Jak skorzystać z programów „Mój Prąd” i „Moje Ciepło”?

Program „Mój Prąd” – cele i zasady

Program ma na celu wspieranie rozwoju energetyki prosumenckiej, w której osoby wytwarzają energię na własne potrzeby, a jej nadwyżkę przekazują do sieci energetycznej. Rząd zwiększył budżet na obecną, piątą edycję programu o kolejne 450 mln zł. W dofinansowaniu w programie „Mój Prąd” chodzi przede wszystkim o:

• instalacje fotowoltaiczne (PV),
• magazyny ciepła,
• magazyny energii elektrycznej o pojemności co najmniej 2 kWh,
• systemy zarządzania energią domową, tzw. HEMS (Home Energy Management System) lub EMS (Energy Management System).

Czytaj też: Zielona rewolucja w domu

Celem programu jest zwiększenie produkcji energii elektrycznej z mikroinstalacji fotowoltaicznych oraz wzrost autokonsumpcji wytworzonej energii elektrycznej poprzez jej magazynowanie (magazyny energii elektrycznej lub magazyny ciepła).

Kto może skorzystać z programu „Mój Prąd”?

Z programu może skorzystać osoba, która: wytwarza energię elektryczną na własne potrzeby, ma zawartą umowę, która reguluje kwestie związane z wprowadzeniem do sieci energii elektrycznej wytworzonej w mikroinstalacji lub umowę sprzedaży energii elektrycznej z operatorem sieci dystrybucyjnej oraz rozlicza się w systemie net-billing (w systemie handlu energią elektryczną).

W tym systemie prosument energię wyprodukowaną przez instalację fotowoltaiczną, której nie zużyje na bieżąco (tzw. nadwyżki), oddaje do sieci po określonej cenie i kupuje energię, gdy instalacja nie pokrywa zapotrzebowania według stawek swojego sprzedawcy) lub przedstawia dokumenty potwierdzające, że są w trakcie zmiany systemu rozliczeń. Wydatki na inwestycję należy ponieść, instalację podłączyć do sieci i ją uruchomić od 1 lutego 2020 r. do dnia złożenia wniosku.

Z programu „Mój Prąd” mogą skorzystać osoby, które mają już zainstalowaną po 1 lutego 2020 r. instalację, którzy chcą ją rozbudować o dodatkowe urządzenie, nowi właściciele instalacji, jak również osoby, które nie korzystały z dofinansowania we wcześniejszych edycjach programu.

W trwającej obecnie, piątej edycji programu, są trzy grupy wnioskodawców uprawnionych do otrzymania dofinansowania:

1. Rozliczający się z wyprodukowanej energii elektrycznej w systemie net-billing, którzy nie skorzystali dotychczas z dofinansowania do mikroinstalacji fotowoltaicznej.

2. Wnioskodawcy rozliczający się z wyprodukowanej energii elektrycznej w systemie opustów tzw. net-metering, którzy nie skorzystali dotychczas z dofinansowania do mikroinstalacji fotowoltaicznej, pod warunkiem że przejdą na system rozliczania wyprodukowanej energii elektrycznej, tzw. net-billing.

3. Wnioskodawcy rozliczający się z wyprodukowanej energii elektrycznej w systemie opustów, tzw. net-metering, którzy skorzystali z dofinansowania do mikroinstalacji fotowoltaicznej, m.in. z programu „Mój Prąd”, pod warunkiem że:

• mikroinstalacja fotowoltaiczna, na którą otrzymano już dofinansowanie, została przyłączona i zapłacona w okresie kwalifikowalności kosztów, czyli od 1 lutego 2020 r.;
• zmieniono system rozliczania wyprodukowanej energii elektrycznej na tzw. net-billing – obowiązujący od dnia 1 kwietnia 2022 r., zgodnie z ustawą z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii;
• do dofinansowania zostanie zgłoszone dodatkowe urządzenie z zakresu urządzeń wskazanych w programie „Mój Prąd”.

Ile wynosi dofinansowanie w programie „Mój Prąd”?

• do mikroinstalacji fotowoltaicznej: 6 tys. zł (może skorzystać grupa 1 i 2 wskazanych wyżej wnioskodawców);
• do mikroinstalacji fotowoltaicznej wraz z urządzeniami dodatkowymi: 7 tys. zł (może skorzystać grupa 1 i 2 wskazanych wyżej wnioskodawców); 3 tys. zł (może skorzystać grupa 3 wskazanych wyżej wnioskodawców);
• do magazynu ciepła: 5 tys. zł;
• do gruntowych pomp ciepła – pomp ciepła typu grunt/woda, woda/woda: 28,5 tys. zł;
• do pomp ciepła typu powietrze/woda o podwyższonej klasie efektywności energetycznej: 19,4 tys. zł;
• do pomp ciepła typu powietrze/woda: 12,6 tys. zł;
• do pomp ciepła typu powietrze/powietrze: 4,4 tys. zł;
• do magazynu energii elektrycznej: 16 tys. zł;
• do systemu zarządzania energią HEMS/EMS: 3 tys. zł;
• do kolektorów słonecznych c.w.u.: 3,5 tys. zł.

W obecnej edycji programu zmienione zostały wymagania techniczne dla niektórych urządzeń dodatkowych, w tym dla systemu EMS i HEMS. Należy też dostarczyć więcej dokumentów, chodzi m.in. o dokument potwierdzający numer rachunku bankowego, jak również kartę produktu/etykietę energetyczną.

Można złożyć wniosek podstawowy na mikroinstalację PV, a następnie wniosek rozszerzony na urządzenie dodatkowe. Wniosek rozszerzony na dodatkowe elementy mogą złożyć również wnioskodawcy, którzy otrzymali dofinansowanie w ramach naboru w czwartej edycji. Podstawą udzielenia dofinansowania jest zgłoszenie do dofinansowania mikroinstalacji PV, a jest to możliwe jedynie, jeżeli budynek posiada stałe przyłącze energetyczne i zawartą umowę kompleksową.

Wątpliwości budzi również to, czy przy zgłoszeniu pompy ciepła do dofinansowania możliwe jest korzystanie przez wnioskodawcę z dodatkowych źródeł dofinansowania. Wypełniając wniosek, zainteresowany oświadcza, że po wypłacie dofinansowania w ramach programu „Mój Prąd” w budynku mieszkalnym objętym dofinansowaniem nie będzie zainstalowane i nie będzie użytkowane źródło ciepła na paliwa stałe, z wyjątkiem spełniających wymagania ekoprojektu kotłów na biomasę drzewną o obniżonej emisyjności cząstek stałych, o wartości ≤ 20 mg/m³, oraz spełniających wymagania ekoprojektu kominków wykorzystywanych na cele rekreacyjne. Dodatkowe źródło ciepła na paliwo stałe, jakim jest pelet jest wykluczone.

Nie można łączyć dofinansowania do instalacji w ramach programu „Mój Prąd” z innym dofinansowaniem publicznym.

Wnioski w programie „Mój Prąd” składa się drogą elektroniczną, z wykorzystaniem z Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD) w bazie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wniosek podpisuje się elektronicznie.

Można łączyć dofinansowanie w ramach programu „Mój Prąd” z ulgą termomodernizacyjną, jeżeli prosument pomniejszy koszty z ulgi termomodernizacyjnej o kwotę otrzymanego dofinansowania w ramach programu „Mój Prąd”.

Program „Moje Ciepło” – cele i zasady

Program ruszył 29 kwietnia 2022 r. i będzie realizowany w latach 2022–2027, przy czym:

• nabór wniosków w formie dotacji prowadzony jest w trybie ciągłym do dnia 31 grudnia 2026 r., jednak nie dłużej niż do wyczerpania środków,
• pieniądze z programu będą wydatkowane do 31 grudnia 2027 r.

Celem programu „Moje Ciepło” jest wsparcie rozwoju ogrzewnictwa indywidualnego i rozwoju energetyki prosumenckiej w obszarze powietrznych, wodnych i gruntowych pomp ciepła w nowych budynkach mieszkalnych jednorodzinnych. Wsparcie zakupu i montażu pomp ciepła ma się przyczynić do ograniczenia niskiej emisji powstającej w wyniku ogrzewania domów jednorodzinnych nieefektywnymi źródłami ciepła wykorzystującymi paliwa kopalne, a ponadto do wzrostu udziału OZE w finalnym zużyciu energii oraz propagowaniu odnawialnych źródeł energii.

Terminy, sposób składania i rozpatrywania wniosków określone są w ogłoszeniu o naborze lub w regulaminie naboru, które zamieszczane są na stronie internetowej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Okres kwalifikowalności kosztów w programie to 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2026 r., i w tym okresie wymagane jest:

• rozpoczęcie inwestycji – rozumiane jako poniesienie pierwszego kosztu kwalifikowanego (data opłacenia pierwszej faktury lub równoważnego dokumentu księgowego);
• zakończenie inwestycji – rozumiane jako zamontowanie i uruchomienie pompy ciepła wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą oraz udokumentowanie opłacenia całości faktur lub równoważnych dokumentów księgowych za zakup i montaż kompletu urządzeń wskazanych we wniosku o dofinansowanie.

Ile wynosi dotacja w programie „Moje Ciepło?

Dofinansowanie w formie dotacji wynosi do 30 lub do 45% kosztów kwalifikowanych, nie więcej niż 21 tys. zł na jedną inwestycję. Wysokość dotacji zależy od rodzaju zakupionej pompy ciepła. Na gruntowe pompy ciepła dotacja wynosi nie więcej niż 21 tys. zł, a na powietrzne pompy ciepła typu powietrze/powietrze w systemie centralnym oraz na pompy ciepła typu powietrze/woda nie więcej niż 7 tys. zł.

Warunkiem udzielenia dofinansowania jest uzyskanie podwyższonego standardu energetycznego budynku, tj. uzyskanie maksymalnej wartości wskaźnika rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) na potrzeby ogrzewania, wentylacji oraz przygotowania ciepłej wody użytkowej EPH+W na poziomie:

• maksymalnie 63 kWh/(m²·rok) – dla wniosków składanych w 2022 r.;
• maksymalnie 55 kWh/(m²·rok) – dla wniosków składanych w kolejnych latach funkcjonowania programu.

Dofinansowanie jest udzielane na inwestycje zakończone przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie, tylko w formie refundacji po zakupie, montażu i uruchomieniu nowej pompy. Współfinansowane urządzenia muszą być nowe, wyprodukowane w ciągu maksymalnie 24 miesięcy przed montażem. Wnioskodawca ma obowiązek eksploatacji pompy ciepła (we wskazanej we wniosku lokalizacji) przez co najmniej 5 lat od dnia wpływu dofinansowania (dotacji) na rachunek bankowy wnioskodawcy.

Zamontowana pompa ciepła musi współpracować z wodnym ogrzewaniem niskotemperaturowym (temperatura zasilania wody grzewczej ≤ 35°C, m.in. ogrzewanie płaszczyznowe). Wymogu nie stosuje się do pomp ciepła typu powietrze/powietrze.

Rodzaj pompy ciepła, typ oraz jej parametry (spełniające wymagania programu) muszą być uwzględnione na fakturze.

W przypadku współwłasności budynku jednorodzinnego konieczne będzie załączenie zgody wszystkich współwłaścicieli oraz złożenie oświadczenia o braku podwójnego finansowania. W ramach programu „Moje Ciepło” na jeden budynek może być udzielone jedno dofinansowanie. Nie można uzyskać dofinansowania na inwestycje realizowane w budynkach wykorzystywanych sezonowo lub w budynkach gospodarczych. Dofinansowanie nie może być udzielone na inwestycję sfinansowaną lub realizowaną z innych środków publicznych, zagranicznych lub krajowych (za wyjątkiem ulgi termomodernizacyjnej).

W przypadku, gdy działalność gospodarcza jest prowadzona na powierzchni przekraczającej 20% powierzchni całkowitej budynku, inwestycja nie kwalifikuje się do dofinansowania. W przypadku, gdy działalność gospodarcza jest lub będzie prowadzona w trakcie trwania okresu trwałości na powierzchni przekraczającej 20% powierzchni całkowitej budynku, wnioskodawca będzie musiał zwrócić otrzymane dofinansowanie.

Kto może wnioskować o dotację?

Beneficjentem jest osoba fizyczna, będąca właścicielem bądź współwłaścicielem nowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Przez nowy budynek mieszkalny jednorodzinny rozumie się budynek, w przypadku którego na dzień składania wniosku o dofinansowanie:

• nie złożono zawiadomienia o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub nie złożono wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane;
  albo
• złożono zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego nie wcześniej niż 1 stycznia 2021 r. lub złożono wniosek o wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie wcześniej niż 1 stycznia 2021 r.

Wnioskodawcą musi być osoba wskazana w pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wnioskodawca musi być wskazany jako nabywca/odbiorca na fakturze

Jakie inwestycje podlegają dofinansowaniu?

Program „Moje Ciepło” polega na współfinansowaniu inwestycji polegających na zakupie i montażu nowych pomp ciepła wykorzystywanych do celów ogrzewania lub ogrzewania i ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) w nowych budynkach mieszkalnych jednorodzinnych.

Współfinansowaniu inwestycji podlega:

• zakup/montaż gruntowych pomp ciepła – pompy ciepła typu grunt/woda, woda/woda z osprzętem, zbiornikiem akumulacyjnym/buforowym, zbiornikiem ciepłej wody użytkowej (c.w.u.) z osprzętem;
• zakup/montaż pompy ciepła typu powietrze/powietrze (w systemie centralnym obsługujący cały budynek) z osprzętem;
• zakup/montaż pompy ciepła typu powietrze/woda z osprzętem, zbiornikiem akumulacyjnym/buforowym, zbiornikiem c.w.u. z osprzętem.

Wymogiem jest, aby w budynku mieszkalnym jednorodzinnym nie znajdowało się źródło ciepła na paliwo stałe. Aby otrzymać dotację, należy zakończyć realizację inwestycji przed złożeniem wniosku.

Do wniosku należy załączyć kilka dokumentów:

• dokumenty potwierdzające, że zamontowana i uruchomiona pompa ciepła wraz z ewentualnym osprzętem spełnia wymagania dokumentacji programowej;
• protokół odbioru potwierdzający, że montaż i uruchomienie pompy ciepła zostały wykonane zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę/zgłoszeniem, umową, dokumentacją projektową, przepisami prawa i obowiązującymi Polskimi Normami;
• oświadczenie, że inwestycja nie jest sfinansowana lub realizowana z innych środków publicznych zagranicznych lub krajowych (za wyjątkiem ulgi termomodernizacyjnej – jeśli dotyczy);
• charakterystykę energetyczną budynku za¬wartą w projekcie budowlanym lub świadectwo charakterystyki energetycznej budynku.

Świadectwa charakterystyki energetycznej budynku muszą być sporządzone z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, w którym prowadzony jest centralny rejestr charakterystyki energetycznej budynków zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (tj.: DzU z 2021 r., poz. 497);

• oświadczenie, że zakupione urządzenia były instalowane jako nowe, wyprodukowane w ciągu maksymalnie 24 miesięcy przed montażem;
• oświadczenie, że w miejscu inwestycji wnioskodawca nie prowadzi lub nie będzie prowadził działalności gospodarczej, w okresie trwałości inwestycji (5 lat) lub prowadzi (będzie prowadzić) wyłącznie działalność o charakterze pomocniczym, tj. udział działalności gospodarczej nie przekracza 20% wydajności infrastruktury (powierzchni całkowitej budynku);
• oświadczenie, że wnioskodawca zobowiązuje się, że współfinansowana pompa ciepła, wraz z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą, będzie utrzymana w okresie trwałości przynajmniej przez 5 lat od dnia wpływu dofinansowania (dotacji) na rachunek bankowy wnioskodawcy;
• w przypadku współwłasności budynku mieszkalnego jednorodzinnego – oświadczenie wnioskodawcy, że posiada zgodę wszystkich pozostałych współwłaścicieli na złożenie wniosku o dofinansowanie i będzie jedyną osobą ubiegającą się o dofinansowanie dla danej inwestycji.

Udzielone w ramach programu „Moje Ciepło” dofinansowanie nie podlega opodatkowaniu. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ma możliwość kontroli inwestycji na każdym jej etapie (w tym w okresie trwałości inwestycji). W przypadku przedstawienia kosztu zakupu i montażu pompy ciepła ze środków programu „Moje Ciepło” do rozliczenia w ramach ulgi termomodernizacyjnej kwota przedstawiona do odliczenia od podatku będzie pomniejszona o kwotę otrzymanego dofinansowania.