Prawnik radzi: za co trzeba zapłacić podatek od nieruchomości?

Zacznijmy jednak od początku. Zgodnie z przepisem art. 1a ust. 1 pkt 1 u.o.p.l. pojęcie budynek oznacza obiekt budowlany - w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego - trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, który posiada fundamenty i dach.

Ustawodawca tworząc definicję posłużył się zatem definicją obiektu budowlanego ukształtowaną na gruncie Prawa budowlanego. Pojęcie to zmieniło się jednak na mocy nowelizacji ustawy Prawo budowlane z dnia 28 czerwca 2015 r. W nowych przepisach wprowadzono pojęcie obiektu budowlanego, poprzez który należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Funkcjonująca wcześniej definicja zawierała rozróżnienie poszczególnych obiektów budowlanych poprzez ich powiązanie z instalacjami i urządzeniami technicznymi w przypadku budynku czy też instalacjami i urządzeniami w przypadku budowli.

Należy również zwrócić uwagę na cechę trwałego związania z gruntem, wskazaną jako jeden z ustawowych warunków uznania obiektu budowlanego za budynek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 27 stycznia 2009 r.¹ przyjął mianowicie, że obiekty budowlane, które nie są trwale związane z gruntem, mogą być na gruncie u.o.p.l. jedynie budowlami.

W tym miejscu przejdźmy zatem do ustawowej definicji budowli. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. budowlą jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.

Zdefiniowanie pojęcia budowli stanowi zatem ponownie posłużenie się pojęciem obiektu budowlanego objaśnionym w ustawie Prawo budowlane, z jednoczesnym rozszerzeniem jego zakresu, poprzez objęcie zakresem definicji również urządzenia budowlanego w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 9 pr. bud. Ustawodawca posłużył się definicją negatywną wskazując, iż budowlą jest taki obiekt budowlany, który nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architektury.

Na bazie tak ukształtowanych pojęć budynku oraz budowli wyniknęły liczne spory interpretacyjne, które w jednym ze swoich ostatnich orzeczeń rozwiał Trybunał Konstytucyjny. Skarga konstytucyjna dotyczyła mianowicie zbadania zgodności wskazanych przepisów u.o.p.l. z Konstytucją z uwagi na to, że przepisy były one interpretowane jednolicie przez sądy administracyjne, w taki sposób, że obiekt budowlany spełniający wszystkie cechy budynku wymienione w u.o.p.l., jest uznawany za budowlę w oparciu o dodatkowe, niewskazane w tych przepisach kryteria (takie jak np. jego przeznaczenie, funkcje, wyposażenie, oraz sposób i możliwość wykorzystania budynku), w nieuprawniony sposób ograniczając chronione konstytucyjnie prawo własności do środków pieniężnych poprzez nieuzasadnione zawyżenie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. 

Przypomnijmy w tym miejscu, że podstawa opodatkowania oraz wysokość podatku jest ukształtowana odmiennie dla budynku oraz budowli, stąd duża dowolność organów w podejściu do kwestii ich rozróżnienia oraz klasyfikacji nasuwała uzasadnione wątpliwości.

Odnosząc się do przywołanej skargi, Trybunał Konstytucyjny² orzekł, że art. 1a ust. 1 pkt 2 u.o.p.l. (a zatem wskazujący definicję legalną budowli ) w zakresie, w jakim umożliwia uznanie za budowlę obiektu budowlanego, który spełnia kryteria bycia budynkiem, przewidziane w art. 1a ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, jest niezgodny z zasadą szczególnej określoności regulacji daninowych, wywodzoną z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał podkreślił również istnienie obowiązku jasnego formułowania stanowionych przez ustawodawcę regulacji.

Jak wyjaśniono w uzasadnieniu orzeczenia, przy uznaniu prawidłowości przeciwnej praktyki doszłoby do ukształtowania rozszerzającej wykładni definicji budowli, powodując zarazem zwężającą wykładnię definicji budynku, co stanowić mogłoby nieakceptowalną ingerencję w treść przepisów ustawowych. Czy wyrok Trybunału spełni zatem swoją rolę i ostatecznie zatrzyma pojawiające się wciąż trudności w interpretacji ustawowych pojęć budynku i budowli? Czas pokaże.

¹ Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1532/08, LEX nr 511342.
² Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt SK 48/15.