powierzchni na zewnątrz budynku. Powierzchnię drewna surowego najpierw należy dokładnie oczyścić, a ubytki wypełnić szpachlówką o odpowiedniej barwie. Tłuste plamy trzeba zmyć benzyną ekstrakcyjną lub lakową. Następnie całą powierzchnię przeznaczoną do lakierowania należy przeszlifować papierem ściernym, a potem dokładnie odkurzyć.

Podobnie postępuje się przy renowacji drewnianych powierzchni. Pierwszą czynnością w tym wypadku będzie jednak usunięcie starych powłok lakierniczych. Można to zrobić mechanicznie (za pomocą szlifierki) lub stosując odpowiednie preparaty chemiczne.

Warto też pamiętać, że elementy drewniane znajdujące się na zewnątrz domu przed lakierowaniem trzeba zaimpregnować. Szczegółowe wskazówki przygotowania powierzchni podają producenci na opakowaniu lakieru lub w dołączonej ulotce informacyjnej.

Nanoszenie lakieru

Liczbę warstw lakieru i sposób ich nanoszenia zawsze określają producenci. Podają też istotne praktyczne wskazówki dotyczące przygotowania odpowiednich narzędzi. W warunkach domowych lakier zwykle nanosi się pędzlem, wałkiem lub pistoletem. Sama zaś technika lakierowania zależy od rodzaju lakieru i miejsca jego stosowania.

Szczególnej staranności wymaga pokrywanie lakierem dużych, jednolitych powierzchni, np. podłóg. Jeśli zdecydujemy się na lakier dwuskładnikowy, najpierw nanosimy podkład, a po jego wyschnięciu (czas schnięcia określa instrukcja) pierwszą warstwę właściwego lakieru. Lakier należy nakładać dość obficie, aby umożliwić jego samoistne rozlewanie się po powierzchni podłogi.

W przypadku renowacji podłóg w dobrym stanie zwykle wystarczy jedna warstwa lakieru, natomiast surowe drewno lub bardzo zniszczona podłoga wymagają przynajmniej dwóch warstw lakieru. Między nakładaniem kolejnych warstw należy robić przerwy, żeby lakier wysechł. Warto też pamiętać, że większość lakierów wydziela drażniące substancje, a najwięcej ulatnia się ich w trakcie malowania. Malując wewnątrz domu, trzeba więc szeroko otworzyć okna.